NMĐ An Khê xả thải trực tiếp xuống sông Ba, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng

Ngăn sông, cấm chợ

Theo số liệu của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) Gia Lai, vùng nguyên liệu mía phía Đông Nam tỉnh (tập trung ở các huyện Ia Pa, Krông Pa, Phú Thiện và thị xã Ayun Pa) có tổng diện tích gần 7.000ha. Những vụ sản xuất mía đường trước đây, vào giai đoạn cuối tháng 11 của năm trước, nông dân bắt đầu đốn mía và kéo dài việc thu hoạch cho đến hết tháng 3 sang năm. Tuy nhiên, đến thời điểm này, vụ mía 2011 - 2012 đã trôi qua 2/3 chặng đường, nhưng lượng mía nông dân bán được trên đồng chưa đến 50%. Số diện tích mía còn lại đã trổ cờ, ảnh hưởng đến chất lượng đường cũng như năng suất vụ mía 2012 - 2013 tới.

Các nông hộ vùng Đông Nam tỉnh Gia Lai cho biết, có tình cảnh trớ trêu này là bởi ngoài NMĐ Ayun Pa (thuộc Công ty Cổ phần (CTCP) Mía đường - Nhiệt điện Gia Lai), người trồng mía không thể bán sản phẩm cho bất kỳ nhà máy nào khác. Từ lúc hình thành nhà máy đến nay, có 80% hộ dân trong vùng cam kết bán mía nguyên liệu cho họ.

Về phía CTCP Mía đường - Nhiệt điện Gia Lai, vào mỗi vụ sản xuất, đơn vị hỗ trợ lãi suất đầu tư, giống mía cho nông dân. Ngặt một nỗi, với công suất vào thời điểm hiện nay của NMĐ Ayun Pa thì mỗi ngày chỉ thu mua, tiêu thụ tối đa là 3.200 tấn mía. Như vậy, với hơn 50% diện tích mía còn lại của toàn vùng thì phải mất hơn 60 ngày nữa, NMĐ mới tiêu thụ hết mía cho nông dân.

Hoạt động sản xuất của NMĐ An Khê không gắn với việc bảo đảm môi trường

Đáng nói là, lúc này Tây Nguyên đang vào mùa khô nên nỗi lo mía cháy khiến người trồng mía lúc nào cũng nơm nớp. Số liệu từ CTCP Mía đường - Nhiệt điện Gia Lai cho biết, chỉ trong vòng 2 tháng qua đã có hơn 150ha mía bị cháy, thiệt hại hàng chục tỷ đồng...

Trong nỗ lực tự cứu mình, những ngày qua, nhiều nông dân đành chở mía đến bán cho các NMĐ ở 2 tỉnh Phú Yên và Kon Tum, cách xa hàng trăm cây số. Nhưng, khi chở mía ra khỏi địa bàn, các xe tải lập tức bị các trạm kiểm soát xử phạt lỗi quá tải quá khổ, mức 500.000 - 1 triệu đồng/trạm.

Có điều, xe chở lượng mía về bán cho NMĐ Ayun Pa thì vô can còn chở ra ngoài tỉnh Gia Lai lập tức bị lực lượng cảnh sát giao thông xử phạt “quá tải”! Dư luận nơi đây đặt câu hỏi: Liệu có sự móc ngoặc giữa NMĐ Ayun Pa và lực lượng chức năng?

Ảnh hưởng môi sinh   

Hình thành và đi vào hoạt động trong niên vụ sản xuất 2000 - 2001, NMĐ An Khê (trực thuộc CTCP Đường Quảng Ngãi) là 1 trong 6 nhà máy có năng suất, sản lượng cao nhất trong cả nước. Từ chỗ chỉ có năng lực sản xuất 2.500 tấn mía/ngày, đến nay là 10.000 tấn mía/ngày. Diện tích vùng mía toàn khu vực Đông Gia Lai cách đây 5 năm chỉ khoảng 10.000ha, nay đã nâng lên hơn 22.000ha, trong đó phần lớn diện tích là do NMĐ An Khê đầu tư, bao tiêu đầu ra.

Tuy nhiên, những chỉ số rất "thành tích" ấy không làm dịu đi vấn đề ô nhiễm môi trường nghiêm trọng do nhà máy này gây ra tại thị xã An Khê và vùng phụ cận. Từ khi đi vào hoạt động cho đến khi công suất đạt 4.500 tấn mía/ngày, nhà máy vẫn chưa xây dựng hệ thống xử lý nước thải hoàn chỉnh nên khi xả thải đã gây ô nhiễm nước sông Ba nặng nề.

Trong khi đó, tại khu vực trung tâm của thị xã An Khê, toàn bộ người dân đều dùng nước sinh hoạt của Nhà máy Nước An Khê, được khai thác từ dòng sông Ba. Có những thời điểm, thủy điện An Khê - Ka Nak tích nước lòng hồ, sông Ba tích tụ nước bẩn, cá chết đầy sông.

Điều đáng nói là, hơn 1 năm qua, người dân sống tại phường An Bình và phường Tây Sơn liên tục kêu cứu đến cơ quan chức năng và chính quyền địa phương về vấn nạn ô nhiễm.

Theo quan trắc của Sở Tài nguyên -  Môi trường Gia Lai, mức độ ô nhiễm của nước thải nhà máy cao gấp 10 lần so với quy định. Vì những vi phạm kéo dài này mà trong tháng 1/2012, NMĐ An Khê đã bị ngành chức năng tỉnh Gia Lai phạt 180 triệu đồng.

Trung tuần tháng 2 vừa qua, tại cuộc làm việc với NMĐ An Khê, ông Phạm Thế Dũng, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai nghiêm khắc phê bình lãnh đạo nhà máy trước những vi phạm xả thải ra môi trường. Ông Dũng cho rằng, nhà máy không thể không có trách nhiệm trước những nguy hại từ việc xả thải ra sông Ba; phải cam kết vững chắc, rõ ràng và phải gấp rút hoàn thành hệ thống xử lý nước thải, để nước thải ra sông Ba bảo đảm tiêu chuẩn quy định. Nếu nhà máy không có giải pháp xử lý triệt để, tỉnh buộc phải xử lý cứng rắn.

Những năm qua, cây mía đã làm thay đổi đáng kể đời sống của người nông dân tỉnh Gia Lai. Song, sản xuất không gắn liền với bảo vệ môi trường, không chú trọng đến quyền lợi của nông dân, các NMĐ ở Gia Lai sẽ gánh những hệ lụy không mong muốn.

Trung Đức