Hội thảo "Nhìn lại một năm triển khai thực hiện Luật Bảo vệ quyền lợi NTD"

Người tiêu dùng luôn có vị trí yếu thế

Tại hội thảo "Nhìn lại một năm triển khai thực hiện Luật Bảo vệ quyền lợi NTD", tổ chức ngày 18/7 tại Hà Nội, ông Nguyễn Phương Nam, Phó Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công thương) cho biết: Việc thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về bảo vệ quyền lợi NTD của nhiều địa phương vẫn còn lúng túng. Các hoạt động mới tập trung chủ yếu vào việc tổ chức hội nghị, hội thảo mà chưa có những hoạt động thiết thực, cụ thể.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất mà các sở công thương phải thực hiện là tiếp nhận đăng ký hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung. Tuy nhiên, cho đến nay, chỉ mới có 80 hồ sơ được đăng ký tại các sở. Địa phương tiếp nhận nhiều nhất là 6 bộ hồ sơ (Đắk Lắk, Đắk Nông). Nhiều sở công thương chưa tiếp nhận bộ hồ sơ nào như Lâm Đồng, Phú Thọ, Thừa Thiên Huế, Đồng Tháp, Hải Phòng, Thái Nguyên.

Bên cạnh đó, hoạt động quản lý Nhà nước về bảo vệ quyền lợi NTD thiếu thống nhất, đồng bộ. Việc giao chức năng này cho các đơn vị chuyên môn tại nhiều nơi khác nhau như giao cho chi cục quản lý thị trường, phòng quản lý thương mại, kinh tế đối ngoại hoặc pháp chế… Do đó, hoạt động quản lý Nhà nước về bảo vệ quyền lợi NTD chưa được triển khai một cách đồng bộ, thường xuyên và nghiêm túc.

Việc hỗ trợ hoạt động cho các tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi NTD còn nhiều lúng túng. Các tổ chức này cũng chưa thực sự chủ động. Sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý Nhà nước, tổ chức xã hội và các cơ quan, tổ chức có liên quan chưa thực sự hiệu quả.

Qua 1 năm thực hiện, nhu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật bảo vệ quyền lợi NTD đặt ra nhiều vấn đề mới. Theo Bộ Công thương, các tranh chấp phát sinh giữa quan hệ giữa NTD và doanh nghiệp (DN) được giải quyết theo trình tự, thủ tục về tố tụng dân sự. NTD luôn có vị trí yếu thế so với DN và vụ việc vi phạm quyền lợi NTD thường là những vụ việc đơn giản, tình tiết rõ ràng. Tuy nhiên, việc quy định thủ tục đơn giản không cụ thể trong luật và đến thời điểm này, Tòa án Nhân dân Tối cao cũng chưa có bất kỳ hướng dẫn nào về vấn đề này. Vì vậy, quy định này chưa được triển khai trên thực tế.

Cần các giải pháp đồng bộ

Thực tế, công tác bảo vệ quyền lợi NTD cho thấy, các vụ việc vi phạm quyền lợi NTD thời gian qua không những không giảm mà có xu hướng ngày càng gia tăng - Ông Nguyễn Phương Nam, Phó Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh khẳng định.

TS Bùi Nguyên Khánh, Viện Nhà nước và Pháp luật nhận định: Trong kỷ nguyên toàn cầu hóa, những phương thức kinh doanh gian dối, thiếu trung thực được ngụy trang dưới hình thức tinh vi hơn. Không hiếm trường hợp các DNđã sử dụng thị trường Việt Nam làm nơi giải quyết hàng kém chất lượng, hàng tồn kho, hàng có chỉ dẫn gây nhầm lẫn hoặc trực tiếp tiến hành các biện pháp khuyến mại, quảng cáo gây nhầm lẫn cho NTD.

Đánh giá cơ chế giải quyết tranh chấp giữa NTD với DN, TS Khánh chỉ ra nhu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật theo các hình thức thương lượng, hòa giải, tòa án, trọng tài, hành chính. “Các hình thức giải quyết tranh chấp phải được thực hiện trên cơ sở nền tảng một nền kinh tế thị trường hiện đại” - TS Khánh nhấn mạnh.

Bộ Công Thương đã xây dựng và vận hành thử nghiệm hệ thống tiếp nhận phản ánh của NTD bằng điện thoại với số tổng đài 04-39387846. Bên cạnh đó, xây dựng và chạy thử nghiệm trang thông tin điện tử riêng về bảo vệ NTD.

Theo Phó Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh Nguyễn Phương Nam, thời gian tới, cần tiến hành hệ thống các giải pháp đồng bộ nhằm đưa các quy định củalLuật vào cuộc sống: Nâng cao năng lực cán bộ, công chức trực tiếp thực hiện hoạt động quản lý Nhà nước về bảo vệ quyền lợi NTD; từng bước hình thành và hoàn thiện bộ máy quản lý Nhà nước bảo vệ quyền lợi NTD từ Trung ương đến địa phương; tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, nâng cao nhận thức cho NTD và cộng đồng DN. Bên cạnh đó, tiếp tục hoàn thiện các công cụ hỗ trợ NTD, đẩy mạnh hoạt động hỗ trợ, phối hợp với các tổ chức bảo vệ quyền lợi NTD, xem đây là nhân tố quan trọng tăng cường hiệu quả thiết thực của hoạt động này.

Theo Cục Quản lý cạnh tranh, năm 2011, có hơn 550 vụ việc khiếu nại của NTD đến các sở công thương. Tỷ lệ giải quyết thành công 90,2%. Bên cạnh đó, gần 2.000 vụ khiếu nại đến hội bảo vệ NTD các địa phương, với tỉ lệ giải quyết thành công 70 - 80% và khoảng 60 vụ khiếu nại đến Cục Quản lý cạnh tranh.

Tại Việt Nam, đã có 10 trường hợp DN chủ động thu hồi sản phẩm với số lượng khoảng 15 nghìn sản phẩm do phát hiện có sai sót.

Thực hiện đăng ký hợp đồng theo mẫu - điều kiện giao dịch chung theo quy định của luật, hiện đã có 133 bộ hồ sơ đăng ký.

Đại Dương