Họ không ốm đau, nhưng vì không có nghề nghiệp, đói khổ đã rủ nhau cắt xuyên rừng, đi tìm trầm ở nước người. Nghèo đói nên không được học hành, ngoại ngữ không biết, pháp luật nước mình thì lơ mơ, pháp luật nước người thì chưa đọc đến, vậy mà dám đến nước người ta chặt phá rừng.

Tìm trầm là tìm sự may rủi, trời ơi, giữa bao nhiêu cơ cực, gian nan vì miếng cơm manh áo. Tìm trầm ở nước người, lạ nước lạ cái, bất đồng ngôn ngữ, phong tục khác nhau, lại càng hiểm nguy gấp nhiều lần…

Vậy mà, người dân của một làng miền Trung vẫn cứ lăn xả vào một sống, một chết, tìm trầm gỡ khó khăn cho cuộc sống đói nghèo. Nhóm thì bị bắt ở Malaysia khi đang đào cây, chặt cây. Nhóm thì bị bắn ở Thái Lan khi gặp kiểm lâm vây đuổi. Ở những nước khác, lực lượng bảo vệ rừng của họ đã lường hết những nơi lâm tặc trong và ngoài nước định chặt phá nên đã có phương án bảo vệ hiệu quả. Việc vây bắt lâm tặc đối với họ dễ hơn săn đuổi thú rừng. Vì thế, làng này có chừng ấy người lâm nạn, 64 người. Làng khác chắc cũng đến vài chục… Kéo theo sau họ là các bản án có tên và không tên. Có tên là có đưa ra xét xử, cầm tù, bắt phạt. Không tên là những hệ lụy: Con mất cha, vợ mất chồng, cha mẹ an hem mất đi những người thân tiết nhất. Có khi người bị nạn là trụ cột lao động chính của gia đình. Từ đó cảnh nghèo đói lại thêm nheo nhóc, cơ cực phủ lên mái gianh nghèo, xóm thôn nghèo…

Giá như sau các cuộc thanh tra về xóa đói giảm nghèo, nông nghiệp nông thôn, thủy lợi, các vốn vay… các đoàn thanh tra kiến nghị và cấp có thẩm quyền nghe ra: Từng tỉnh, từng huyện, từng bộ, sở tập trung vốn vay, định hướng xóa nghèo cho một vài đơn vị (làng, xã), mỗi năm vài ba nơi, cả nước sẽ có hàng trăm, thậm chí hàng ngàn làng thoát nghèo. Cơ cực sẽ không đến với họ nữa. Họ không phải lang thang, chặt trộm, đào trộm cây rừng trong các rừng nguyên sinh, rừng quốc gia, rừng của nước ngoài. Họ sẽ không phải tù tội nơi đất khách quê người.

Hoàng Trí