Sân vận động Quốc gia mới (của Kiến trúc sư người Nhật Bản Kengo Kuma) sẽ được xây dựng ở Tokyo để phục vụ cho Thế vận hội mùa hè Tokyo 2020. Ảnh: Japan Sport Council

Theo đại diện IOC, quyết định tổng kiểm tra này được đưa ra sau khi Ủy ban Điều tra độc lập của Cơ quan Chống doping thế giới (WADA) công bố rộng rãi một bản báo cáo, trong đó có những nghi vấn về hành vi "mua bán" liên quan đến quyền đăng cai Thế vận hội mùa hè 2020.

Theo bản báo cáo của WADA, trong quá trình điều tra về cáo buộc sử dụng doping đối với các vận động viên điền kinh người Nga, cũng như điều tra về cáo buộc tham nhũng đối với Liên đoàn Điền kinh Quốc tế (IAAF), các điều tra viên của WADA đã phát hiện ra một cuộc trao đổi, "ngã giá" giữa đại diện của Thổ Nhĩ Kỳ với Khalil Diack - một trong những người con trai của Lamine Diack (người Senegal, cựu Chủ tịch IAAF).

Trong cuộc "ngã giá" này, đại diện của Thổ Nhĩ Kỳ đã từ chối lời đề nghị của ban lãnh đạo IAAF về việc "tài trợ từ 4 - 5 triệu USD cho Giải Vô địch Điền kinh thế giới" (giải điền kinh chuyên nghiệp do IAAF tổ chức thường niên). Sau đó, theo điều tra của WADA, Nhật Bản là nước đồng ý chi khoản tiền tài trợ này. Kết quả, vào năm 2013, trong cuộc bỏ phiếu quyết định nước đăng cai Thế vận hội mùa hè 2020, Tokyo đã giành được đa số phiếu ủng hộ (60 phiếu), còn Thổ Nhĩ Kỳ chỉ nhận được 36 phiếu. Trong báo cáo của mình, WADA khẳng định, vào thời điểm đó, Ủy ban Điều tra của IOC đã thiếu sự giám sát, kiểm tra chặt chẽ đối với các ứng cử viên tham gia giành quyền đăng cai thế vận hội.

Chủ tịch Ủy ban Điều tra độc lập của WADA, Dick Pound, cho biết ông đã nhiều lần yêu cầu IAAF cần chấm dứt ngay hành vi "gợi ý tài trợ" không chỉ riêng đối với Thế vận hội mùa hè 2020, mà còn với nhiều giải vô địch điền kinh thế giới khác. Thế nhưng, IAAF vẫn cố tình làm sai và cho đến tận bây giờ, khi những sai phạm của IAAF và của người đứng đầu tổ chức này bị phát hiện và bị điều tra, thế giới mới biết được mặt trái của quyền đăng cai các kỳ thế vận hội cũng như các kỳ diễn ra các môn thể thao khác trên thế giới.

Sau khi bản báo cáo của WADA được công bố, IOC lập tức đề nghị Ủy ban Điều tra độc lập của WADA cung cấp cho IOC toàn bộ chứng cứ về những cuộc "ngã giá" này để họ nắm bắt được cụ thể vấn đề cũng như có hướng điều tra và xử lý thích hợp.

Trong khi đó, bà Hikariko Ono - phát ngôn viên của Ban Tổ chức Thế vận hội mùa hè Tokyo 2020 cho biết Tokyo chưa có ý định tổ chức cuộc họp để phản bác lại những cáo buộc này, nhưng khẳng định "Thế vận hội 2020 được trao cho Tokyo bởi Tokyo đã đưa ra được những giải trình xuất sắc nhất, thuyết phục nhất cho việc tổ chức Thế vận hội 2020 tại Tokyo". Bà Hikariko Ono cũng nhấn mạnh thêm, Tokyo giành được quyền đăng cai Thế vận hội mùa hè 2020 cũng bởi vì Tokyo đã cam kết "công bằng và minh bạch trong thể thao".

Phản ứng về cuộc "ngã giá", Chủ tịch Ủy ban Olympic Thổ Nhĩ Kỳ Ugur Erdener cho rằng, thật sai lầm khi nghĩ rằng Thổ Nhĩ Kỳ không giành được quyền đăng cai Thế vận hội mùa hè 2020 chỉ vì họ không giành được lá phiếu ủng hộ của cá nhân cựu Chủ tịch IAAF Lamine Diack. "IAAF chỉ có 1 lá phiếu, và IAAF cũng chẳng có quyền "trao" quyền tổ chức Thế vận hội cho 1 thành phố nào đó", ông Ugur Erdener nhấn mạnh.

Năm 2012, Sân vận động Quốc gia mới (của nữ Kiến trúc sư người Anh gốc Iraq Zaha Hadid) được phê duyệt để phục vụ cho Giải Vô địch Bóng bầu dục thế giới, diễn ra vào năm 2019 tại Nhật Bản. Sau khi Tokyo giành quyền đăng cai Thế vận hội mùa hè 2020, sân vận động này cũng được chọn là địa điểm chính phục vụ Thế vận hội 2020.

Tuy nhiên, tháng 7/2015, Ban Tổ chức Thế vận hội Nhật Bản đã loại bỏ đề án của sân vận động này, với lý do chi phí đầu tư quá cao cũng như thiết kế của sân vận động này đang gây nhiều tranh cãi về thẩm mỹ và bản quyền.

Tháng 12/2015, Ban Tổ chức Thế vận hội Nhật Bản đã quyết định chọn đề án thiết kế Sân vận động Quốc gia mới của Kiến trúc sư người Nhật Bản Kengo Kuma, để triển khai xây dựng và phục vụ cho Thế vận hội mùa hè Tokyo 2020.

Nhật Minh