Một trong những hoạt động trong ngày lễ Đôn ta

Trong năm người Khmer Nam Bộ có hai lễ lớn, Tết Chon-chnam-thmay (còn gọi là Tết chịu tuổi) vào giữa tháng 3 âm lịch và lễ Đôn-ta từ 29/8 đến mùng 01/9 âm lịch. Trong ba ngày Đôn-ta có nhiều hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo, phong tục, tập quán diễn ra đan xen với nhau.

Ngày thứ nhất: Mỗi gia đình lau chùi nhà cửa, dọn dẹp khang trang, trang hoàng lộng lẫy bàn thờ tổ tiên. Buổi sáng dọn bốn chén cơm ngon trên mỗi bàn, đốt đèn rồi mời mọi người trong gia đình cùng cúng. Mọi người cùng nhau khấn vái và rót trà để mời linh hồn những họ hàng đã quá cố về nhà ăn uống, nghỉ ngơi. Buổi cúng đầu ngày gọi là cúng tiếp đón. Đến chiều, mọi người tắm rửa sạch sẽ, cúng linh hồn ông bà, sau đó mời ông bà cùng đi chùa nghe tụng kinh lấy phước. Tại chùa phần lễ sắc thái tôn giáo, tín ngưỡng sẽ được tổ chức, và diễn ra các hoạt động mang tính hội hè như hát Dù kê, Lò-khol Bác-sắc, múa Lâm-thol…

Ngày thứ hai: Sau khi đã ở chùa suốt một ngày đêm, đến chiều mọi người cùng nhau rước linh hồn ông bà từ chùa về nhà để mời cơm và mời ở nhà chơi với con cháu.

Ngày thứ ba: Mỗi gia đình lại chuẩn bị thức ăn, bánh trái như  ngày đầu để cúng ông bà tại nhà trước khi tiễn linh hồn người quá cố ra đi. Vì vậy, buổi cúng này gọi là "cúng tiễn đưa". Khi mọi nghi thức cúng vái hoàn tất thì cũng là lúc lễ Đôn-ta kết thúc.

Sau khi đến chùa làm lễ rước vong linh ông bà tổ tiên về cùng chung vui với gia đình, người Khmer thường kết những bè chuối để làm thuyền, trên thuyền bày đủ các phẩm vật đã cúng, mỗi thứ một ít, sau đó đem thả xuống dòng nước cạnh nơi ở hoặc ao hồ, sông rạch gần nhà...

Trong lễ Đôn-ta ngoài tập tục thả thuyền chuối người Khmer Nam Bộ còn hội đua bò Bảy Núi - môn thể thao truyền thống mang nét đặc trưng của vùng đồng bào dân tộc Khmer của hai huyện miền núi Tri Tôn và Tịnh Biên tỉnh An Giang, đua ghe Ngo ở Sóc Trăng và đêm hội thả đèn gió của đồng bào dân tộc Khmer ở Trà Vinh.

Cũng vào dịp này, khách đến thăm phum sóc sẽ được bà con người Khmer đón tiếp nồng hậu, tiếp đãi chu đáo. Vì theo quan niệm khách là sứ giả của tổ tiên về thăm gia đình, con cháu...

Thanh Xuân