(Thanh tra) - Từ những bất cập trong công bố giá, Thanh Hóa đang chuyển trọng tâm sang kiểm soát nguồn cung, nâng công suất mỏ, cấp phép mỏ mới và tăng trách nhiệm doanh nghiệp. Mục tiêu là để giá, nguồn vật liệu và khả năng cung ứng thực tế “gặp nhau”.
Sau khi rà soát toàn diện việc khảo sát, thu thập và công bố giá vật liệu xây dựng (VLXD), Thanh Hóa đang từng bước chuyển từ quản lý thông tin đơn thuần sang kiểm soát cả nguồn cung và khả năng cung ứng thực tế.
Đây được xem là khâu quan trọng để giải quyết căn cơ những vấn đề doanh nghiệp phản ánh tại hội nghị đối thoại doanh nghiệp tỉnh năm 2026: Có giá nhưng phải có vật liệu; có mỏ trong danh sách nhưng phải còn nguồn cung; giá công bố phải đủ độ tin cậy để nhà thầu có thể lập dự toán và tổ chức thi công.
Theo Sở Xây dựng Thanh Hóa, qua rà soát đã xuất hiện tình trạng một số mỏ hết trữ lượng, không hoạt động hoặc không khai thác nhưng vẫn được công bố; có mỏ kê khai những chủng loại vật liệu không thực tế sản xuất, cung ứng. Cùng với đó là sự chênh lệch giá giữa các mỏ trong cùng khu vực và những hạn chế trong việc kiểm chứng trữ lượng, chất lượng, khả năng cung ứng.
Những bất cập này cho thấy bài toán vật liệu không chỉ nằm ở bảng giá. Nếu nguồn cung thực tế không đáp ứng, một mức giá được công bố dù thấp đến đâu cũng khó trở thành căn cứ hữu ích cho nhà thầu.
Ông Ngô Thanh Sơn, Trưởng phòng Kinh tế và Vật liệu xây dựng, Sở Xây dựng Thanh Hóa, cho biết toàn tỉnh hiện có 183 mỏ đá, trong đó 61 mỏ đang đáp ứng nguồn vật liệu, số còn lại đang được điều tra, rà soát. Cùng với công bố giá theo thị trường, tỉnh đang triển khai các giải pháp nâng công suất mỏ, cấp phép mỏ mới, tăng cường kiểm soát hóa đơn, giá bán và chất lượng VLXD.
Đây là điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận mới, thay vì chỉ quan tâm “giá bao nhiêu”, cơ quan quản lý phải trả lời được câu hỏi nguồn vật liệu ở đâu, còn bao nhiêu, sản xuất loại gì và có thể cung ứng cho thị trường với sản lượng như thế nào.
Bởi vậy, trong kết luận triển khai công bố giá VLXD theo giá thị trường, Sở Xây dựng Thanh Hóa đã yêu cầu các đơn vị sản xuất, cung ứng phải cung cấp thông tin về giá, hóa đơn, hợp đồng, khối lượng cung cấp và trữ lượng khai thác còn lại của mỏ. Các doanh nghiệp cũng phải cam kết chỉ cung cấp thông tin đối với những loại vật liệu thực tế sản xuất, khai thác và cung ứng.
Đối với nguồn cung, Sở Nông nghiệp và Môi trường được đề nghị tham mưu các giải pháp tháo gỡ khó khăn, nâng công suất mỏ và cấp phép các mỏ mới nhằm tăng nguồn cung, giảm giá VLXD, nhất là tại khu vực các xã miền núi. Đồng thời, đẩy nhanh việc đấu giá các mỏ, xử lý các thủ tục để cân bằng được nguồn cung cho các dự án. Động thái này được kỳ vọng tạo thêm dư địa để doanh nghiệp chủ động sản xuất, còn nhà thầu có thêm lựa chọn khi tìm nguồn vật liệu.
Đại diện Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng và Thương mại Minh Hương cho biết: Doanh nghiệp đã thực hiện việc thông báo giá bán và cung cấp thông tin cho Sở Xây dựng. Với việc chuyển sang công bố giá theo giá thị trường, doanh nghiệp bày tỏ sự đồng thuận và cam kết thực hiện đúng những nội dung đã ký với cơ quan quản lý.
Thực tế, một số doanh nghiệp khai thác cũng đã bắt đầu thực hiện cam kết mới. Tài liệu về Công ty Cổ phần Loan Dương, Công ty TNHH Tân Đạt, Công ty TNHH Cường Vinh… cho thấy doanh nghiệp đã ký cam kết cung cấp trung thực thông tin về giá, chất lượng, hóa đơn, khả năng cung ứng, công suất và trữ lượng khai thác còn lại; chỉ cung cấp thông tin đối với những loại VLXD thực tế sản xuất, khai thác và cung ứng. Các doanh nghiệp đồng thời cam kết không lợi dụng khan hiếm vật liệu để găm hàng, hạn chế cung ứng hoặc cung cấp thông tin giá không trung thực.
Những cam kết này đang được đặt trong một cơ chế quản lý mới. Ngày 19/9/2026, Sở Xây dựng Thanh Hóa tiếp tục đề nghị các đơn vị sản xuất, cung ứng VLXD ký biên bản cam kết về kê khai giá, cung cấp thông tin giá và chất lượng VLXD, hoàn thành gửi về sở trước ngày 23/9. Đây là bước triển khai Quyết định số 96/2026/QĐ-UBND ngày 15/9/2026 về quy chế phối hợp và trách nhiệm, chế tài xử lý đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến khảo sát, thu thập thông tin giá VLXD.
Ông Nguyễn Hữu Quảng, Chủ tịch Hội nghề đá Yên Lâm cho biết: Một vấn đề khác được đặt ra là sự liên kết giữa doanh nghiệp khai thác, nhà thầu, chủ đầu tư và cơ quan quản lý. Việc công bố giá sát thị trường cần đi cùng sự trao đổi, thống nhất giữa các doanh nghiệp vật liệu và doanh nghiệp xây dựng. Qua trao đổi thực tế, ông cho rằng các doanh nghiệp xây dựng và doanh nghiệp VLXD cần ngồi lại với nhau để có tiếng nói chung, bởi nếu mỗi bên chỉ nhìn từ lợi ích của mình thì khó tạo được sự thống nhất về nguồn cung và giá.
Với góc độ đại diện làng nghề đá, thời gian qua đã tuyên truyền, đôn đốc các đơn vị khai thác đá thực hiện niêm yết, kê khai và công bố giá phù hợp với thị trường; đồng thời tiếp tục vận động doanh nghiệp tăng sản lượng nhằm đáp ứng nhu cầu VLXD trên địa bàn.
“Đây là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu VLXD phục vụ các dự án đầu tư xây dựng ngày càng lớn. Khi một nhà thầu ký hợp đồng thi công nhưng không tiếp cận được nguồn vật liệu phù hợp với giá và điều kiện đã tính toán, chi phí và tiến độ đều có thể bị tác động”, ông Quảng nói.
Vì vậy, trong cơ chế mới, trách nhiệm không chỉ đặt lên doanh nghiệp khai thác. Sở Xây dựng Thanh Hóa yêu cầu UBND các xã, phường có mỏ phải giám sát hoạt động khai thác, khảo sát, kiểm tra, đối chiếu thông tin mỏ và cung cấp dữ liệu chính xác. Chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án phải thu thập thông tin giá thực tế từ nhà thầu, kèm hóa đơn, hợp đồng mua VLXD để gửi sở làm căn cứ xem xét, công bố giá.
Theo Sở Xây dựng Thanh Hóa, sau khi thu thập thông tin, sở sẽ tổ chức kiểm tra xác suất tại một số mỏ để kiểm chứng; đồng thời lấy ý kiến địa phương, doanh nghiệp và nhà thầu về dự thảo thông tin giá trước khi hoàn thiện công bố. Mục tiêu là đối chiếu giá công bố với giá mà nhà thầu thực tế mua trên thị trường.
Cùng với đó, Sở Xây dựng Thanh Hóa sẽ thành lập tổ công tác liên ngành để kiểm tra đột xuất những mỏ có dấu hiệu bất thường về giá, chất lượng, trữ lượng và khả năng cung ứng.
Một điểm đáng chú ý là bài toán nguồn cung đang được đặt song song với yêu cầu không lợi dụng khan hiếm để găm hàng, đẩy giá. Sở Xây dựng Thanh Hóa yêu cầu các doanh nghiệp không được lợi dụng tình trạng khan hiếm VLXD để cung cấp thông tin giá cao, thu lợi bất hợp pháp, gây tăng chi phí công trình. Trường hợp kê khai không trung thực gây ảnh hưởng lớn đến việc xác định chi phí, dự toán, sở sẽ báo cáo UBND tỉnh xem xét thu hồi giấy phép khai thác theo quy định.
Điều đáng nói, mục tiêu của cơ chế mới không phải đơn thuần đưa ra một bảng giá mới. Từ tháng 9/2026, Thanh Hóa chuyển sang công bố giá VLXD theo giá thị trường, đồng thời tăng cường kiểm chứng dữ liệu và trách nhiệm của từng chủ thể.
Cũng theo thông tin từ Sở Xây dựng Thanh Hóa, phần lớn nhóm vật liệu cơ bản vẫn giữ mặt bằng giá ổn định, một số loại đá điều chỉnh tăng khoảng 7%; trọng tâm là phản ánh sát hơn giá giao dịch và điều kiện cung ứng thực tế.
Từ công bố giá đến kiểm soát nguồn cung, Thanh Hóa đang từng bước hình thành một cơ chế quản lý VLXD theo hướng nhiều chiều hơn. Trong đó, doanh nghiệp phải trung thực về giá và khả năng cung ứng; địa phương phải kiểm tra tình trạng mỏ; chủ đầu tư và nhà thầu phải cung cấp dữ liệu giao dịch thực tế; các sở, ngành cùng tham gia kiểm soát nguồn cung, hóa đơn, chất lượng và hoạt động khai thác.
Hiệu quả cuối cùng của cơ chế này không chỉ được đo bằng việc một bảng giá được cập nhật nhanh hơn, mà còn ở khả năng nhà thầu thực sự mua được vật liệu, dự án thực sự có đủ nguồn cung và chi phí xây dựng được phản ánh sát với thực tế. Đó cũng là thước đo quan trọng để những giải pháp mà Thanh Hóa đang triển khai có thực sự biến nguồn vật liệu từ một điểm nghẽn thành nguồn lực phục vụ tăng trưởng hay không.
