(Thanh tra) - Từ nỗi lo tảo hôn, trẻ em lệ thuộc điện thoại đến chuyện đầu ra cho nông sản, những câu hỏi của phụ nữ Mỏ Vàng, tỉnh Lào Cai cho thấy điều người dân cần không chỉ là được nói. Quan trọng hơn, họ muốn biết vấn đề mình nêu sẽ được xử lý ra sao, ai chịu trách nhiệm và kết quả ra sao.
Vàng Thị La, Chi hội trưởng phụ nữ thôn Khe Lóng, xã Mỏ Vàng mang đến cuộc đối thoại nỗi lo về nguy cơ tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống và tình trạng phụ nữ sinh con khi chưa đủ 18 tuổi.
Chị chia sẻ: “Ở cơ sở, điều chúng tôi lo nhất là có những trường hợp phát hiện khi sự việc đã xảy ra. Vì vậy, chúng tôi mong địa phương có giải pháp sát hơn, từ tuyên truyền trong gia đình, trường học đến phát hiện sớm những trường hợp có nguy cơ để cùng vận động, ngăn ngừa từ đầu”.
Ở thôn Khe Trầu, Lý Thị Phương lo trẻ nhỏ dành quá nhiều thời gian cho điện thoại, game và nội dung khó kiểm soát trên mạng. Sầm Thị Hồng, thôn An Lương lại trăn trở về đầu ra cho nông sản khi giá cả vẫn phụ thuộc nhiều vào thương lái. Những câu hỏi ấy được nêu tại Hội nghị đối thoại chính sách năm 2026 của xã Mỏ Vàng ngày 29/9. Đáng chú ý, những vấn đề cụ thể của đời sống đã được đưa thẳng vào cuộc trao đổi với chính quyền.
Từ tháng 7/2025 đến tháng 7/2026, xã Mỏ Vàng tổ chức 38 buổi tiếp công dân định kỳ. Qua 3 hội nghị đối thoại, 44 lượt ý kiến với 58 nội dung được ghi nhận; 36 ý kiến thuộc thẩm quyền được trao đổi, giải thích hoặc tháo gỡ ngay. Những con số ấy chỉ thực sự có ý nghĩa khi phía sau là kết quả. Đường xuống cấp phải được kiểm tra; hồ sơ đất đai tồn đọng phải được rà soát; phản ánh vượt thẩm quyền phải được kiến nghị và tiếp tục theo dõi. Đó là giá trị của đối thoại.
Bí thư Đảng ủy xã Mỏ Vàng Triệu Tòn Triệu từng nhấn mạnh rằng đối thoại không phải để nghe cho đủ, mà phải nghe để giải quyết và tạo được sự đồng thuận trong Nhân dân. Nếu ý kiến của dân chỉ dừng trong biên bản, đối thoại rất dễ trở thành thủ tục; ngược lại, khi mỗi kiến nghị gắn với một địa chỉ xử lý và kết quả có thể kiểm chứng, cuộc đối thoại mới tạo ra giá trị.
Trong các cuộc đối thoại đột xuất và chuyên đề từ tháng 7/2025 đến tháng 7/2026, phần lớn liên quan Dự án kết nối giao thông các tỉnh miền núi phía Bắc đoạn qua tỉnh lộ 175; 1 cuộc khác liên quan giải phóng mặt bằng cầu Khe Hóp đi thôn Khe Lóng. Đây là những việc không dễ bởi mỗi quyết định đều tác động trực tiếp đến tài sản và sinh kế. Đối thoại cho phép người dân hỏi về trường hợp của gia đình mình, còn cán bộ chuyên môn phải giải thích chính sách, phương án và những điểm còn vướng. Những băn khoăn nhờ đó có cơ hội được làm rõ sớm hơn.
Hội nghị ngày 29/9 cho thấy những vấn đề người dân quan tâm đang rộng hơn chuyện đường sá, đất đai hay nước sinh hoạt. Tảo hôn, sức khỏe sinh sản, bạo lực gia đình, trẻ em trên không gian mạng, sinh kế, đầu ra nông sản và tiếng nói của phụ nữ trong quản lý xã hội đều được đặt ra.
Bàn Thị Pham, hội viên phụ nữ thôn Khe Hóp không chỉ hỏi về một chính sách dành cho phụ nữ. Chị nói: “Phụ nữ chúng tôi không chỉ muốn tham gia các phong trào, mà mong những ý kiến của mình về việc làm, sinh kế, môi trường hay những vấn đề của thôn, bản thực sự được lắng nghe. Quan trọng hơn, sau khi đã kiến nghị thì chúng tôi muốn biết việc đó được chuyển đến đâu, ai giải quyết và kết quả thế nào”.
Ý kiến ấy chạm tới một yêu cầu rộng hơn của dân chủ ở cơ sở: người dân không chỉ cần quyền được phát biểu mà còn cần biết ý kiến của mình được chuyển đến đâu, ai xử lý và kết quả ra sao. Được nói là một quyền, nhưng để quyền ấy có ý nghĩa thì người dân phải nhìn thấy phản hồi.
Một chính quyền sát dân không thể chỉ dựa vào báo cáo. Nhiều vấn đề chỉ hiện rõ khi cán bộ xuống cơ sở và nghe dân nói. Một hồ sơ đất đai kéo dài có thể chỉ ra điểm nghẽn trong quy trình; một câu hỏi về trẻ em nghiện điện thoại có thể cảnh báo một vấn đề xã hội mới; một trăn trở về đầu ra nông sản lại đặt ra yêu cầu liên kết thị trường và ứng dụng công nghệ. Người dân vì thế không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà còn là nguồn thông tin giúp chính quyền nhận diện vấn đề sớm hơn, sát thực tế hơn.
Thước đo của đối thoại không nằm ở số cuộc họp hay số người tham dự. Điều người dân chờ đợi nằm ở phía sau hội trường: nội dung nào đã xử lý, nội dung nào đang tiếp tục giải quyết, đâu là vấn đề vượt thẩm quyền và khi nào có thông tin trả lời. Với những việc chưa thể xử lý ngay, cần nêu rõ nguyên nhân, thẩm quyền và tiến độ; với vấn đề phải kiến nghị cấp trên, chính quyền cơ sở vẫn cần theo dõi để người dân biết kiến nghị của mình đang ở đâu.
Ở Mỏ Vàng, điều cần tiếp tục hoàn thiện không chỉ là duy trì đối thoại, mà còn là làm rõ “đường đi” của từng kiến nghị sau khi được nêu ra. Niềm tin không được tạo nên chỉ bằng lời khẳng định rằng chính quyền gần dân, mà từ những điều người dân có thể nhìn thấy: một câu hỏi được trả lời rõ ràng, một việc tồn đọng được tháo gỡ, một kiến nghị được theo dõi đến cùng.
Khi tiếng nói từ thôn bản không còn dừng lại trong hội trường mà trở thành căn cứ để nhận diện vấn đề, điều chỉnh công việc và tổ chức thực hiện, đối thoại mới thực sự có ý nghĩa. Và khi người dân thấy điều mình nói ra được tiếp nhận bằng trách nhiệm, được trả lời bằng việc làm cụ thể, sự đồng thuận sẽ được hình thành từ chính niềm tin rằng tiếng nói của mình có giá trị và có người chịu trách nhiệm đến cùng.
