(Thanh tra)- Theo kết quả báo cáo của một số cục thuế lớn, chỉ tính riêng 4 tháng đầu năm 2021, các cục thuế trên toàn quốc đã xử lý tăng thu số tiền hơn 130 tỷ đồng đối với các tổ chức, cá nhân có hoạt động thương mại điện tử (TMĐT).
Chính sách thuế hiện hành không phân biệt hoạt động kinh doanh theo phương thức truyền thống và hoạt động kinh doanh theo phương thức TMĐT. Việc thu thuế đối với hoạt động kinh doanh TMĐT đang được thực hiện theo đúng quy định của các Luật Thuế (giá trị gia tăng, thu nhập doanh nghiệp, thu nhập cá nhân) các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Thuế, Luật Quản lý thuế, Thông tư số 103/2014/TT-BTC ngày 6/8/2014 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện nghĩa vụ thuế áp dụng đối với tổ chức, cá nhân nước ngoài kinh doanh tại Việt Nam hoặc có thu nhập tại Việt Nam và các văn bản pháp luật chuyên ngành có liên quan.
Đối với doanh nghiệp hoạt động theo pháp luật Việt Nam khi kê khai nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT): Nếu doanh thu hàng năm từ 1 tỷ đồng trở lên thì nộp thuế theo phương pháp khấu trừ (với mức thuế tương ứng với từng loại hàng hoá, dịch vụ quy định tại Luật Thuế GTGT); trường hợp doanh thu hàng năm không quá 1 tỷ đồng thì nộp thuế GTGT theo phương pháp tính trực tiếp trên doanh thu (với tỷ lệ % tương ứng với từng hoạt động quy định tại Luật Thuế GTGT) trên thuế GTGT (trừ trường hợp cơ sở kinh doanh có doanh thu hàng năm không quá 01 tỷ đồng đăng ký tự nguyện áp dụng phương pháp khấu trừ thì nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ). Nộp thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) theo phương pháp khấu trừ (thuế TNDN phải nộp theo mức thuế suất 20% trên thu nhập chịu thuế).
Đối với tổ chức nước ngoài kinh doanh tại Việt Nam hoặc có thu nhập tại Việt Nam (gọi chung là nhà thầu nước ngoài) có hoạt động kinh doanh TMĐT: Người mua sản phẩm TMĐT là tổ chức được thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam, tổ chức đăng ký hoạt động theo pháp luật Việt Nam, tổ chức khác và cá nhân sản xuất kinh doanh thì người mua có nghĩa vụ kê khai, khấu trừ và nộp thuế thay cho tổ chức nước ngoài số thuế GTGT, TNDN phải nộp; trường hợp nhà thầu nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam thì có thể thông qua các đại lý thuế theo quy định.
Đối với hộ, cá nhân kinh doanh: Theo quy định tại Luật Thuế GTGT, Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) thì cá nhân kinh doanh không phân biệt kinh doanh theo hình thức truyền thống hay kinh doanh TMĐT đề thuộc diện chịu thuế GTGT và thuế TNCN nếu có phát sinh doanh thu từ 100 triệu đồng/năm trở lên.
Đối với mô hình hoạt động kinh doanh dịch vụ quảng cáo trực tuyến của các tổ chức nước ngoài không thành lập pháp nhân tại Việt Nam như: Google, YouTube, Facebook… thì cơ quan thuế thực hiện quản lý thuế đối với thu nhập phát sinh từ hoạt động này thông qua các đối tác hoặc đại lý quảng cáo của các công ty này hoặc các doanh nghiệp mua dịch vụ trực tiếp của các công ty này tại Việt Nam.
Hiện nay, các doanh nghiệp Việt Nam ký hợp đồng quảng cáo với các tổ chức nước ngoài thì thực hiện kê khai, nộp thuế thay cho các nhà thầu này khi thanh toán tiền cho tổ chức nước ngoài. Đối với số thuế đã kê khai nộp thay, các doanh nghiệp được tính vào chi phí được trừ khi kê khai thuế TNDN.
Theo số liệu quản lý trên hệ thống thuế tại thời điểm tháng 6/2021 tổng số thuế (từ năm 2018 đến hết năm 2020) các doanh nghiệp Việt Nam ký hợp đồng quảng cáo với các tổ chức nước ngoài thì thực hiện kê khai, nộp thuế thay là 3.082 tỷ đồng, trong đó (năm 2018 là 770,6 tỷ đồng; năm 2019 là 1.167,9 tỷ đồng; năm 2020 là 1.143,7 tỷ đồng).
Theo kết quả báo cáo của một số Cục Thuế lớn, tổng thu và tiền phạt từ cá nhân cư trú tại Việt Nam cung cấp dịch vụ xuyên biên giới và cá nhân kinh doanh TMĐT trên các trang web, facebook… tại một số Cục Thuế lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng đến tháng 12/2020 là 240,89 tỷ đồng (trong đó Hà Nội là 148 tỷ đồng, TP Hồ Chí Minh là 68,55 tỷ đồng, Đà Nẵng là 24.33 tỷ đồng).
Chỉ tính riêng 4 tháng đầu năm 2021, các cục thuế trên toàn quốc đã xử lý tăng thu số tiền hơn 130 tỷ đồng (bao gồm số tiền thuế kê khai bổ sung, số tiền thuế truy thu, tiền chậm nộp, tiền phạt) đối với các tổ chức, cá nhân có hoạt động TMĐT.
Theo xu hướng phát triển TMĐT trên thế giới sẽ có sự chuyển dịch doanh thu nhiều hơn đến từ các giao dịch giữa doanh nghiệp đến người tiêu dùng, và giữa các cá nhân với nhau, tại Việt Nam, điều này cũng không phải ngoại lệ. Thực tế hiện nay có nhiều doanh nghiệp đang sử dụng các phương thức giao dịch thương mại điện tử để giảm thiểu các khâu trung gian, giảm chi phí và tăng tốc độ lưu thông hàng hoá đồng thời cũng ngày càng nhiều cá nhân sử dụng các mạng xã hội, các trang TMĐT để cung cấp hàng hoá, dịch vụ đến người tiêu dùng.
Đây vừa là một lợi thế của TMĐT, nhưng đồng thời cũng tạo ra những thách thức mới cho cơ quan thuế trong việc quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh TMĐT, như: Cơ quan thuế cần nắm bắt thông tin đầy đủ, kịp thời về giao dịch TMĐT phát sinh để xác định số thuế phát sinh phải nộp của người nộp thuế có kinh doanh TMĐT. Các thông tin này là không có sẵn mà phụ thuộc vào tính tuân thủ pháp luật thuế của mỗi tổ chức, cá nhân.
Đồng thời việc phối hợp giữa các cơ quan quản lý Nhà nước đối với kinh doanh TMĐT thời gian qua chưa được đồng bô, nhịp nhàng, dẫn đến nguồn thông tin cho công tác quản lý thuế chưa đầy đủ, kịp thời, ảnh hưởng đến công tác quản lý thuế trong lĩnh vực này.
Cùng với sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, hoạt động kinh doanh TMĐT ngày càng phát triển với nhiều hình thức và nội dung phong phú, đa dạng. Để thực sự thúc đẩy giao dịch điện tử trong quản lý thuế nói chung và TMĐT nói riêng ở khía cạnh vừa tạo thuận lợi cho người nộp thuế, vừa bao quát và kiểm soát nguồn thu phát sinh từ hoạt động TMĐT, đặc biệt là các giao dịch xuyên biên giới thì cần phải có các quy định cụ thể cũng như chuẩn bị sẵn sàng các biện pháp quản lý thuế đối với các hình thức kinh doanh mới. Thông qua các buổi làm việc với các bộ, ban ngành có liên quan và trên cơ sở các Thông tư của Bộ Tài chính mới ban hành, Vụ Quản lý doanh nghiệp nhỏ vừa và hộ kinh doanh, cá nhân đề xuất và báo cáo Tổng cục Thuế tập trung triển khai trong 6 tháng cuối năm 2021 vào một số nội dung như sau:
Chỉ đạo cơ quan thuế các cấp tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến chính sách quản lý đối với hoạt động kinh doanh TMĐT nói chung và chính sách thuế, kê khai nộp thuế mới được ban hành trong đó đặc biệt là quản lý thuế đối với TMĐT và các hoạt động kinh doanh trên môi trường mạng đến tất cả người nộp thuế nắm bắt, hiểu đúng và thực hiện theo quy định của pháp luật;
Xây dựng lộ trình triển khai các hướng dẫn mới được quy định đối với các nhà cung cấp ở nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam, các sàn TMĐT, các tổ chức tại Việt Nam là đối tác của nhà cung cấp nền tảng số ở nước ngoài nhằm đảm bảo việc thực hiện triển khai nhanh chóng, thuận tiện cho người nộp thuế. Đồng thời tiếp tục phối hợp với các bộ/ban ngành (BộCông Thương, Bộ Thông tin và Truyền thông, BộCông an) cũng nhưng nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế để xây dựng và hoàn thiện chính sách thuế đối với hoạt động kinh doanh TMĐT phù hợp với thực tế và đồng bộvới quy định pháp luật về quản lý TMĐT; đơn giản thủ tục hành chính, phương thức kê khai, nộp thuế đối với người nộp thuế TMĐT, thống nhất đầu mối trong việc khai thuế, nộp thuế.
Trong thời gian nghiên cứu, hoàn thiện chính sách quản lý, Tổng cục Thuế nghiên cứu, trình BộTài chính và các cấp có thẩm quyền triển khai áp dụng một số chính sách mới theo các thông lệ quốc tế trong việc yêu cầu các nhà cung cấp ở nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam khấu trừ nộp thay thuế cho các tổ chức, cá nhân có nhận thu nhập hợp tác kinh doanh từ cung cấp dịch vụ nội dung số với các tổ chức này trước khi chi trả thu nhập theo một tỷ lệ phù hợp.
Tăng cường công tác phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương trong công tác quản lý thuế đối với hoạt động TMĐT đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia đối với hoạt động TMĐT.
Tiếp tục tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra áp dụng công nghệthông tin trong quản lý đối với các tổ chức, cá nhân có doanh thu lớn có rủi ro cao về thuế từ hoạt động TMĐT.
