(Thanh tra) - Để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2026–2030, Việt Nam cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội. Bài toán đặt ra là huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực.
Để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10%/năm trong giai đoạn 2026–2030, Việt Nam sẽ phải huy động nguồn lực rất lớn cho đầu tư phát triển. Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng quy mô vốn mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng và đa dạng hóa các kênh huy động.
Tại Hội thảo “Huy động hiệu quả nguồn vốn, phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số” diễn ra ngày 12/3, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, trong giai đoạn 2026–2030, Việt Nam phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên, đây là mục tiêu rất tham vọng, bởi yêu cầu tăng trưởng cao phải duy trì liên tục trong nhiều năm, trong khi kinh tế và địa chính trị thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Thực tế, năm 2025 nền kinh tế Việt Nam ghi nhận nhiều kết quả tích cực khi tăng trưởng GDP đạt 8,02%, lạm phát được kiểm soát ở mức 3,31%. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu vượt 930 tỷ USD – mức cao kỷ lục, trong khi vốn đầu tư công thực hiện đạt khoảng 850,7 nghìn tỷ đồng, cao nhất trong 5 năm gần đây.
Đáng chú ý, tổng khối lượng huy động vốn trên thị trường tài chính đạt hơn 1,15 triệu tỷ đồng, trong đó huy động từ trái phiếu đạt trên 1 triệu tỷ đồng và từ cổ phiếu hơn 150 nghìn tỷ đồng.
Tuy vậy, nhu cầu vốn cho giai đoạn tới vẫn rất lớn, đặc biệt đối với các dự án hạ tầng chiến lược như hệ thống giao thông kết nối Bắc – Nam, hạ tầng khu vực và các dự án kết nối quốc tế. Bên cạnh đó, khu vực doanh nghiệp cũng cần nguồn lực đáng kể để duy trì hoạt động và mở rộng đầu tư trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động.
Theo bà Phạm Thị Thanh Tâm – Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính (Bộ Tài chính), kinh tế thế giới đang trải qua giai đoạn chuyển đổi sâu rộng về mô hình tăng trưởng và cấu trúc tài chính. Các báo cáo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) cho thấy tăng trưởng toàn cầu vẫn ở mức thấp so với giai đoạn trước đại dịch, trong khi lãi suất duy trì ở mức cao và rủi ro địa chính trị gia tăng.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam vẫn đặt mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững giai đoạn 2026–2030 nhằm tạo nền tảng trở thành quốc gia có thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và tiến tới thu nhập cao vào năm 2045.
Theo ước tính, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, tổng vốn đầu tư toàn xã hội trong giai đoạn 2026–2030 cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, gấp hơn hai lần so với giai đoạn 2021–2025. Theo đó, vốn đầu tư cần tăng bình quân khoảng 16% mỗi năm, nâng tỷ lệ đầu tư/GDP lên khoảng 40%.
Trong những năm gần đây, tổng vốn đầu tư toàn xã hội của Việt Nam duy trì ở mức 32–34% GDP, tương đối cao so với các nền kinh tế đang phát triển. Tuy nhiên, nếu so với các quốc gia từng duy trì tăng trưởng cao như Hàn Quốc, Singapore hay Trung Quốc, quy mô vốn đầu tư của Việt Nam vẫn chưa đủ lớn để tạo ra bước bứt phá mạnh mẽ, trong khi hiệu quả sử dụng vốn còn hạn chế.
Vì vậy, cùng với việc mở rộng quy mô đầu tư, việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn được xem là yêu cầu quan trọng. Theo định hướng của Chính phủ, hệ số ICOR cần giảm từ khoảng 6,3 giai đoạn 2021–2025 xuống khoảng 4,8 trong giai đoạn 2026–2030 nhằm nâng cao chất lượng tăng trưởng.
Theo bà Phạm Thị Thanh Tâm, chính sách tài chính cần giữ vai trò trung tâm trong việc thiết kế cơ chế huy động và phân bổ nguồn lực cho nền kinh tế.
Trước hết, chính sách tài khóa cần được triển khai theo hướng mở rộng hợp lý, có trọng tâm, phối hợp chặt chẽ với chính sách tiền tệ nhằm giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và đảm bảo an toàn tài khóa. Ngân sách Nhà nước sẽ tập trung đầu tư vào các lĩnh vực có tính lan tỏa cao như hạ tầng giao thông, năng lượng và hạ tầng số, qua đó tạo điều kiện cho khu vực tư nhân tham gia mạnh mẽ hơn vào các dự án phát triển.
Bên cạnh đó, việc phát triển thị trường vốn minh bạch và hiện đại được xem là yếu tố quan trọng nhằm cung cấp nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế. Trong đó, các giải pháp trọng tâm bao gồm thúc đẩy nâng hạng thị trường chứng khoán, đa dạng hóa sản phẩm đầu tư và phát triển hệ thống nhà đầu tư tổ chức dài hạn như quỹ đầu tư, quỹ hưu trí và doanh nghiệp bảo hiểm.
Thị trường trái phiếu cũng cần tiếp tục được củng cố, trong đó trái phiếu Chính phủ đóng vai trò chuẩn tham chiếu cho thị trường tài chính, còn thị trường trái phiếu doanh nghiệp được phát triển theo hướng minh bạch và bền vững hơn.
Theo đại diện Bộ Tài chính, vốn đầu tư nước ngoài cũng là một trong những trụ cột quan trọng trong tổng nhu cầu vốn của nền kinh tế giai đoạn 2026–2030. Chính sách tài chính cần hướng tới thu hút có chọn lọc các dự án FDI chất lượng cao, đồng thời thúc đẩy sự liên kết giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước.
Cùng với việc mở rộng nguồn vốn, cải thiện môi trường đầu tư, cắt giảm thủ tục hành chính và thúc đẩy đổi mới sáng tạo cũng là những yếu tố quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.
Theo các chuyên gia, nếu chính sách tài khóa được điều hành linh hoạt, thị trường vốn phát triển minh bạch và các nguồn lực xã hội được khơi thông hiệu quả, đây sẽ là nền tảng quan trọng giúp Việt Nam huy động đủ nguồn lực cho đầu tư phát triển và hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới.
