Hơn 2,5 triệu tấn bã thải PG tại Nhà máy Phân bón hóa chất DAP Đình Vũ (Hải Phòng) đang tồn đọng. Ảnh: TQ

Lộ trình đặt ra là vậy, song theo các nhà quản lý, sẽ rất khó khả thi, nếu không có các giải pháp đồng bộ.

Trước đó, ngày 23/9/2014, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1696/QĐ-TTg về một số giải pháp thực hiện xử lý tro, xỉ, thạch cao của các nhà máy nhiệt điện, nhà máy hóa chất phân bón để làm nguyên liệu sản xuất VLXD, tuy nhiên, kết quả thu được không cao.

Theo đại diện các đơn vị: Vụ Vật liệu xây dựng, Vụ Khoa học công nghệ, Viện Vật liệu xây dựng thuộc Bộ Xây dựng, sau khi Quyết định số 1696/QĐ-TTg được ban hành, một số cơ sở sản xuất VLXD đã nghiên cứu, đầu tư công nghệ để có thể sử dụng tro, xỉ, thạch cao thay thế nguyên liệu trong sản xuất vật liệu xây không nung, sản xuất xi măng, bê tông, làm vật liệu san lấp trong các công trình xây dựng.

Tuy nhiên, lượng tro, xỉ, thạch cao được xử lý và đưa vào sử dụng vẫn còn hạn chế. Số liệu điều tra thực tế cho thấy, tổng lượng tro, xỉ, thạch cao chỉ tiêu thụ được vào khoảng hơn 30% (tương đương 5 triệu tấn/năm) so với tổng lượng thải ra hàng năm.

Theo số liệu thống kê của Bộ Xây dựng, chỉ tính riêng lượng tro, xỉ tích lũy của các nhà máy nhiệt điện năm 2016 là 23 triệu tấn, dự kiến đến năm 2018 là 61 triệu tấn, năm 2020 là 109 triệu tấn, đến năm 2030 khoảng 422 triệu tấn. Nếu lượng tro, xỉ này không được xử lý thì sẽ không còn chỗ tập kết.

Hiện một số nhà máy sản xuất phân bón đang tồn đọng lượng bã thải PG lớn. Đơn cử tại Nhà máy Phân bón hóa chất DAP Đình Vũ (Hải Phòng) tồn hơn 2,5 triệu tấn và hàng năm nhà máy tiếp tục thải ra khoảng 600.000 tấn bã thải PG. Việc xử lý bã thải PG đang là một thách thức với đơn vị quản lý, vì nếu không sớm xử lý sẽ không còn chỗ chứa và gây hại đến môi trường.

Liên quan đến việc xử lý bã thải PG tại DAP Đình Vũ, thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, Bộ Xây dựng đã chỉ đạo, hướng dẫn các doanh nghiệp sản xuất xi măng, VLXD trong nước tích cực sử dụng nguồn thạch cao nhân tạo sản xuất trong nước. Cụ thể, Bộ Xây dựng đã có văn bản gửi Tổng Công ty Xi măng Việt Nam (VICEM) đề nghị chỉ đạo các nhà máy xi măng nghiêm túc triển khai thực hiện việc nghiên cứu, sử dụng tối đa tro, xỉ, thạch cao, thay thế đất sét và làm phụ gia trong việc sản xuất xi măng...

Để xử lý trên 2,5 triệu tấn bã thải PG, ngày 5/5/2017, Công ty Cổ phần DAP - Vinachem, chủ đầu tư Nhà máy Phân bón hóa chất DAP Đình Vũ đã tổ chức hội nghị bàn giải pháp xử lý chất thải PG của nhà máy. Theo đại diện của Tập đoàn Hóa chất Việt Nam, VICEM, Công ty Cổ phần DAP - Vinachem, Công ty Cổ phần Thạch cao Đình Vũ, Công ty Cổ phần Sông Đà Cao Cường, thời gian qua, các đơn vị này đã chủ động phối hợp nghiên cứu, đề xuất các giải pháp xử lý bã thải của DAP Đình Vũ.

Theo ông Kiều Văn Mát, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Thạch cao Đình Vũ, đến  nay, Công ty đã hoàn thiện công nghệ xử lý bã thải PG tạo ra sản phẩm thạch cao nhân tạo dạng bột, viên làm phụ gia sản xuất xi măng và các VLXD khác, giai đoạn 1 với công suất 650.000 tấn/năm. Sản phẩm này đã được thử nghiệm tại Viện VLXD và đưa vào sản xuất thử nghiệm công nghiệp tại các nhà máy xi măng Hoàng Thạch, Hải Phòng, Bút Sơn, Tam Điệp, Nghi Sơn và được đánh giá đạt yêu cầu. “Sau khi sản xuất và tiêu thụ ổn định, Công ty sẽ tiếp tục lắp đặt bổ sung và hoàn thiện đồng bộ dây chuyền công nghệ, dự kiến sẽ đạt công suất 1,2 triệu tấn thạch cao bột và 1 triệu tấn thạch cao viên trong năm 2017”, ông Mát cho biết.

Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Lê Hồng Tịnh nhận định: Vấn đề xử lý tro, xỉ, thạch cao của các nhà máy nhiệt điện, phân bón hóa chất hiện nay rất bức xúc. Giữa các bộ, ngành liên quan đã có sự phối hợp nhưng vẫn chưa kịp thời. Các bộ cần tiếp tục chỉ đạo đẩy mạnh việc xử lý tro, xỉ, thạch cao làm nguyên liệu sản xuất VLXD. Bộ Xây dựng cần sớm chỉ đạo nghiên cứu tiêu chuẩn tro, xỉ sau xử lý để làm nguyên liệu sản xuất VLXD, vật liệu san lấp. Điều này rất có ý nghĩa trong bối cảnh cát xây dựng đang khan hiếm.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Phạm Khánh thì nhấn mạnh xử lý tro, xỉ, thạch cao là vấn đề của quốc gia. Hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan đến công tác xử lý tro, xỉ, thạch cao làm nguyên liệu sản xuất VLXD đang tiếp tục hoàn thiện. Đề án 452/QĐ-TTg còn mới, trong thời gian tới, các bộ, ngành, các đơn vị liên quan cần có sự phối hợp tốt trong việc triển khai nhiệm vụ trong đề án. Cùng với việc hoàn thiện các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, cần tiếp tục nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ xử lý tro, xỉ, thạch cao; tăng cường thông tin tuyên truyền, phổ biến để đề án được triển khai hiệu quả.

Trần Quý