Thanh tra tỉnh Tây Ninh công bố kết luận thanh tra về công tác quản lý, cấp phép, khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh. Ảnh: Thu Huyền

Giám sát từ mỏ đến nơi tiêu thụ

Theo UBND tỉnh Tây Ninh, thời gian qua, các sở, ngành, địa phương đã tích cực triển khai nhiệm vụ quản lý Nhà nước về khoáng sản, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, kịp thời phát hiện và xử lý nhiều trường hợp vi phạm. Tuy nhiên, việc kiểm soát sản lượng khai thác, nguồn gốc khoáng sản, hoạt động vận chuyển và tiêu thụ tại một số địa phương vẫn chưa chặt chẽ.

Tình trạng mỏ khoáng sản không lắp đặt trạm cân, camera giám sát hoặc có lắp đặt nhưng không duy trì hoạt động vẫn xảy ra. Một số tổ chức, cá nhân lợi dụng việc nạo vét, cải tạo mặt ruộng, giải phóng mặt bằng, di dời, tái định cư để khai thác khoáng sản trái phép; khai thác ngoài phạm vi, diện tích được cấp phép, sử dụng khoáng sản sai mục đích hoặc mua bán trái phép hóa đơn, hợp thức hóa nguồn gốc khoáng sản thông qua các bến bãi.

Trước thực trạng đó, UBND tỉnh Tây Ninh giao Sở Công Thương rà soát, cập nhật danh sách các tổ chức, cá nhân được cấp phép hoạt động khoáng sản trên địa bàn. Đồng thời, Sở Công Thương được giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tham mưu thành lập đoàn kiểm tra liên ngành, kiểm tra toàn diện hệ thống camera, trạm cân tải trọng và thiết bị giám sát hành trình tại các tổ chức khai thác khoáng sản.

Theo yêu cầu của UBND tỉnh Tây Ninh, các dự án mỏ không lắp đặt, không duy trì hoặc để hệ thống giám sát hoạt động không liên tục, mất kết nối, không truyền dữ liệu sẽ không được xem xét đưa vào khai thác hoặc bị yêu cầu tạm dừng khai thác, trừ trường hợp bất khả kháng. Trường hợp cố tình không thực hiện hoặc làm gián đoạn dữ liệu, cơ quan chức năng sẽ xử lý, đình chỉ hoạt động hoặc thu hồi giấy phép khai thác khoáng sản theo quy định.

Việc giám sát sản lượng tại mỏ được kết nối với kiểm tra hoạt động lưu thông trên thị trường. Theo đó, lực lượng Quản lý thị trường phối hợp với các ngành chức năng kiểm tra cơ sở kinh doanh vật liệu xây dựng, bến bãi tập kết khoáng sản, tập trung vào hóa đơn, chứng từ và hồ sơ chứng minh nguồn gốc hợp pháp của hàng hóa.

Thuế tỉnh Tây Ninh sẽ tăng cường kiểm tra việc chấp hành pháp luật thuế đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực khoáng sản. Ảnh: Thu Huyền

Công an tỉnh chỉ đạo các đơn vị nghiệp vụ và công an cấp xã tăng cường nắm tình hình, quản lý địa bàn, quản lý đối tượng, chủ động phát hiện và xử lý các tổ chức, cá nhân vi phạm.

Trong công tác xử lý vi phạm lĩnh vực khoáng sản, UBND tỉnh Tây Ninh nêu rõ quan điểm “Không có vùng cấm, không có ngoại lệ”. Đồng thời, UBND tỉnh yêu cầu kiên quyết xử lý cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức có hành vi tham nhũng, tiêu cực trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật.

Đối với việc quản lý về thuế trong hoạt động khoáng sản, Thuế tỉnh Tây Ninh tăng cường kiểm tra việc chấp hành pháp luật thuế đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực khoáng sản, kịp thời phát hiện, xử lý hành vi trốn thuế, gian lận thuế và sử dụng hóa đơn không hợp pháp.

“Chặn” vi phạm ngay từ đầu

Cùng với các biện pháp kiểm soát tại mỏ và trên thị trường, UBND tỉnh Tây Ninh đặt yêu cầu cụ thể đối với chính quyền cấp xã trong việc quản lý địa bàn, phát hiện và ngăn chặn vi phạm về khoáng sản ngay từ đầu.

Theo đó, UBND các xã, phường phải thường xuyên kiểm tra, rà soát, thống kê các khu vực có nguy cơ phát sinh khai thác khoáng sản trái phép, các bến bãi tập kết, trung chuyển, kinh doanh khoáng sản và các tuyến vận chuyển trọng điểm. Các bến bãi hoạt động không đúng quy định hoặc không có hồ sơ chứng minh nguồn gốc khoáng sản phải được kiểm tra, xử lý trước ngày 15/10/2026.

Một điểm tập kết khoáng sản trên địa bàn tỉnh Tây Ninh. Ảnh: Thu Huyền

Cùng với đó, chính quyền cơ sở phải tăng cường kiểm tra việc sử dụng đất tại các khu vực tập kết, kinh doanh khoáng sản, xử lý các trường hợp sử dụng đất sai mục đích. Việc quản lý không chỉ tập trung vào các điểm khai thác mà còn phải chú trọng những khu vực có nguy cơ bị lợi dụng để tập kết, trung chuyển khoáng sản không rõ nguồn gốc.

Bên cạnh đó, các địa phương cần chủ động phát hiện, ngăn chặn ngay từ đầu hành vi lợi dụng cải tạo mặt bằng, san lấp, hạ cốt nền, cải tạo đất nông nghiệp, nạo vét ao, hồ, kênh, mương, sông, suối để khai thác, vận chuyển, tiêu thụ khoáng sản trái phép. Công tác kiểm tra cần chú ý các trường hợp phát sinh khối lượng đất, cát trong quá trình thực hiện dự án, công trình hoặc cải tạo đất trên địa bàn.

Đối với nhu cầu cải tạo đất phục vụ sản xuất nông nghiệp như hạ mặt ruộng, đào ao nuôi thủy sản, các địa phương có trách nhiệm phối hợp với sở, ngành liên quan hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục theo quy định. Việc tận thu nguồn đất dôi dư từ quá trình cải tạo để phục vụ nhu cầu san lấp tại địa phương cần được quản lý chặt chẽ, ưu tiên các công trình phát triển hạ tầng, tránh thất thoát tài nguyên và ngân sách.

Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền các xã, phường phải nêu cao vai trò, trách nhiệm trong quản lý tài nguyên khoáng sản trên địa bàn. Trường hợp địa phương để xảy ra vi phạm kéo dài, gây bức xúc dư luận xã hội, trách nhiệm người đứng đầu sẽ được xem xét xử lý.

Theo UBND tỉnh Tây Ninh, việc gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm đặt ra yêu cầu đối với chính quyền cơ sở là phải chủ động hơn trong nắm tình hình, kiểm tra địa bàn, kịp thời phối hợp với các cơ quan chuyên môn để xử lý khi phát hiện dấu hiệu bất thường trong hoạt động khoáng sản.