Nhiều vấn đề về giải quyết chất lượng không khí ở đô thị đã được đề cập tại Hội thảo "Khắc phục ô nhiễm và cải thiện chất lượng không khí tại Việt Nam: Từ chính sách đến hành động" do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) diễn ra sáng 29/9 tại Hà Nội.

Hội thảo "Khắc phục ô nhiễm và cải thiện chất lượng không khí tại Việt Nam: Từ chính sách đến hành động". Ảnh: Quý Đức

Từ 2023-2025, nồng độ bụi mịn trung bình năm tại Hà Nội cao gấp 1,5 lần giới hạn quy chuẩn

Khẳng định cải thiện môi trường không khí không chỉ là nhiệm vụ về môi trường, sức khỏe cộng đồng mà còn gắn chặt với quá trình chuyển đổi xanh, giảm phát thải khí nhà kính và thực hiện cam kết Net Zero, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên nêu rõ, Kết luận số 75-KL/TW về bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới đã xác định giải quyết ô nhiễm không khí là một nhiệm vụ trọng tâm, tạo định hướng quan trọng cho công tác khắc phục và cải thiện chất lượng không khí.

Đưa ra những số liệu đáng chú ý về hiện trạng và nguyên nhân ô nhiễm, ông Lê Hoài Nam, Phó Cục trưởng Cục Môi trường cho biết, giai đoạn 2023-2025, nồng độ bụi mịn PM2.5 trung bình năm tại Hà Nội cao gấp 1,5 đến 2 lần giới hạn quy chuẩn.

Đáng chú ý, có khoảng 1/3 số ngày trong năm ghi nhận chỉ số PM2.5 vượt quy chuẩn 24 giờ, tập trung chủ yếu trong mùa ô nhiễm từ tháng 9 đến tháng 4 năm sau.

Nguồn phát thải bụi mịn, theo ông Nam, hình thành từ các khí ô nhiễm chiếm tỉ lệ lớn nhất với 27%; hoạt động giao thông vận tải chiếm 23%; xây dựng và bụi đường chiếm 20%; đốt mở (đốt rác, phụ phẩm nông nghiệp) chiếm 12%; công nghiệp chiếm 10% và các nguồn khác là 8%.

Để giải quyết tận gốc bài toán ô nhiễm không khí, ông Lê Hoài Nam nhấn mạnh việc hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước là yếu tố then chốt.

Tại sự kiện, Trưởng đại diện UNDP và WHO tại Việt Nam cùng nhấn mạnh yêu cầu chuyển các chính sách và cam kết của Việt Nam thành những hành động có tác động cụ thể. Nhắc lại hội nghị quốc gia đầu tiên về ô nhiễm không khí, hội thảo lần này tập trung vào khâu triển khai, trong đó các mục tiêu về chất lượng không khí đã được xác định và có thể đo lường.

Trưởng Đại diện UNDP Ramla Khalidi và WHO tại Việt Nam Angela Pratt đồng phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Quý Đức

WHO và UNDP đặt mục tiêu thí điểm "thành phố không khí sạch"

Bà Angela Pratt, Trưởng đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam nhận định, ô nhiễm không khí vẫn là một trong những thách thức lớn nhất về môi trường và y tế công cộng của Việt Nam. Ô nhiễm ảnh hưởng đến không khí mà người dân hít thở mỗi ngày, góp phần gây bệnh và tử vong sớm, làm giảm năng suất và tạo thêm chi phí cho gia đình, cộng đồng và nền kinh tế.

Bà Angela Pratt nhận định, Việt Nam đã xây dựng được những nền tảng quan trọng. Các hệ thống quan trắc chất lượng không khí đang được mở rộng. Các nhà hoạch định chính sách đang dựa trên nguồn bằng chứng khoa học ngày càng phong phú để ra quyết định. Những công nghệ mới, bao gồm các công cụ số và trí tuệ nhân tạo, mở ra cơ hội để hiểu rõ hơn các nguồn gây ô nhiễm, cải thiện công tác dự báo và hỗ trợ các biện pháp can thiệp có trọng tâm.

WHO và UNDP đặt mục tiêu thí điểm "thành phố không khí sạch" ở Hà Nội, kết hợp khoa học, công nghệ, sự tham gia của người dân và các giải pháp đầu tư để xây dựng mô hình thực tiễn, từ đó rút ra kinh nghiệm có thể áp dụng rộng hơn.

Trong đó, UNDP đang hỗ trợ Chính phủ phát triển hệ thống kiểm kê phát thải không khí quốc gia theo hướng thống nhất, tạo cơ sở nhận diện và xử lý các nguồn gây ô nhiễm.

Thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp từ chính sách, quy chuẩn đến công nghệ. Đồng thời đẩy mạnh kiểm soát nguồn thải và hợp tác liên vùng nhằm từng bước cải thiện chất lượng môi trường không khí tại các đô thị lớn.