(Thanh tra) - Lễ hội Then Kin Pang năm 2026 sẽ diễn ra trong 2 ngày 25-26/4 tại xã Khổng Lào, tỉnh Lai Châu với nhiều hoạt động đặc sắc. Đây là cơ hội tuyệt vời để tìm hiểu về phong tục tập quán độc đáo của người Thái trắng, du khách sẽ có những trải nghiệm khó quên cùng những trò chơi dân gian, đặc biệt là màn té nước bên suối.
Hàng năm, cứ vào mùng 10-3 âm lịch, người Thái Trắng ở Lai Châu lại đến xã Khổng Lào để dự Lễ hội Then Kin Pang. Lễ hội nhằm bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể quốc gia “Then Kin Pang” của dân tộc Thái, đồng thời quảng bá hình ảnh, tiềm năng du lịch của địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch Lai Châu gắn với gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.
Theo kế hoạch, lễ hội gồm hai phần chính là phần lễ và phần hội. Phần lễ được tổ chức trang trọng với các nghi lễ truyền thống như cúng Then khai hội, dâng hương cầu phúc, tẩy trần… tại nhà Then và khu vực trung tâm xã Khổng Lào. Tham dự lễ hội, du khách có cơ hội hòa mình vào các trò chơi dân gian, thưởng thức ẩm thực truyền thống và tìm hiểu văn hóa bản địa thông qua các hoạt động đặc sắc như: Thi Én cáy; tó má lẹ; đi vòng tròn dấu đá; đi cà kheo tiếp sức; tung còn; thi bắt cá; trải nghiệm các trò chơi dân gian (bắn nỏ, tung còn, bịt mắt gõ chiêng…)
Bên cạnh đó, Lễ hội còn có các phần thi trình diễn trang phục truyền thống, giao lưu văn nghệ và trình diễn múa xoè; Thi bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống dân tộc Thái (kéo sợi - sợi chỉ để dệt vải, dệt thổ cẩm, Thi đan lưới (chài) bắt cá); Thi ẩm thực. Không gian trưng bày, giới thiệu văn hóa dân tộc Thái; Không gian trưng bày, giới thiệu sản phẩm OCOP, nông sản đặc trưng huyện Phong Thổ…
Đặc biệt, Lễ hội Then Kin Pang ở Lai Châu được biết đến là lễ hội té nước lớn nhất của Việt Nam. Lễ hội sẽ tái hiện và trình diễn nghi thức “Áp hô Pang” (trình diễn gội đầu) – một nét văn hóa độc đáo của dân tộc Thái gắn với đời sống sinh hoạt và tín ngưỡng, kết hợp hoạt động té nước cầu may, tạo điểm nhấn hấp dẫn, thu hút sự tham gia, trải nghiệm của đông đảo du khách. Đây là sự kiện nổi bật nhất của Lễ hội, được hàng nghìn du khách mong chờ.
"Tiết mục" các cô gái Thái trắng ở huyện Phong Thổ bung xõa mái tóc dài như suối mây để gội đầu và hất nước trên dòng suối Nậm Lụm, những mái tóc mềm mượt của các cô gái Thái trắng xinh xắn trong màn gội đầu tạo nên những tác phẩm nghệ thuật hấp dẫn, chính là điểm nhấn hấp dẫn nhất của Lễ hội.
Theo các nghệ nhân người Thái, Then là chủ cõi trời, Kin Pang là ăn mừng, ăn hội và đây là dịp để các con dân mang lễ tạ ơn Then. Bà con mời Then xuống trần vui hội cùng với dân bản và được gọi là Then Kin Pang. Người dân tin rằng, khi đi Lễ hội Then Kin Pang, càng được té nước nhiều nước thì càng gặp được nhiều may mắn trong cuộc sống.
Lễ hội Then Kin Pang cũng là dịp để trai bản, gái mường gặp gỡ và thể hiện mình qua những câu hát, điệu múa. Sau lễ hội, nhiều đôi trai gái đã nên vợ chồng. Lễ hội Then có sức mạnh lan tỏa ra một vùng và thu hút các dân tộc khác cùng tham gia.
Người Thái ở Mường Là, huyện Kim Bình, Vân Nam (Trung Quốc) ở xa cũng về dự hội; người Mông từ núi cao xuống; người Dao ở bản bên cũng sang... Đàn ông thì mang theo dây song dài để chơi trò chặc vai (kéo co), phụ nữ thì mang theo quả còn, én cáy để cùng chơi. Đây cũng chính là lễ hội để cố kết cộng đồng các dân tộc, qua đó tạo ra sức mạnh đoàn kết để xây dựng, phát triển bản mường, chống giặc ngoại xâm và thiên tai.
Trong hai ngày còn lại, các già bản, già mường ngồi trong nhà Then kể cho con cháu nghe về lịch sử bản mường, về các anh hùng có công đánh giặc giữ mường. Còn lớp trung niên, nam thanh nữ tú thì múa hát, chơi các trò chơi dân gian như: Tung còn, tó má lẹ, kéo co, đẩy gậy, té nước, bơi lội. Các trò chơi được mọi người tham gia hào hứng với mong ước chinh phục tự nhiên, cầu có sức khỏe cường tráng, đồng thời cũng thể hiện sự khéo léo, tài giỏi và gắn bó giữa các thành viên trong cộng đồng thôn bản.
Trong lễ hội còn có những món ăn dân gian truyền thống của người Thái như: cơm lam, rau gai, cà rừng, cá bống nướng, ve sầu, bọ xít, dế mèn... bỏ vào miệng nhai kỹ ta mới thấy được vị thơm ngon của từng món ăn, mang đậm hương rừng Tây Bắc.
Bên cạnh đó, trong khuôn khổ lễ hội còn diễn ra các hoạt động như trưng bày không gian văn hóa dân tộc Thái, giới thiệu sản phẩm OCOP, triển lãm ảnh du lịch và các điểm trải nghiệm, check-in phục vụ Nhân dân và du khách.
Với những hoạt động mang đậm bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc Thái, những năm gần đây Lễ hội Then Kin Pang ngày càng thu hút đông đảo du khách và Nhân dân địa phương tới khám phá và trải nghiệm. Dự kiến năm 2026, lễ hội thu hút khoảng 500 đại biểu, cùng đông đảo người dân và du khách tham dự, trong đó có đoàn đại biểu huyện Kim Bình (tỉnh Vân Nam, Trung Quốc) tham gia giao lưu.
Lễ hội Then Kin Pang là một trong những sự kiện văn hóa tiêu biểu của tỉnh Lai Châu, góp phần bảo tồn di sản văn hóa truyền thống, đồng thời tạo điểm nhấn thu hút du lịch.
