Lễ giỗ 601 năm Thánh mẫu Hoàng hậu Phạm Thị Ngọc Trần diễn ra trang trọng. Ảnh: NT

Tham dự lễ giỗ có bà Nguyễn Thị Nguyệt, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh cùng đại diện lãnh đạo một số địa phương và đông đảo du khách thập phương trong và ngoài tỉnh.

Tri ân bậc tiền nhân, tôn vinh giá trị lịch sử

Lễ giỗ Hoàng hậu Phạm Thị Ngọc Trần là hoạt động văn hóa tâm linh có ý nghĩa sâu sắc, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, tri ân công lao của bà – người phụ nữ trung hiếu, tiết nghĩa, đã đồng hành cùng Bình Định Vương Lê Lợi trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chống giặc Minh.

Ông Nguyễn Thăng Long - Bí thư Đảng ủy phường Bắc Hồng Lĩnh đánh trống khai lễ. Ảnh: NT

Theo sử liệu và truyền thống dân gian, bà là biểu tượng của đức hy sinh vì đại nghĩa dân tộc. Sau khi mất năm 1425, nhân dân lập đền thờ và suy tôn là Thánh Mẫu. Trải qua nhiều thế kỷ, tín ngưỡng thờ Thánh Mẫu vẫn được gìn giữ, trở thành nét đẹp trong đời sống văn hóa tinh thần của người dân địa phương.

Di tích Đền Thánh Mẫu tọa lạc trên núi Na, thuộc dãy Hồng Lĩnh linh thiêng, được xây dựng từ thời Hậu Lê, gắn với phần mộ của bà. Qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo, di tích vẫn giữ được kiến trúc truyền thống với các hạng mục hạ điện, trung điện, thượng điện.

Đông đảo bà con Nhân dân dâng hương nhân ngày giỗ của Thánh Mẫu. Ảnh: NT

Đối với người dân phường Bắc Hồng Lĩnh nói riêng và tỉnh Hà Tĩnh nói chung, Đền Thánh Mẫu không chỉ là điểm đến du lịch tâm linh mà còn là di tích lịch sử – văn hóa quan trọng của vùng non nước Hồng Lam. Di tích đã được UBND tỉnh Hà Tĩnh công nhận là Di tích Lịch sử – Văn hóa cấp tỉnh theo Quyết định số 1592/QĐ-UBND ngày 8/8/2005.

Nhiều hoạt động đậm đà bản sắc

Lễ giỗ diễn ra từ ngày 8-10/5/2026 với nhiều hoạt động phong phú, kết hợp hài hòa giữa phần lễ và phần hội.

Phần lễ được tổ chức trang nghiêm với các nghi thức truyền thống như rước Thánh Mẫu vân du, tế dân gian, dâng hương tưởng niệm… thể hiện lòng thành kính đối với bậc tiền nhân.

Nghệ nhân Phạm Quang Hồng, thủ nhang Đền Thánh Mẫu cho biết: “Các nghi lễ được thực hiện theo đúng truyền thống, bảo đảm trang nghiêm, qua đó góp phần gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa tâm linh của dân tộc”.

Lễ rước Thánh Mẫu vân du trong chuỗi hoạt động nhân 601 năm ngày giỗ của Thánh Mẫu. Ảnh: NT

Phần hội diễn ra sôi nổi với các hoạt động như gói, nấu bánh chưng dâng Thánh; dạ hội văn nghệ; thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ…, góp phần tái hiện không gian văn hóa dân gian giàu bản sắc.

Các hoạt động nhân dịp lễ giỗ lần thứ 601 đã thu hút đông đảo nhân dân phường Bắc Hồng Lĩnh cùng du khách thập phương trong và ngoài tỉnh về dâng hương, tham dự, tạo không khí trang nghiêm, thành kính; đồng thời góp phần củng cố đời sống tinh thần và tăng cường sự gắn kết cộng đồng.

Ông Bùi Văn Ký, phường Thành Vinh (Nghệ An), du khách thường xuyên về chiêm bái tại đền, chia sẻ: “Không gian lễ hội linh thiêng, các nghi lễ được tổ chức bài bản, để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp mỗi lần tôi về dâng hương”.

Gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch

Phường Bắc Hồng Lĩnh là địa phương giàu truyền thống lịch sử, văn hóa, hội tụ nhiều di tích, danh thắng như Đền Cả, chùa Hang, chùa Thiên Tượng, chùa Long Đàm… cùng các giá trị văn hóa phi vật thể đặc sắc như dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh.

Việc tổ chức lễ giỗ không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân mà còn góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch tâm linh.

Sôi nổi với các hoạt động gói bánh chưng của Nhân dân dâng lên Thánh Mẫu. Ảnh: NT

Ông Lê Bá Khánh, Phó Chủ tịch UBND phường Bắc Hồng Lĩnh, Trưởng Ban Quản lý Đền nhấn mạnh: “Địa phương xác định việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích gắn với tổ chức lễ hội là nhiệm vụ quan trọng, góp phần phát triển du lịch, thúc đẩy kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho Nhân dân. Công tác tổ chức lễ giỗ được chuẩn bị chu đáo, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, vệ sinh môi trường”.

Qua đó, hình ảnh quê hương Bắc Hồng Lĩnh giàu truyền thống lịch sử, văn hóa tiếp tục được quảng bá rộng rãi đến du khách gần xa.

Việc duy trì và phát huy giá trị lễ giỗ Hoàng hậu Phạm Thị Ngọc Trần tiếp tục khẳng định vai trò của di sản văn hóa trong đời sống đương đại, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.