Nhiều địa phương kiến nghị Trung ương cho phép tiếp tục sáp nhập xã, phường. Ảnh minh họa: Internet

Nhiều địa phương sau sắp xếp đạt được nhiều thành tựu

Theo quy định hiện hành, tiêu chuẩn của đơn vị hành chính được thực hiện theo Nghị quyết 112/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, thay thế Nghị quyết 1211/2016 và Nghị quyết 27/2022.

Tại hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã khẳng định tính đúng đắn của chủ trương này.

Thực tế sau 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, một số đô thị sau sắp xếp đơn vị hành chính đã hình thành không gian phát triển đa trung tâm, có quy mô và vai trò vượt ra ngoài phạm vi địa giới hành chính truyền thống. Có thể thấy, nhiều địa phương đã nổi lên sau sắp xếp, đạt được những thành tựu rất rõ như: Hà Nội, TPHCM, Hải Phòng, Đồng Nai, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Ninh Bình, Tây Ninh...

Tuy nhiên, qua thống kê, hiện còn 705/3.321 đơn vị hành chính cấp xã (21,23%) chưa đạt đủ tiêu chuẩn. Trong đó, 17 đơn vị chưa đạt cả hai tiêu chuẩn diện tích tự nhiên và quy mô dân số, 529 đơn vị (5,93%) chưa đạt tiêu chuẩn diện tích, 159 đơn vị (4,79%) chưa đạt tiêu chuẩn dân số.

Việc nghiên cứu tiếp tục sắp xếp 705 xã, phường chưa đáp ứng tiêu chuẩn sẽ phải được thực hiện trên cơ sở hệ thống tiêu chuẩn hiện hành, đồng thời tuân thủ đầy đủ quy trình lập đề án, thẩm định và quyết định theo quy định của pháp luật. Trên cơ sở kết luận của Bộ Chính trị, Chính phủ sẽ hướng dẫn cụ thể và bảo đảm hoàn thành trong năm 2026.

Việc sắp xếp đảm phù hợp với yêu cầu phát triển

Liên quan đến 705 đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn theo quy định, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết, các địa phương tiếp tục rà soát, đánh giá tổng thể không gian phát triển sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, bảo đảm phù hợp với yêu cầu phát triển, hình thành và phát triển đơn vị hành chính cấp xã đặc biệt (hoặc đặc khu kinh tế cấp xã) mang tính hạt nhân, cực tăng trưởng của tỉnh và liên kết vùng.

Về việc nghiên cứu sắp xếp cấp xã, phường không đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định, Phó Thủ tướng lưu ý khi tiếp tục sắp xếp phải bám sát tiêu chuẩn về đặc thù văn hóa, truyền thống lịch sử, dân tộc, tôn giáo, địa lý…

Như vậy, bên cạnh xem xét các tiêu chuẩn hành chính, thì việc sắp xếp xã, phường cần chú ý đến yếu tố đặc thù của địa phương.

Về tiêu chuẩn, điều chỉnh địa giới hành chính và thành lập các đô thị hạt nhân, Bộ Nội vụ kiến nghị Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư tiếp tục cho chủ trương rà soát, hoàn thiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương theo hướng ổn định, đồng bộ, hiệu quả.

Đồng thời cho phép tiếp tục sáp nhập các đơn vị hành chính cấp xã quy mô nhỏ, chưa đạt tiêu chuẩn, có tính đến yếu tố đặc thù; thành lập phường mới trên cơ sở các thị trấn và khu vực đô thị đủ điều kiện; nghiên cứu nhập một số phường trung tâm để hình thành phường có quy mô đủ lớn, giữ vai trò hạt nhân phát triển của tỉnh, thành phố.

Việc sắp xếp bảo đảm nguyên tắc tuân thủ quy định của Đảng, Hiến pháp và pháp luật; bảo đảm tính ổn định, thông suốt, liên tục của quản lý Nhà nước, phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ, phù hợp với đặc điểm, điều kiện tự nhiên, xã hội, truyền thống lịch sử, văn hóa và yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội của từng địa phương.

Đồng thời phù hợp với năng lực quản lý của bộ máy chính quyền địa phương, mức độ ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số.

Tinh thần chung là không sắp xếp chạy theo số lượng, không gây nên xáo trộn không cần thiết nhưng cũng không để những bất hợp lý về đơn vị hành chính cản trở phát triển.

Sau khi địa phương hoàn thiện hồ sơ, Bộ Nội vụ chủ trì thẩm định trong thời hạn 30 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ; trường hợp cần thiết có thể tổ chức khảo sát phục vụ công tác thẩm định. Sau đó, đề án được Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội thẩm tra trước khi trình Quốc hội hoặc Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định.