*Tăng cường các biện pháp quản lý giá gạo.

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), hiện có rất nhiều thương nhân Trung Quốc đến khu vực đồng bằng sông Cửu Long để tìm mua gạo. Giá gạo bán sang Trung Quốc đã tăng 15 - 20 USD/tấn so với tuần trước.

Trên thị trường, lúa IR 5040 khô, loại tốt đang có giá 5.600 - 5.700 đồng/kg, lúa hạt dài xuất khẩu giá 5.800 - 5.900 đồng/kg, gạo lứt 5% tấm đã tăng 300 đồng/kg so với tuần trước.

Cách đây 1 tuần, các DN ở đồng bằng sông Cửu Long bán gạo cho các thương nhân Trung Quốc loại 5% tấm giá 425 USD/tấn, trong tuần này, giá đã tăng lên 435 - 440 USD/tấn.

Mặc dù Trung Quốc đang có nhu cầu mua gạo rất lớn, nhưng DN Việt Nam chỉ ký bán với số lượng nhỏ giọt, bởi lo ngại nếu ký bán nhiều với mức giá như hiện nay, khi giá gạo trong nước tăng sẽ bị lỗ.

Theo các DN, hiện hầu hết các công ty kinh doanh gạo xuất khẩu chỉ ký bán gạo khi đã có chân hàng trong kho. Không DN nào dám ký hợp đồng trước rồi mua hàng sau, vì kinh doanh như vậy rất nhiều rủi ro.

 Lãnh đạo của VFA nhận định, thị trường lúa gạo chuyển biến tích cực là nhờ vào chủ trương thu mua tạm trữ 1 triệu tấn gạo. Đặc biệt, có gần 90 DN thành viên của VFA tham gia mua tạm trữ gạo đã tạo tâm lý thúc đẩy khách hàng tăng mua, nhất là các thương nhân Trung Quốc.

Trong tháng 3/2012, lượng gạo mà các DN đăng ký xuất chính ngạch đi Trung Quốc lên đến 450 ngàn tấn gạo, tăng hơn 2 lần so với 2 tháng đầu năm (200 ngàn tấn). Mặc dù đã tăng, song giá gạo 5% tấm của Việt Nam vẫn còn thấp hơn nhiều so giá gạo tại thị trường nội địa Trung Quốc (500 USD/tấn). Thế nhưng, do vào khoảng cuối tháng 2, khi thị trường lúa gạo đang rất trầm lắng đã có một số DN ký bán gạo 5% tấm cho Trung Quốc với giá 405 - 410 USD/tấn (giá thấp hơn giá sàn lúc bấy giờ là 420 USD/tấn), đến nay vẫn chưa giao hàng, khiến DN lỗ trung bình 30 USD/tấn.

Hiện, một số thị trường khác cũng có những diễn biến tích cực như Indonesia công bố chỉ tiêu nhập khẩu gạo của năm 2012 là 2 triệu tấn; đã nhập khẩu được 700 nghìn tấn gạo. Theo các chuyên gia, có khả năng Indonesia sẽ sớm quay lại thị trường và nhập khẩu nhiều hơn kế hoạch 2 triệu tấn gạo, con số mà họ đã công bố trước đây.

Riêng, thị trường Philippines, các DN Việt Nam đã ký hợp đồng bán 500 nghìn tấn loại gạo 5% tấm và 25% tấm cho các tập đoàn tư nhân nước này với mức giá khá tốt, có thể vào cuối tháng 4/2012 các DN sẽ triển khai giao hàng. Cơ quan Lương thực Quốc gia Philippines (NFA) cũng đang đặt vấn đề mua gạo theo hợp đồng liên Chính phủ với Việt Nam.

 Tuy nhiên, lãnh đạo VFA cũng cho biết, sản lượng xuất khẩu gạo thơm đang tăng mạnh. Trong số hơn 627.000 tấn gạo xuất khẩu các loại, trị giá xấp xỉ 319 triệu USD, chỉ có 6,45% gạo thường, còn lại là gạo thơm, gạo đồ và nếp. Hồng Công và Trung Quốc là hai thị trường nhập khẩu lớn nhất gạo thơm Việt Nam ở thời điểm hiện tại. Giá gạo thơm cao gần gấp đôi so với gạo cấp thấp (15 - 25% tấm). Do vậy, mà DN đang săn lùng lúa thơm (jasmine, VD20…) với giá mua vào trên 7.000 đồng/kg, cao hơn 2.000 đồng so với lúa thường. Riêng, các DN Trung Quốc có nhu cầu mua 200.000 tấn gạo thơm nhưng nhiều DN không có để bán.

 Để bảo đảm tiến độ thu mua và xuất khẩu, giữ được giá có lợi cho nông dân, VFA cho biết, sẽ tăng cường các biện pháp quản lý. Cụ thể, theo Nghị định 109 quy định về điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo, những trường hợp vi phạm (bán dưới giá sàn, bán vào thị trường gạo tập trung của DN sẽ bị xử lý thích đáng. Nếu cố tình vi phạm, DN sẽ bị rút giấy phép kinh doanh XK gạo 3 - 6 tháng, thậm chí kéo dài hơn tùy theo trường hợp cụ thể.

Trong bối cảnh khó khăn hiện nay, đòi hỏi các DN phải đoàn kết, nếu giảm giá bán sẽ ảnh hưởng đến lợi ích toàn ngành. Bởi, hiện nay giá gạo cao cấp Việt Nam đã bằng, thậm chí thấp hơn gạo cùng cấp của Ấn Độ. Nếu nóng vội nhà nhập khẩu nước ngoài sẽ được dịp tiếp tục ép giá. Điều này sẽ ảnh hưởng đến việc mua tạm trữ 1 triệu tấn gạo (gần 2 triệu tấn lúa) dự kiến diễn ra từ 15/3 đến cuối tháng 4. Đợt mua tạm trữ này có khoảng 80 - 90 DN tham gia. DN chỉ được mua và tạm trữ ngay tại kho của DN và sẽ có đoàn kiểm tra giữa các bộ, ngành địa phương tham gia.

VFA nhận định, việc XK gạo sẽ dễ thở hơn từ quý 3 trở đi, khi nhu cầu các nước tăng trở lại, nhất là châu Phi.

Quân Miện