Khó khăn và rào cản

Theo nhận định của nhiều chuyên gia, xuất khẩu tôm Việt Nam khó có thể bứt phá vào cuối năm nay do có nhiều khó khăn ở trong nước cũng như nhu cầu tiêu thụ thấp tại nhiều thị trường trên thế giới, đặc biệt là ở những thị trường nhập khẩu chính.

Tại thị trường Hoa Kỳ, thống kê của Cục Nghề cá Biển Quốc gia Mỹ (NKFS) cho thấy, nhập khẩu tôm các loại vào Mỹ 9 tháng đầu năm 2012 chỉ đạt 381.425 tấn, giảm 5,7% so với 404.294 tấn của cùng kỳ. Trong đó, nhập khẩu từ Thái Lan, Việt Nam và Trung Quốc lần lượt giảm 32,1%, 34,5% và 35,2%; đồng thời, trong thời gian tới, nhu cầu tiêu thụ tôm tại thị trường này vẫn ở mức thấp bởi lượng dự trữ tôm của nước này còn nhiều.

Tại thị trường Nhật Bản, do vướng phải dư lượng Ethoxyquin nên xuất khẩu tôm Việt Nam sang Nhật cho đến tháng 11/2012 mặc dù có tăng, nhưng mức tăng chỉ đạt 6,3%, giảm nhiều so với mức tăng trung bình trên 20%/tháng trong các tháng đầu năm nay.

Hiện nay, vấn đề Ethoxyquin đã khiến cho nhiều DN xuất khẩu tôm Việt Nam có tâm lý e ngại khi xuất khẩu sang thị trường này. Bên cạnh đó, quy định kiểm tra Ethoxyquin không những khiến cho tôm Việt Nam rơi vào tình trạng bị ép giá tại thị trường Nhật, mà còn xảy ra tại nhiều thị trường khác.

Các chuyên gia ngành Thủy sản nhận định, thách thức lớn nhất đối với ngành Tôm Việt Nam hiện nay chính là vấn đề về Ethoxyquin vẫn chưa được giải quyết tại thị trường Nhật Bản.

Để khắc phục vấn đề trên, Bộ NN&PTNT đang tích cực đàm phám với phía Nhật Bản để yêu cầu thị trường này xem xét lại vấn đề cảnh báo chất Ethoxyquin.

Trước tình hình này, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy sản Nguyễn Huy Điền cũng khuyến cáo, các DN và các hộ sản xuất trong nước cần áp dụng nhiều biện pháp kỹ thuật nhằm hạn chế đến mức thấp nhất dư lượng Ethoxyquin có trong tôm nguyên liệu, ví dụ như, cho tôm ăn thức ăn không chứa chất Ethoxyquin trước khi thu hoạch một thời gian.

Dự báo, trong năm 2013, ngành Tôm Việt Nam sẽ phải đối diện với nhiều khó khăn, thách thức như dịch bệnh, con giống, môi trường và vốn vay cho sản xuất…

Tìm giải pháp

Trước tình hình này, mới đây, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải chỉ đạo Bộ NN&PTNT, Bộ Công thương rà soát, đánh giá tình hình sản xuất, xây dựng các giải pháp căn cơ tháo gỡ, đẩy mạnh xuất khẩu tôm, cá tra đang gặp nhiều khó khăn trong năm 2012.

Bộ NN&PTNT cho biết, tính đến hết tháng 11/2012, sản lượng cá tra đạt 1,08 triệu tấn, tăng 3,8% so với cùng kỳ 2011. Tuy nhiên, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 1,26 tỷ USD, giảm 1,7% so cùng kỳ, trong khi chi phí đầu vào, thức ăn chăn nuôi tăng gây nhiều khó khăn cho nông dân, các cơ sở sản xuất, chế biến.

Tương tự, cả người nuôi và DN chế biến, xuất khẩu tôm cũng gặp nhiều khó khăn khi dịch bệnh xảy ra thường xuyên và liên tục, gây thiệt hại lớn về kinh tế và ảnh hưởng tới sản lượng, giá trị xuất khẩu. Sản lượng tôm cả nước đạt 476,4 nghìn tấn, giảm 3,9%, kim ngạch xuất khẩu đạt gần 2 tỷ USD, giảm 4,8% so với cùng kỳ 2011.

VASEP cho biết, hiện chỉ có khoảng 20% doanh nghiệp xuất khẩu cá tra duy trì hoạt động ổn định, số còn lại chỉ sản xuất, xuất khẩu cầm chừng

Dự báo tháng còn lại trong năm, xuất khẩu mặt hàng cá tra sẽ tăng nhẹ, đảm bảo mức kim ngạch gần 1,8 tỷ USD, tương đương năm 2011, trong khi tôm sẽ có thể chỉ đạt mức 2,2 tỷ USD, giảm 8,3% so với mức 2,4 tỷ USD của năm 2011.

Theo Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải, để thuỷ sản tiếp tục là mặt hàng xuất khẩu mũi nhọn trong bối cảnh thị trường thế giới đang tiếp tục có những diễn biến phức tạp, khó lường như hiện nay, các cơ quan quản lý, Bộ chủ quản cần chủ động xây dựng những giải pháp tháo gỡ vừa kịp thời, vừa có tính căn cơ cho cả người nuôi cũng như doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu.

Trước hết, Bộ NN&PTNT rà soát, tổ chức quy hoạch, điều tiết lại diện tích, quy mô, sản lượng nuôi cá, tôm phù hợp với đánh giá nhu cầu thị trường. Đồng thời, tổ chức tốt xuất khẩu, khắc phục tình trạng doanh nghiệp cạnh tranh lẫn nhau và bị nhà nhập khẩu ép giá.

Đối với tôm, có sự hỗ trợ quy hoạch và đầu tư cơ sở hạ tầng nuôi và chế biến tôm phù hợp với từng vùng để hướng tới sản xuất bền vững, khẩn trương tìm ra căn nguyên của dịch bệnh tôm năm 2012 để tạo nguồn nguyên liệu cùng các giải pháp phòng ngừa cho sản xuất, xuất khẩu năm 2013.

Về thị trường, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải nhấn mạnh vai trò của các hiệp hội ngành nghề trong hiệp thương, phối hợp với các cơ quan quản lý và đặc biệt là các doanh nghiệp trong việc tìm kiếm thị trường, xúc tiến thương mại cũng như giải quyết các rào cản kỷ thuật, rào cản phi thương mại đối với hàng thuỷ sản Việt Nam.

Sơn Dung