Gốm Bát Tràng được sản xuất theo lối thủ công, thể hiện rõ tài năng sáng tạo của người thợ Bát Tràng được lưu truyền qua các thế hệ. Theo sử biên niên có thể xem thế kỷ XIV - XV là thời gian hình thành làng gốm Bát Tràng. Cho đến nay, gốm Bát Tràng vẫn là dòng gốm cao cấp, đa dạng, được người tiêu dùng  ưa thích. Đồ gốm Bát Tràng còn được lưu giữ ở rất nhiều bảo tàng trong nước và trên thế giới, nhiều tác giả trong và ngoài nước quan tâm nghiên cứu và giới thiệu trên các phương tiện thông tin khác nhau.

Để làm ra đồ gốm, người thợ gốm Bát Tràng phải qua các khâu chọn đất, xử lý và pha chế đất, tạo dáng, tạo hoa văn, phủ men và cuối cùng là nung sản phẩm. Kinh nghiệm truyền đời của dân làng gốm Bát Tràng là "Nhất xương, nhì da, thứ ba dạc lò". Nghĩa là, đất làm gốm phải được nén chặt, để bảo đảm độ rắn chắc cho sản phẩm. Kế đó là kỹ thuật tạo lớp men phủ (men trắng, men lam, men nâu, men xanh rêu, men rạn). Cuối cùng là kỹ thuật nung lò để có được sản phẩm hoàn chỉnh.

Người thợ gốm quan niệm sản phẩm gốm không khác nào một cơ thể sống, có sự kết hợp hài hòa của ngũ hành là Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ và trong đó còn mang cả yếu tố tinh thần, sự sáng tạo của con người. Tất cả hoà vào nhau để tạo nên một loại sản phẩm gốm đặc biệt, hài hòa về bố cục, màu sắc thanh nhã cùng với sự tinh tế của con người gốm Bát Tràng. Để có sức sống đầy Xuân sắc hôm nay, người Bát Tràng ngoài cái tinh, cái nhạy, còn có lòng yêu nghề và sự miệt mài lao động, tìm tòi sáng tạo.

Bà Phan Thu Huyền, cán bộ phụ trách công tác văn hóa xã Bát Tràng cho biết: Xã hiện nay có 1.836 hộ gia đình, với 8.205 nhân khẩu, sống trên tổng diện tích 162,02ha. Xã Bát Tràng có 2 làng: Làng Bát Tràng và làng Đông Cao, đều làm nghề gốm truyền thống. Đến nay, xã có 60 đơn vị kinh tế và gần 1.000 hộ sản xuất kinh doanh gốm sứ. Thu nhập chính của nhân dân địa phương là từ gốm sứ. Đời sống và thu nhập các hộ dân trong xã ngày càng ổn định và phát triển.

Xã Bát Tràng nay đã trở thành một trung tâm gốm lớn, sản xuất phong phú các mặt hàng, đáp ứng đa dạng nhu cầu tiêu dùng trong và ngoài nước như ấm chén, bát đũa, lọ hoa, các vật liệu xây dựng, các loại sứ cách điện... Hiện nay, Bát Tràng đã thu hút nhiều nhân lực từ khắp nơi về sáng tác mẫu mã và cải tiến công nghệ sản xuất cho Bát Tràng.

Từ chỗ đời sống kinh tế vật chất được cải thiện và phát triển, nhu cầu về đời sống tinh thần, vui chơi giải trí, rèn luyện thân thể cũng được quan tâm. Trong những năm gần đây, phong trào văn hóa - thể dục thể thao được phát triển mạnh mẽ. Nhân dân Bát Tràng đã nhận thức được sức khỏe là vốn quý, nên tự giác và hăng hái tập thể dục, tham gia các hoạt động thể dục thể thao, rèn luyện để nâng cao thể lực ở nhiều hình thức, như: Tập luyện thân thể, tham gia vào các câu lạc bộ văn hóa - thể thao, câu lạc bộ vần thơ quê gốm, nhằm ca ngợi về quê hương gốm sứ Bát Tràng.

Ngoài ra, ở Bát Tràng còn có văn hóa ẩm thực, văn hóa du lịch ở làng cổ Bát Tràng, văn hóa lễ hội và những trò chơi dân gian rất phong phú.

Đền Bát Tràng (Đền Mẫu Bát Tràng) và Đình Bát Tràng là nơi sinh hoạt văn hóa của nhân dân Bát Tràng.

Đền Bát Tràng là nơi thờ tự tâm linh mang đậm phong cách kiến trúc đời Nguyễn, kiến dựng vào thế kỷ XVI, đầu thế kỷ XVII, đại trùng tu dưới thời vua Tự Đức và tôn tạo vào thời vua Thành Thái. Đền được dựng mé nước sông Hồng, phong thủy đắc địa, ngay bến thương thuyền Ba Đậu nổi tiếng một thời. Đền là một tòa nhà nếp gỗ cỏ, xây bằng gạch Bát Tràng và lợp ngói ta. Kiến trúc đền theo lối chữ Nhị, Bái đường và Hậu cung là 3 gian chạy song song trông ra sông Hồng, phía trước là Tam quan và khoảng sân rộng trải gạch Bát, rợp bóng cây đại cổ thụ. Hiện nay, Đền Mẫu Bát Tràng còn lưu giữ được một sắc phong thời vua Khải Định.

Đình Bát Tràng là một trong số những ngôi đình lớn của xứ Kinh Bắc xưa, nằm tại làng Bát Tràng, được làm lại vào năm 1720 thời vua Lê Dụ Tông, xây theo kiểu chữ Nhị, phía trong là Hậu cung 3 gian, phía ngoài là Tòa Đại bái gồm 5 gian 2 chái. Cột đình làm bằng những cây gỗ lim lớn, các gian bên được lát bục gỗ theo bậc tam cấp làm chỗ ngồi. Trải qua các triều đại lịch sử, Đình Bát Tràng hiện còn lưu giữ được hơn 50 đạo sắc phong. Nhờ những giá trị về kiến trúc và văn hóa như vậy, năm 2005, Bộ Văn hóa - Thông tin đã cấp Bằng Chứng nhận Di tích Văn hóa Kiến trúc Nghệ thuật cho Đình Bát Tràng.

Có lẽ bởi những đặc điểm nêu trên mà Bát Tràng mang những nét riêng biệt không thể lẫn lộn với vùng miền nào khác. Đến với Bát Tràng, chúng ta bắt gặp những nét vừa hiện đại vừa truyền thống. Với nguyên liệu gốm sứ, người dân nơi đây đã thổi hồn vào mỗi sản phẩm một cách sinh động và tinh tế. Bằng tinh thần, tình cảm yêu nghề mà làng nghề gốm sứ Bát Tràng sẽ ngày càng phát triển hơn, các sản phẩm gốm sứ không chỉ được quan tâm và phổ biến nhiều trong nước mà vươn xa ra cả nước ngoài.

Năm 2012, Đảng bộ và nhân dân Bát Tràng đã nỗ lực phấn đấu, hăng hái lao động sản xuất, hoàn thành tốt các chỉ tiêu kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh, quốc phòng trên tầm cao mới.

Bình Dương