Cầu Phú Mỹ - công trình tiêu biểu cho sự đa dạng phương thức đầu tư

Theo ước tính của các chuyên gia, để đáp ứng yêu cầu phát triển kết cấu hạ tầng đất nước trong những năm tới, cả nước cần một khoản kinh phí khoảng 140 tỉ USD. Chỉ riêng để đầu tư cho lĩnh vực hạ tầng giao thông bảo đảm mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 8%/năm, mức vốn đầu tư vào kết cấu hạ tầng đòi hỏi phải tăng lên 11 - 12% GDP thay vì chỉ ở ngưỡng 9 - 10% GDP như hiện nay. Vì vậy, cần huy động hữu hiệu các nguồn vốn đầu tư ngoài ngân sách Nhà nước.

TP Hồ Chí Minh luôn là địa phương đi đầu cả nước trong việc kêu gọi đầu tư cũng như quan tâm tìm kiếm đa dạng nguồn vốn phát triển cơ sở hạ tầng. Trong giai đoạn 5 - 10 năm tới, TP dự kiến triển khai thêm 40 dự án (D.A) cơ sở hạ tầng theo phương thức BT (xây dựng - chuyển giao) với tổng mức đầu tư lên hơn 85.880 tỉ đồng và 6.100 triệu USD; 10 D.A BT kết hợp BOT (xây dựng - khai thác - chuyển giao) với tổng mức đầu tư 78.542 tỉ đồng và 620 triệu USD.

TP đã ban hành danh mục D.A đầu tư theo 2 hình thức BOT và BT đối với D.A xây dựng đường vành đai phía Đông, từ chân cầu Phú Mỹ đến cầu Rạch Chiếc; D.A xây dựng đường trên cao nối từ nút giao thông khu A Nam Sài Gòn đến cầu Phú Mỹ; D.A xây dựng nút giao thông khu A Nam Sài Gòn. Riêng, D.A cầu Sài Gòn 2 do CII đầu tư theo hình thức BT đã được khởi công xây dựng vào ngày 24/3/2012.

Đối với các D.A theo hình thức BOT, công trình sau khi hoàn tất thi công sẽ giao cho nhà đầu tư (NĐT) khai thác một thời gian để hoàn vốn và thu lãi nhất định, sau đó mới chuyển giao cho cơ quan quản lý Nhà nước. Như vậy, NĐT chịu trách nhiệm khắc phục, sửa chữa mọi hư hỏng phát sinh trong quá trình khai thác. Với hình thức này, Nhà nước không phải bỏ ra một khoản kinh phí, thường là rất lớn, để xây dựng công trình. Tuy nhiên, Nhà nước cần làm tốt khâu tổ chức giám định chất lượng công trình trước khi tiếp nhận chuyển giao từ NĐT, đặc biệt nếu có nghi ngờ về chất lượng công trình. Nếu không làm kỹ động tác này, mọi hỏng hóc công trình sau đó, ngân sách Nhà nước sẽ phải đổ ra khắc phục.

Với các D.A BT, sau khi hoàn thành công trình, NĐT chuyển giao ngay cho Nhà nước khai thác. Cách làm này tiềm ẩn nguy cơ, nếu NĐT quản lý chất lượng không chặt chẽ trong quá trình thi công, dẫn đến chất lượng công trình không bảo đảm. Đến khi hết hạn bảo hành công trình (thường là 12 - 24 tháng), các hư hỏng mới bộc phát ra, khi đó sẽ tốn kém ngân sách Nhà nước để sửa chữa. Vì thế, vấn đề đặt ra đối với các D.A phát triển bằng hình thức BT là phải nâng cao vai trò của cơ quan Nhà nước trong việc quản lý, giám sát chất lượng thi công. Để hiệu quả, theo các chuyên gia, Nhà nước nên thuê đơn vị tư vấn giám sát độc lập để quản lý, giám sát trong suốt quá trình NĐT thi công. Ngoài ra, theo hình thức BT, Nhà nước phải chuẩn bị khoản kinh phí lớn để thanh toán cho NĐT sau thời gian kể từ khi hoàn tất thi công, thường sau 1 - 3 năm.

Bài, ảnh: Thiện Nhân