Năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước còn thấp (Ảnh minh họa)

Các báo cáo tại Hội thảo “Đánh giá tổng thể tình hình kinh tế - xã hội sau 5 năm gia nhập WTO” do Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức ngày 31/7 cho thấy, tình hình kinh tế phát triển ổn định, đời sống nhân dân ngày càng được nâng cao, văn hóa - xã hội phát triển đa dạng; an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội được giữ vững.

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng chịu sự tác động trực tiếp của những biến động toàn cầu; sự cạnh tranh giữa sản phẩm của Việt Nam với sản phẩm các nước, giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp các nước, không chỉ trên thị trường thế giới mà ngay trên thị trường nước ta do thuế nhập khẩu phải cắt giảm; phải thực hiện những cam kết, thỏa thuận đã ký trong các hiệp định thương mại cũng như các quy chế của WTO.

Có điều, bức tranh tổng thể về kinh tế - xã hội sau 5 năm gia nhập WTO đã không được như kỳ vọng. Gia nhập WTO khiến lạm phát tăng nhanh do giá thế giới tăng; tỷ giá diễn biến khó lường theo những chiều hướng khác nhau; mất cân đối cung - cầu do nhập siêu lớn; cán cân thanh toán quốc tế diễn biến phức tạp hơn, quy mô lớn hơn sau khi gia nhập WTO; thâm hụt thương mại (và thâm hụt vãng lai) vẫn ở mức cao và duy trì trong một thời gian dài; công tác duy trì ổn định kinh tế vĩ mô nói riêng và điều hành chính sách kinh tế vĩ mô nói chung còn dựa nhiều vào thông tin phân tích và dự báo.

ThS Nguyễn Anh Dương của CIEM khuyến nghị, cần điều phối và phối hợp tốt giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa; phát triển hệ thống thông tin và dữ liệu thống kê nhằm tạo điều kiện cho các phân tích và dự báo có tính chính xác, có căn cứ khoa học; nỗ lực bình ổn cán cân thương mại và cán cân vãng lai theo hướng cân bằng hơn.

Chuyên gia của CIEM - TS Phạm Lan Hương phân tích: Điểm sáng duy nhất được thể hiện ở tốc độ tăng trưởng của ngành Nông - lâm và thủy sản. Tăng trưởng bình quân giai đoạn 2007 - 2011 đạt 3,4%/năm, vượt chỉ tiêu kế hoạch 5 năm từ 3 - 3,2%/năm. Trong khi công nghiệp và xây dựng giai đoạn 2007 - 2011 tăng trưởng bình quân chỉ đạt 7%/năm, thấp hơn nhiều so với mức 10,2%/năm giai đoạn trước, không đạt chỉ tiêu kế hoạch 5 năm giai đoạn 2006 - 2010 là 9,5 - 10,2%.

Nguyên nhân được chỉ ra là do năng lực cạnh tranh của các thành phần kinh tế trong nước còn yếu; sản xuất còn mang tính gia công; không tận dụng được các sản phẩm đầu vào trong nước, phải nhập khẩu; ngành công nghiệp phụ trợ chưa phát triển; hiệu quả sản xuất và năng lực cạnh tranh thấp và chậm được cải thiện.

Về lĩnh vực đầu tư, theo đánh giá của TS Nguyễn Đăng Bình, Phó Vụ trưởng Vụ Tổng hợp kinh tế quốc dân (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), tăng trưởng vốn đầu tư toàn xã hội sau 5 năm gia nhập WTO chỉ đạt 8,3%/năm, trong khi 5 năm trước là 13,4%/năm. Ngược lại, thu hút đầu tư nước ngoài tăng đáng kể, số dự án tăng gấp 1,5 lần, tổng số vốn đăng ký tăng 5,1 lần và tổng vốn thực hiện tăng 3,3 so với 5 năm trước.

 Để nâng cao hiệu quả đầu tư, ông Bình cho rằng cần hoàn thiện thể chế, chính sách gắn với việc thực hiện các cam kết hội nhập nhằm nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng nguồn vốn đầu tư; nâng cao chất lượng công tác quy hoạch, thông tin, dự báo; tăng cường phối hợp, tổ chức thực hiện và giám sát đầu tư.

Trần Quý