Định vị lại vai trò, chức năng doanh nghiệp Nhà nướcCải cách khu vực doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) ở Việt Nam đã bắt đầu từ đầu những năm 1990. Đây là một trong những nội dung quan trọng của công cuộc đổi mới nền kinh tế. Qua hơn 20 năm thực hiện, cải cách khu vực DNNN đã thu được một số kết quả nhất định. Cơ cấu khu vực DNNN đã được điều chỉnh theo hướng giảm số lượng DNNN hoạt động trong những ngành, lĩnh vực mà Nhà nước không cần nắm giữ và tập trung hơn vào những ngành, lĩnh vực then chốt, địa bàn quan trọng, tạo khoảng trống cho khu vực tư nhân tham gia hoạt động. Mô hình tổ chức, cơ chế hoạt động và quản lý DNNN đã được đổi mới… Tuy nhiên, DNNN và cải cách DNNN hiện vẫn là vấn đề mang tính thời sự sâu sắc. Số lượng DNNN còn lớn, tồn tại ở hầu hết các ngành, lĩnh vực của nền kinh tế. Mô hình tổ chức, quản trị chưa theo kịp thông lệ kinh tế thị trường, chưa tách bạch được chức năng chủ sở hữu Nhà nước với chức năng quản lý Nhà nước…Bên cạnh những kết quả quan trọng đã đạt được, theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Vương Đình Huệ, DNNN còn có những hạn chế và bất cập như: Thiếu sự tập trung thống nhất và chặt chẽ trong quản lý; tiến độ cổ phần hóa còn chậm; một số tập đoàn kinh tế, tổng công ty Nhà nước đầu tư vào những lĩnh vực ngoài nhiệm vụ chính nhưng thiếu việc kiểm soát chặt chẽ; hiệu quả hoạt động, đầu tư, sức cạnh tranh của nhiều DNNN còn chưa tương xứng với nguồn lực được ưu đãi phân bổ; năng lực quản trị doanh nghiệp chưa được nâng cao, chậm được đổi mới…Do đó, “cải cách khu vực DNNN trong thời gian tới đòi hỏi phải mang tính toàn diện, cải cách cả tư duy lẫn hành động và phải bắt đầu từ việc định vị lại vai trò, chức năng của DNNN trong nền kinh tế; xác định ngành, lĩnh vực duy trì sở hữu Nhà nước; xác định các giải pháp tiếp tục đổi mới và phát triển doanh nghiệp” - báo cáo đề dẫn do ThS Nguyễn Thị Luyến - Phó trưởng Ban Nghiên cứu Cải cách và Phát triển doanh nghiệp, Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương, trình bày nhấn mạnh. Thực hiện cải cách, số lượng DNNN giảm từ hơn 12.000 (năm 1992) còn hơn 1.300 (năm 2011) và gần đây nhất là con số 1.060 doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước. Giảm số ngành, lĩnh vực có DNNN từ 43 (năm 2002) xuống còn 20 (năm 2011). Trong đó, gần 70% số DNNN giảm đi qua các năm là thực hiện cổ phần hóa. Từ năm 2006, các hoạt động cổ phần hóa đã lan tới các DNNN quy mô lớn. Đến nay, đã có 83 doanh nghiệp (trong đó có 16 tổng công ty, ngân hàng thương mại Nhà nước) có vốn Nhà nước trên 100 tỷ đồng hoàn thành cổ phần hóa. Trong số doanh nghiệp cổ phần hóa, có 36% DNNN giữ cổ phần chi phối. 46% DNNN giữ cổ phần ở mức không chi phối. 18% doanh nghiệp bán toàn bộ vốn Nhà nước. Đổi mới tư duy và hành động trong cải cách doanh nghiệp Nhà nướcTại Diễn đàn Đẩy mạnh cải cách khu vực DNNN: Tư duy và hành động, các nhà khoa học, các nhà quản lý, hoạch định chính sách và đại diện các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước đã thảo luận, đóng góp ý kiến đa chiều về các nội dung liên quan đến đổi mới tư duy và hành động trong cải cách khu vực DNNN như: Vai trò, vị trí, ngành lĩnh vực hoạt động của DNNN; mô hình tổ chức thực hiện quyền nghĩa vụ chủ sở hữu Nhà nước; cơ chế quản lý, quản trị DNNN… nhằm đẩy mạnh cải cách, nâng cao hiệu quả DNNN, góp phần hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường và thúc đẩy các thành phần kinh tế khác phát triển.Chủ tọa Diễn đàn phát biểu. Ảnh: Đại Dương  Đại diện Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương cho biết: Các ý kiến tại Diễn đàn sẽ góp phần xây dựng Chiến lược Phát triển DNNN đến năm 2020; Đề án Tách chức năng đại diện chủ sở hữu Nhà nước với chức năng quản lý Nhà nước của các cơ quan Nhà nước; Nghị định về quản lý và giám sát tập đoàn kinh tế, tổng công ty Nhà nước… để trình Chính phủ trong thời gian tới.Các đại biểu đã đưa ra nhiều ý kiến với tư tưởng mới và gợi mở các giải pháp xoay quanh vấn đề: Đổi mới vai trò, vị trí DNNN và ngành, lĩnh vực hoạt động của DNNN; Quản lý của chủ sở hữu Nhà nước đối với doanh nghiệp có vốn Nhà nước; Đổi mới quản trị tập đoàn kinh tế, tổng công ty Nhà nước; Đa dạng hóa sở hữu DNNN; Quan hệ giữa cải cách DNNN và sự phát triển của khu vực tư nhân; Hoàn thiện chính sách, cơ chế quản lý tài chính để nâng cao hiệu quả hoạt động của DNNN; Đổi mới cơ chế quản lý và phương thức thực hiện cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích để thu hút sự tham gia của các thành phần kinh tế; Đổi mới cơ chế quản lý tiền lương và tăng cường vai trò kiểm tra, giám sát của Nhà nước trong lĩnh vực tiền lương; Đẩy mạnh đổi mới khoa học, công nghệ, nâng cao hiệu quả cạnh tranh của DNNN.