(Thanh tra) - Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) cung cấp cơ sở đánh giá năng lực, kết quả đổi mới sáng tạo, giúp địa phương nhận diện điểm mạnh, điểm yếu, hoạch định chính sách và theo dõi việc thực hiện các chủ trương về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.
Ngày 4/10, trong khuôn khổ Lễ hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia 2026 với chủ đề “Đổi mới sáng tạo - Động lực phát triển của toàn xã hội”, Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố Chỉ số đổi mới sáng tạo các địa phương (PII) năm 2026.
Theo thông tin được Bộ Khoa học và Công nghệ, việc xây dựng Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) gắn với yêu cầu mô tả mô hình phát triển kinh tế - xã hội dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Định hướng này được đặt trong bối cảnh Đảng và Nhà nước xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo có vai trò quan trọng đối với phát triển đất nước. Các chủ trương, định hướng liên quan được thể hiện tại Nghị quyết số 05-NQ/TW, Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28/7/2026, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 và các nghị quyết của Đảng về phát triển đất nước.
Ở cấp quốc gia, năng lực đổi mới sáng tạo của Việt Nam được đánh giá thông qua Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII). Năm 2026, Việt Nam xếp thứ 43 trong số 139 nền kinh tế, tăng 1 bậc so với năm trước. Từ năm 2013, thứ hạng của Việt Nam đã tăng 33 bậc. Việt Nam đứng thứ hai trong nhóm các nền kinh tế có thu nhập trung bình thấp, sau Ấn Độ.
Trong 16 năm liên tiếp, hiệu quả đổi mới sáng tạo của Việt Nam cao hơn mức độ phát triển của nền kinh tế theo đánh giá của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO).
Tuy nhiên, việc đánh giá ở cấp quốc gia không phản ánh đầy đủ sự khác biệt về điều kiện và năng lực đổi mới sáng tạo giữa các địa phương. Đây là cơ sở để xây dựng một chỉ số ở cấp địa phương, tạo hệ thống thông tin phục vụ đánh giá năng lực và kết quả đổi mới sáng tạo của từng địa phương.
PII được thí điểm từ năm 2022 theo Nghị quyết số 12/NQ-CP ngày 30/1/2022. Từ năm 2023, PII được triển khai chính thức trên phạm vi cả nước theo Nghị quyết số 10/NQ-CP ngày 3/2/2023 và tiếp tục được xác định trong Nghị quyết số 02/NQ-CP ngày 5/1/2024.
PII được xây dựng phù hợp với cách tiếp cận của GII, trong đó đổi mới sáng tạo được xem xét theo phạm vi rộng, bao gồm các yếu tố đầu vào và kết quả đầu ra, tác động của đổi mới sáng tạo.
Việc hình thành hệ thống chỉ số ở cấp địa phương qua đó cung cấp một cơ sở đánh giá thống nhất, giúp nhận diện những điều kiện và kết quả liên quan đến khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tại từng địa phương.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, một trong những ý nghĩa của PII là giúp các địa phương nhận diện điểm mạnh, điểm yếu về đổi mới sáng tạo. Kết quả đánh giá cung cấp thông tin phục vụ xây dựng, điều chỉnh chính sách liên quan đến khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
PII đồng thời tạo cơ sở để so sánh năng lực và kết quả đổi mới sáng tạo giữa các địa phương trên một hệ thống chỉ tiêu thống nhất. Việc so sánh này cung cấp thêm thông tin cho công tác quản lý nhà nước, hoạch định chính sách và triển khai các sáng kiến liên quan đến khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Đây cũng là một trong những cơ sở thông tin phục vụ triển khai Nghị quyết số 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Điểm đáng chú ý của PII là kết quả chỉ số không chỉ được sử dụng để xác định thứ hạng giữa các địa phương. Thông qua hệ thống đánh giá, các địa phương có thể nhận diện những mặt mạnh, mặt yếu và các điều kiện liên quan đến năng lực đổi mới sáng tạo.
Từ đó, PII cung cấp thông tin phục vụ quá trình hoạch định, điều chỉnh chính sách và quản lý nhà nước ở địa phương. Đây cũng là cơ sở để theo dõi năng lực và kết quả đổi mới sáng tạo trên cùng một hệ thống đánh giá.
Bên cạnh cơ quan quản lý nhà nước, kết quả PII còn cung cấp thông tin cho các nhà đầu tư, nhà nghiên cứu, tổ chức quốc tế và các tổ chức tài trợ trong việc tìm hiểu điều kiện và năng lực đổi mới sáng tạo của từng địa phương.
Với cách tiếp cận này, PII trở thành một công cụ cung cấp thông tin về đổi mới sáng tạo ở cấp địa phương, gắn việc đánh giá các điều kiện đầu vào với kết quả và tác động tạo ra. Việc duy trì hệ thống đánh giá thống nhất qua các năm cũng tạo cơ sở để các địa phương nhận diện những vấn đề cần quan tâm trong quá trình phát triển dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
