(Thanh tra) - Đất đai đang là lĩnh vực phát sinh nhiều đơn thư nhất ở Gia Lai khi chiếm hơn 85% số đơn khiếu nại. Nội dung đơn tập trung khiếu nại về nguồn gốc, quá trình sử dụng đất, bồi thường và quyền lợi khi Nhà nước thu hồi đất.
Nguồn gốc hai thửa đất số 154 và 155, tờ bản đồ số 20 tại thôn Xuân Bình, xã Phù Mỹ Đông (Gia Lai) là nội dung khiếu nại của ông Trần Đình Huy thời gian qua. Ông Huy yêu cầu trả lại hai thửa đất cho gia đình vì cho rằng đất có nguồn gốc do cha mẹ ông sử dụng từ năm 1945.
Ngày 18/5/2026, UBND xã Phù Mỹ Đông ban hành Quyết định số 1597/QĐ-UBND giải quyết khiếu nại lần đầu, không công nhận nội dung khiếu nại của ông Huy vì không có cơ sở xem xét, giải quyết. Không chấp nhận quyết định này, ông Huy tiếp tục khiếu nại lên cấp trên.
Ngày 24/8/2026, UBND tỉnh Gia Lai ban hành quyết định giải quyết khiếu nại lần hai với nội dung giữ nguyên quyết định giải quyết lần đầu của UBND xã Phù Mỹ Đông.
Theo Báo cáo số 144/BC-TTT của Thanh tra tỉnh Gia Lai, từ đầu năm đến nay, các cấp, ngành đã tiếp 6.301 lượt, với 4.674 công dân đến trình bày 3.597 vụ việc khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh; trong đó có 26 lượt đoàn đông người với 338 người tham gia. Toàn tỉnh tiếp nhận 6.760 đơn, trong đó 6.578 đơn đủ điều kiện xử lý. Có 4.637 đơn thuộc thẩm quyền, gồm 483 đơn khiếu nại, 32 đơn tố cáo và 4.122 đơn kiến nghị, phản ánh.
Một trường hợp khác khiếu nại về đất là bà Nguyễn Thị Nga, phường Quy Nhơn Nam (Gia Lai) có đất bị ảnh hưởng bởi Dự án Chỉnh trang đô thị Khu dân cư tổ 48, khu vực 9A, phường Đống Đa, TP Quy Nhơn cũ.
Bà Nga khiếu nại chính quyền địa phương xác nhận chưa đúng nguồn gốc thửa đất số 47, tờ bản đồ số 03; đồng thời so sánh với một số hộ có nguồn gốc đất, thời điểm nhận chuyển nhượng và xây dựng nhà tương tự nhưng được xét giao đất ở có thu tiền sử dụng đất.
Ngày 8/4/2025, Chủ tịch UBND TP Quy Nhơn cũ ban hành Quyết định số 2071/QĐ-UBND, không công nhận toàn bộ nội dung khiếu nại của bà Nga.
Đến ngày 24/8/2026, sau quá trình giải quyết khiếu nại lần hai, UBND tỉnh Gia Lai ra quyết định giữ nguyên kết quả giải quyết lần đầu.
Hai vụ việc có hoàn cảnh khác nhau nhưng đều xoay quanh những vấn đề thường gặp trong khiếu nại đất đai tại Gia Lai là: Nguồn gốc, quá trình sử dụng đất và quyền lợi phát sinh liên quan đến đất.
Theo báo của Thanh tra tỉnh Gia Lai, thời gian qua, đất đai là lĩnh vực chiếm tỷ lệ lớn trong đơn thư khiếu nại trên địa bàn. Chỉ riêng 9 tháng đầu năm 2026, Thanh tra tỉnh cùng các cấp, ngành đã tiếp nhận 483 đơn khiếu nại, trong đó 412 đơn liên quan đến đất đai, chiếm 85,3%. Đất đai cũng xuất hiện trong 2.635/4.122 đơn kiến nghị, phản ánh, tương đương gần 64%.
Thanh tra tỉnh Gia Lai chỉ ra một số nguyên nhân cụ thể làm phát sinh nhiều đơn thư khiếu nại liên quan đến đất đai. Trong đó, một số quy định, chính sách về đất đai, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư còn có nội dung chưa đồng bộ, thường xuyên được sửa đổi, bổ sung, gây khó khăn trong quá trình thực hiện.
Việc áp dụng chính sách tại một số cơ quan, đơn vị, địa phương cũng chưa thống nhất. Đặc biệt, công tác quản lý đất đai ở một số địa bàn còn hạn chế trong những khâu nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến quyền lợi người dân như xác định nguồn gốc, thời điểm sử dụng, diện tích đất thu hồi và thời điểm hình thành nhà ở.
Thực tế hai trường hợp của ông Trần Đình Huy và bà Nguyễn Thị Nga cũng phần nào cho thấy tính phức tạp này. Một trường hợp liên quan đến nguồn gốc đất được công dân cho rằng đã sử dụng từ năm 1945. Trường hợp còn lại liên quan đến xác định nguồn gốc đất và điều kiện được giao đất ở khi thực hiện giải phóng mặt bằng.
Bên cạnh những hạn chế trong quản lý, Thanh tra tỉnh Gia Lai cho rằng, năng lực, nghiệp vụ của một bộ phận cán bộ, công chức làm công tác tiếp công dân, xử lý đơn thư, giải quyết khiếu nại, tố cáo còn hạn chế so với yêu cầu. Một số vụ việc kéo dài do công dân chưa đồng thuận với kết quả giải quyết và tiếp tục kiến nghị, khiếu nại.
Tuy nhiên, cũng theo Thanh tra tỉnh Gia Lai, việc xử lý, giải quyết khiếu nại về đất đai thời gian qua được thực hiện rốt ráo, hiệu quả. Đến giữa tháng 9/2026, các cơ quan chức năng đã cơ bản giải quyết 412 vụ khiếu nại liên quan đến đất. Trong đó, gồm 350 vụ ban hành quyết định giải quyết và 62 vụ công dân tự rút đơn.
