Theo kết luận của Thanh tra TP. Hồ Chí Minh, phần đất này trước năm 1975, ông Đỗ Văn Du có cho ông Đỗ Văn Lự canh tác và giữ gìn mồ mả, không thu hoa lợi. Sau năm 1975, ông Lự giao đất lại cho ông Đỗ Thới Hòa (là con ông Du) trực tiếp canh tác, ông Hòa là cha của bà Đỗ Thị Hạnh. Năm 1979, thực hiện chủ trương hợp tác hóa nông nghiệp, ông Hòa đưa 5.000m2 đất ruộng (trừ không kể đất mồ mả) vào Tập đoàn sản xuất nông nghiệp xã Phú Xuân. Sau đó, Tập đoàn sản xuất nông nghiệp xã Phú Xuân, đã khoán lại 3.000m2 đất cho ông Nguyễn Văn Sang sau khi ông này đưa 7.000m2 đất vào Tập đoàn. Năm 1986, mô hình tập đoàn sản xuất không còn phù hợp, nông dân làm đơn xin ra khỏi Tập đoàn và giao trả ruộng đất, nhận lại ruộng đất trước đây đưa vào Tập đoàn để tự canh tác. Thời điểm này, gia đình bà Hạnh cũng có đơn gửi UBND thị trấn Nhà Bè để xin lại phần đất 7.220m2. Đến năm 1989, ông Sang cũng nhận lại 7.000m2 đất đã đưa vào Tập đoàn trước đây. Sau khi nhận lại đất, ngày 29/11/1990, ông Sang làm đơn trả lại đất cho gia đình bà Hạnh (vì ông Hòa đã chết năm 1980). Việc giao lại đất có lập biên bản ngày 15/01/1991 tại UBND thị trấn Nhà Bè) về việc “Hợp thức hóa giao lại ruộng cho chủ cũ giữa ông Sang và bà Hạnh”. Ngày 18/01/1991, việc bàn giao đất được thực hiện trên thực địa, diện tích đất canh tác được là 3.482,5m2, phần diện tích đất còn lại là đất mồ mả gia tộc ông Hòa, đất sâu trũng không canh tác được. Tại các biên bản, ông Sang đều ký tên chấp thuận trả đất cho bà Hạnh nhưng sau khi kết thúc mùa vụ lại không giao đất nên phát sinh khiếu nại của bà Hạnh. 

Ngày 15/6/1994, UBND huyện Nhà Bè ban hành Quyết định số 63/QĐ-UB với nội dung: Giao UBND thị trấn Nhà Bè trong thời hạn không quá 20 ngày, tổ chức đo đạc giao đất cho bà Hạnh đối với phần đất mà trước đất gia đình bà Hạnh đã đưa vào Tập đoàn, hợp tác xã nông nghiệp. Sau đó, ông Sang và bà Hạnh cùng có đơn khiếu nại này. Ngày 25/9/1996, Sở Địa chính có Quyết định số 732/QĐ-ĐC-TTr bác đơn khiếu nại của ông Sang, giao UBND huyện Nhà Bè kiểm tra, xử lý việc chuyển nhượng, xây dựng trên phần đất của gia đình bà Hạnh theo đúng quy định pháp luật; giao lại cho gia đình bà Hạnh được sử dụng toàn bộ phần đất do ông Hòa trực canh trước đây đã đưa vào Tập đoàn, sau khi trừ đi diện tích các nhà đã xây dựng hợp pháp và được UBND huyện Nhà Bè công nhận. 

Khi ông Sang tiếp khiếu, ngày 13/02/1997, UBND TP. Hồ Chí Minh đã ban hành Quyết định số 695/QĐ-UB-NC, công nhận Quyết định số 732/QĐ-ĐC-TTr là đúng pháp luật. Để thực hiện quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật, ngày 11/4/1998, UBND huyện Nhà Bè ban hành quyết định áp dụng biện pháp cưỡng chế đối với ông Sang để thực hiện Quyết định số 695/QĐ-UB-NC, và giao đất cho bà Hạnh. Ngày 20/8/2000, UBND huyện Nhà Bè đã cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 462/QSDĐ cho bà Hạnh với diện tích 3.465m2. 

Nhưng sau đó, ông Sang tự ý xây dựng lại nhà trên phần đất đã bị cưỡng chế và tiếp tục khiếu nại yêu cầu công nhận phần diện tích đã xây dựng nhà. Cũng trong thời điểm này, UBND TP. Hồ Chí Minh ban hành Quyết định 2824/QĐ-UB điều chỉnh, bổ sung về giải quyết khiếu nại theo hướng: Giao cho bà Hạnh quyền sử dụng 3.465m2, còn ông Sang được sử dụng 737m2 đất. Nhận thấy cách giải quyết này không phù hợp nên bà Hạnh tiếp tục khiếu nại. Một lần nữa, ngày 10/01/2011, UBND TP. Hồ Chí Minh lại phải ban hành Quyết định số 103/QĐ-UBND, khẳng định nội dung Quyết định số 695/QĐ-UB-NC là đúng pháp luật. Ngoài ra, cũng tại Quyết định số 103/QĐ-UBND, Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh đã thu hồi, hủy bỏ các văn bản có nội dung không phù hợp với nội dung Quyết định số 695/QĐ-UB-NC. 

Không hiểu vì lý do gì mà cho đến nay, các quyết định giải quyết khiếu nại của Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh chưa được thực hiện. Nhiều ngôi nhà xây dựng không phép vẫn ngang nhiên tồn tại trên phần đất thuộc quyền sử dụng của bà Hạnh, nghiêm trọng hơn phần diện tích có mồ mả của gia tộc bà Hạnh cũng bị xâm phạm để mở đường đi vào các công trình xây dựng không phép nhưng chưa được các cơ quan chức năng xử lý đúng pháp luật.

Báo Thanh tra sẽ tiếp tục phản ánh vụ việc này.

Đỗ Thanh Khánh