Tại Kết luận thanh tra số 2810/KL-TTCP về việc chấp hành chính sách, pháp luật, nhiệm vụ tại TKV và một số đơn vị thành viên chỉ rõ, những hành vi sai trái của Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc TKV và các cá nhân liên quan dẫn đến hậu quả nghiêm trọng như đầu tư thua lỗ, mất vốn đầu tư, lãng phí lên đến hàng nghìn tỷ đồng. Dẫn đến, Thanh tra Chính phủ chuyển Bộ Công an chỉ đạo sớm xem xét, điều tra, xử lý nghiêm minh.

Chưa dừng lại, theo số liệu thống kê về sai phạm của TKV qua quá trình thanh tra, cơ quan Thanh tra Chính phủ kiến nghị xử lý kinh tế với số tiền 14.882 tỷ đồng và 6.697.576m² nhà, đất. Trong đó, thu hồi về ngân sách Nhà nước 1.872 tỷ đồng và tiền sử dụng đất của 6.697.576m² nhà, đất; Bộ Tài chính chủ trì xem xét, xử lý theo thẩm quyền 123 tỷ đồng; Bộ Công thương chủ trì xem xét, xử lý theo thẩm quyền đối với 8.320 tỷ đồng; TKV chủ trì xem xét, xử lý theo thẩm quyền đối với 4.564 tỷ đồng.

Một số sai phạm được Thanh tra Chính phủ chỉ ra như, Hội đồng thành viên và Tổng Giám đốc TKV ban hành các cơ chế quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh chưa phù hợp thực tế và quy định. Trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, TKV và các đơn vị thành viên chưa chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật, phát sinh nhiều chi phí bất hợp lý, tăng giá thành sản xuất, giảm lợi nhuận, thất thu ngân sách Nhà nước.

Cụ thể, Tổng Giám đốc TKV và các doanh nghiệp (Công ty Cổ phần (CP) Xi măng Hữu Nghị- Phú Thọ, Công ty CP Xi măng Hà Giang và Công ty CP Bình Nguyên- Đắk Nông) đã vi phạm các điều khoản của hợp đồng kinh tế về điều kiện giao hàng và thanh toán, dẫn đến bị chiếm dụng vốn, không có khả năng thu hồi, phát sinh nợ khó đòi, nguy cơ mất vốn với giá trị trên 30 tỷ đồng.

TKV thu phí sử dụng thương hiệu Vinacomin đối với các đơn vị cổ phần có vốn góp chi phối bất hợp lý trong năm 2013 và năm 2015 trên 141 tỷ đồng; điều chỉnh tăng sai chi phí do khuyến khích sản lượng và chất lượng không được thoả thuận trong hợp đồng phối hợp kinh doanh từ năm 2010-2014 làm tăng doanh thu bất hợp lý cho các công ty cổ phần 124 tỷ đồng; điều chỉnh doanh thu cho các công ty sản xuất than theo chênh lệch tỉ lệ AK (độ tro) làm tăng giá than mua tại các công ty (Tuyển than Hòn Gai, Cửa Ông, Kho vận và Cảng Cẩm Phả và Kho vận Hòn Gai) trên 410 tỷ đồng; giá trị than do chênh lệch tỷ lệ AK giữa cách tính theo quy định của TKV và thực tế thu hồi được tại các đơn vị sàng, tuyển trị giá gần 1.834 tỷ đồng.

“Đưa ra các quy chế, thực hiện hợp đồng phối hợp kinh doanh chưa phù hợp với thực tế của cơ chế thị trường và quy định của pháp luật; thiếu tính cạnh tranh công bằng và lành mạnh giữa các doanh nghiệp trong và ngoài TKV, giảm tính chủ động sáng tạo; khép kín hầu hết các công đoạn sản xuất, kinh doanh, dễ phát sinh cơ chế xin cho, tiêu cực như việc thực hiện cơ chế mua sắm máy móc, thiết bị, làm tăng giá thành sản xuất than trên 172 tỷ đồng” - kết luận thanh tra thể hiện.

TKV đã và đang thực hiện tính toán, nghiệm thu, thanh toán khối lượng vận chuyển đá, đá nổ mìn thiếu cơ sở pháp lý, làm tăng đơn giá, chi phí đối với khối lượng vận chuyển đất đá tại các mỏ khai thác lộ thiên 4.597 tỷ đồng; nghiệm thu, thanh toán khối lượng thuế ngoài vận chuyển đất đá tại 2 công ty than (Đèo Nai và Cao Sơn) vi phạm quy định về sử dụng Đăng kiểm tải trọng xe, với tổng giá trị 347,6 tỷ đồng.

TKV và các đơn vị thành viên cũng kê khai giá tính thuế tài nguyên, hạch toán chi phí không đúng quy định, dẫn đến phải truy thu thuế do chênh lệch giá TKV bán ra trên thị trường và giá tính thuế đang áp dụng trên 1.499 tỷ đồng; chênh lệch giữa tổng số lượng than cục thu hồi thực tế sau sàng tuyển cao hơn số than quy sạch trước đó 56,3 tỷ đồng; chênh lệch phẩm cấp than (AK) trước và sau tuyển 91,7 tỷ đồng và do điều chỉnh chênh lệch tỷ giá ngoại tệ trên 92 tỷ đồng.

Tại Kết luận thanh tra số 2810/KL-TTCP, Thanh tra Chính phủ chỉ ra nguyên nhân chủ quan của vi phạm nghiêm trọng tại TKV và các đơn vị thành viên. Cụ thể, nguyên nhân và trách nhiệm trước hết thuộc về Hội đồng thành viên, Ban Tổng giám đốc, lãnh đạo các phòng, ban liên quan thuộc TKV và Hội đồng quản trị, giám đốc các đơn vị thành viên chưa chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về quản lý kinh tế và hoạt động sản xuất kinh doanh, trong đó: Việc ban hành cơ chế quản lý chi phí, doanh thu thông qua hợp đồng được tự đặt ra là phối hợp kinh doanh không phù hợp với quy định, bất hợp lý với thực tế của cơ chế thị trường, dễ tạo cơ chế xin cho, phát sinh tiêu cực; không chấp hành đúng quy định, còn tình trạng buông lỏng quản lý về đầu tư xây dựng, mua sắm máy móc, đầu tư tài chính ngoài doanh nghiệp, kê khai thuế tài nguyên không đúng quy định… Hậu quả làm tăng giá thành sản xuất, lãng phí, mất vốn đầu tư và thất thu ngân sách Nhà nước với giá trị rất lớn.

Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin tới bạn đọc.

Hoàng Long