Hoạt động chuyên môn của Thanh tra tỉnh Ninh Bình. Ảnh: Trung Hà

Thông tin từ Thanh tra tỉnh Ninh Bình cho biết, điểm cốt lõi của Chỉ thị 53-CT/TW là không chỉ yêu cầu “giải trình khi có yêu cầu”, mà hướng tới hình thành văn hóa giải trình trong toàn bộ hoạt động công vụ – nơi mỗi cán bộ phải chủ động, minh bạch và chịu trách nhiệm đến cùng với quyết định của mình.

Không để tồn tại “vùng né tránh trách nhiệm”

Theo Thanh tra tỉnh Ninh Bình, thời gian qua, việc thực hiện trách nhiệm giải trình đã có chuyển biến, tuy nhiên vẫn còn tình trạng né tránh, đùn đẩy, giải trình chưa đầy đủ hoặc chưa kịp thời ở một số lĩnh vực nhạy cảm.

Chính vì vậy, việc quán triệt Chỉ thị 53-CT/TW lần này được xác định không chỉ là triển khai nhiệm vụ mới, mà là bước siết lại kỷ luật, kỷ cương hành chính, nhất là trong bối cảnh yêu cầu kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ngày càng cao.

Một trong những điểm nhấn quan trọng là yêu cầu người đứng đầu phải trực tiếp chịu trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo và thực hiện giải trình; đồng thời gắn nội dung này với trách nhiệm nêu gương, với tự phê bình và phê bình trong sinh hoạt Đảng.

Đáng chú ý, trách nhiệm giải trình không còn là tiêu chí mang tính hình thức mà sẽ được đưa vào đánh giá hằng năm đối với tổ chức đảng, cán bộ, công chức. Điều này đồng nghĩa với việc, mọi biểu hiện né tránh, đùn đẩy hay giải trình không trung thực đều có thể bị xem xét, xử lý nghiêm.

Gắn giải trình với kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng

Một điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của Thanh tra tỉnh Ninh Bình là đặt trách nhiệm giải trình trong mối quan hệ chặt chẽ với kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Theo đó, các lĩnh vực trực tiếp liên quan đến người dân, doanh nghiệp và dễ phát sinh tiêu cực như công tác cán bộ, xây dựng chính sách, thủ tục hành chính, quản lý tài chính, tài sản công… sẽ được yêu cầu tăng cường công khai, minh bạch và giải trình rõ ràng hơn.

Lãnh đạo Thanh tra tỉnh Ninh Bình nhấn mạnh, nếu không làm rõ được trách nhiệm, không buộc phải giải trình thì rất khó kiểm soát quyền lực một cách thực chất. Do đó, giải trình phải đi trước một bước, trở thành công cụ phòng ngừa vi phạm, thay vì chỉ xử lý khi đã xảy ra sai phạm.

Song song với đó, cơ quan Thanh tra cũng đặt ra yêu cầu rà soát, hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan, đặc biệt là các cơ chế thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm trong thực hiện trách nhiệm giải trình, nhằm bảo đảm tính đồng bộ, khả thi.

Tăng giám sát, ứng dụng công nghệ để “minh bạch hóa” công vụ

Không chỉ dừng ở yêu cầu nội bộ, Thanh tra tỉnh Ninh Bình xác định cần phát huy vai trò giám sát của Nhân dân, báo chí và doanh nghiệp trong việc theo dõi, phản ánh việc thực hiện trách nhiệm giải trình.

Các kênh tiếp nhận thông tin, kiến nghị, phản ánh sẽ được tạo điều kiện thuận lợi hơn, đồng thời yêu cầu các cơ quan phải kịp thời giải thích, làm rõ các vấn đề mà dư luận quan tâm.

Đáng chú ý, việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số được xem là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả giải trình. Theo đó, các hoạt động công vụ sẽ từng bước được “minh bạch hóa”, giúp việc theo dõi, kiểm tra và đánh giá trở nên thuận lợi, khách quan hơn.

Trong thời gian tới, khi Trung ương ban hành Bộ tiêu chí đánh giá và cơ sở dữ liệu quốc gia về trách nhiệm giải trình, việc triển khai tại địa phương sẽ có thêm công cụ để đo lường, kiểm soát và nâng cao chất lượng thực hiện.

Việc triển khai Chỉ thị 53-CT/TW tại Thanh tra tỉnh Ninh Bình không chỉ nhằm hoàn thiện quy trình quản lý, mà còn hướng tới thay đổi căn bản nhận thức và hành động của đội ngũ cán bộ, công chức. Khi trách nhiệm giải trình trở thành “thước đo” thực chất, kỷ luật hành chính sẽ được siết chặt, góp phần phòng ngừa từ sớm, từ xa các biểu hiện tiêu cực, nhũng nhiễu trong hoạt động công vụ.