Ca khúc: Tự hào người làm báo Thanh tra

Theo dõi Báo Thanh tra trên

Đánh thức "vốn quý" bản địa: Khi bản sắc trở thành sinh kế bền vững

Thành Công

Thứ ba, 17/11/2026 - 09:59

(Thanh tra) - Những năm gần đây, du lịch cộng đồng, gắn kết chặt chẽ với việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương đang được cấp ủy, chính quyền các tỉnh, thành thúc đẩy mạnh mẽ.

Giữa nhịp sống hiện đại, du lịch cộng đồng hấp dẫn từ những nếp nhà sàn cổ kính, tiếng khung cửi dệt lanh lách tách hay nét đẹp thổ cẩm của đồng bào vùng cao không còn nằm yên trong ký ức hay bảo tàng…

Dưới ánh sáng của các chủ trương lớn về phát triển văn hóa gắn liền với kinh tế, những giá trị truyền thống ấy đang được đánh thức, trở thành "đòn bẩy" nội sinh giúp người dân các tỉnh miền núi phía Bắc xóa đói, giảm nghèo và làm giàu chính đáng ngay trên mảnh đất quê hương.

Du khách quốc tế thích thú trải nghiệm làm bánh của người vùng cao. Ảnh: Làng Văn hóa Du lịch các dân tộc Việt Nam

Tinh thần của Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đã khẳng định rõ nét mối quan hệ hữu cơ giữa văn hóa và kinh tế, xem văn hóa là nguồn lực nội sinh trọng yếu của quốc gia.

Tại nhiều địa bàn vùng cao, tư duy này đã nhanh chóng đi vào đời sống thông qua các mô hình du lịch cộng đồng lấy người dân làm chủ thể trung tâm. Thay vì phải chạy theo những xu hướng hào nhoáng, bà con các dân tộc thiểu số đã chọn cách mở rộng cánh cửa ngôi nhà của mình, mời du khách bước vào chính không gian văn hóa nguyên bản đang hiện hữu.

Tại phường Mường Lay (tỉnh Điện Biên), câu chuyện khởi nghiệp của bà Lù Thị Toản là một minh chứng sống động cho sự chuyển dịch tư duy ấy. Khởi đầu từ một cơ sở lưu trú nhỏ của gia đình, nhận thấy sức hút từ vẻ đẹp lòng hồ kết hợp cùng bản sắc dân tộc Thái đặc trưng, bà Toản đã đứng ra vận động bà con cùng liên kết thành lập Hợp tác xã Du lịch cộng đồng Quan Chiêng.

Du khách quốc tế tìm hiểu phong tục, tập quán, tham gia may thổ cẩm. Ảnh: Facebook Du lịch cộng đồng xã Nấm Dẩn (Tuyên Quang)

Đến nay, mạng lưới này đã quy tụ được 33 hộ dân cùng tham gia vận hành một chuỗi cung ứng dịch vụ khép kín từ ăn uống, nghỉ dưỡng đến thưởng thức nghệ thuật dân gian và tham quan sông nước.

Hiệu quả kinh tế hiện hữu rõ rệt khi mỗi năm hợp tác xã đón tiếp hàng nghìn lượt khách, giúp các hộ thành viên có nguồn thu ổn định từ 50 triệu đồng trở lên, đồng thời lan tỏa lợi ích kinh tế đồng đều cho cả cộng đồng thay vì chỉ tập trung vào một vài cá nhân.

Cùng chung mạch nguồn sáng tạo đó, tại xã Lâm Thượng (tỉnh Lào Cai), thôn Khéo Lẹng lại chọn cách gìn giữ nguyên vẹn nếp nhà sàn hơn 70 năm tuổi để làm điểm tựa phát triển dịch vụ lưu trú. Người dân chỉnh trang những hạng mục thiết yếu và dày công sưu tầm thêm nông cụ, trang phục truyền thống của người Tày.

Cách làm tạo nên sức hút đặc biệt, đưa xã Lâm Thượng phát triển lên quy mô 10 homestay cùng 5 đội văn nghệ bản địa, thu hút hơn 25.000 lượt khách ghé thăm mỗi năm.

Tương tự, tại tỉnh Lai Châu, bản Lao Chải 1 (xã Khun Há) cũng vừa ghi dấu ấn mạnh mẽ khi được vinh danh tại Giải thưởng VITA AWARDS 2026 dành cho điểm đến có sản phẩm du lịch giàu chiều sâu văn hóa. Thành quả này đến từ việc người Mông nơi đây khéo léo lồng ghép nghệ thuật dệt lanh, thêu thổ cẩm, dân ca và lễ hội vào từng trải nghiệm của du khách.

Ẩm thực là một trong những điểm nhấn níu chân du khách khi du lịch cộng đồng. Ảnh: Trang Facebook du lịch Điện Biên

Thực tế chứng minh, bảo tồn di sản và tăng trưởng kinh tế hoàn toàn có thể song hành và tương trợ lẫn nhau. Khi những giá trị tinh thần có khả năng tạo ra thu nhập thực tế, chính người dân sẽ trở thành những "người gác đền" tận tụy nhất, tự nguyện trao truyền vốn quý cho thế hệ mai sau. Điều cốt lõi tạo nên sức sống cho du lịch cộng đồng chính là du lịch thông qua gần gũi của đời sống địa phương, món ăn và phong tục quen thuộc hằng ngày.

Tại bản Huổi Lèng (xã Mường Tùng, Điện Biên), nghề làm giày thêu của người Xạ Phang thành điểm nhấn độc đáo cho homestay Sần Sú Tề. Khách phương xa đến đây không chỉ ngắm nhìn thành phẩm của người dân mà còn được nghe ý nghĩa của từng đường nét hoa văn, tận mắt chứng kiến quy trình tạo hình tỉ mỉ.

Nhờ biến quá trình sản xuất thành trải nghiệm văn hóa sống động, những đôi giày thêu của người Xạ Phang đã theo chân du khách trong và ngoài nước đi khắp muôn nơi, mang lại nguồn thu nhập vững chắc để bà con yên tâm bám nghề.

Những giá trị truyền thống trở thành "đòn bẩy" nội sinh giúp người dân các tỉnh miền núi phía Bắc xóa đói, giảm nghèo. Ảnh: Facebook Du lịch cộng đồng xã Nấm Dẩn (Tuyên Quang)

Hay như tại bản Hua Tạt (xã Vân Hồ, Sơn La), nghề làm giấy truyền thống của người Mông vào hành trình khám phá của du khách đang thu hút khách du lịch nhiều lên hàng năm. Dưới sự hướng dẫn tận tình của chủ nhà, khách du lịch được tự tay thực hiện các công đoạn chế tác giấy, qua đó cảm nhận sâu sắc sự kỳ công và khéo léo của người thợ thủ công vùng cao.

Sự chuyển mình mạnh mẽ này còn được tiếp sức bởi những cơ chế, chính sách sát thực tiễn từ chính quyền địa phương. Tại Tuyên Quang, việc triển khai Nghị quyết số 09/2021/NQ của HĐND tỉnh đã tạo ra cú hích lớn làm thay đổi tận gốc rễ nếp nghĩ, cách làm của đồng bào.

Theo lãnh đạo Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Tuyên Quang, từ chỗ chỉ quen với ruộng nương, cây lúa, bà con tại các địa bàn như làng văn hóa du lịch cộng đồng thôn Tân Lập (xã Tân Trào) với hơn 20 hộ tham gia, hay các thôn Bản Ba, An Thịnh, Bó Củng thuộc huyện Chiêm Hóa đã biết tổ chức bộ máy quản lý chuyên nghiệp, thành lập đội văn nghệ và cung ứng dịch vụ ăn nghỉ bài bản.

Có thể thấy, hành trình đánh thức tiềm năng di sản ở các tỉnh miền núi phía Bắc đang mở ra một chương mới đầy triển vọng. Mỗi địa phương có một cách tiếp cận riêng, nhưng tất cả đều hội tụ ở một điểm chung là quyền hưởng lợi trực tiếp cho cộng đồng.

Diện mạo của các bản làng vùng cao hôm nay không chỉ khởi sắc nhờ hạ tầng khang trang hơn, mà sâu xa hơn chính là sự đổi thay trong tư duy làm kinh tế. Khi người dân biết trân trọng, nâng niu bản sắc dân tộc mình để làm du lịch, di sản sẽ mãi trường tồn và cuộc sống ấm no, sung túc sẽ bén rễ bền chặt trên từng sườn núi, bản làng.

Ý kiến bình luận:

Ý kiến của bạn sẽ được xét duyệt khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu.

Hiện chưa có bình luận nào, hãy trở thành người đầu tiên bình luận cho bài biết này!

Tin cùng chuyên mục

Đắk Lắk: Phát huy sức mạnh đại đoàn kết, chăm lo đời sống người dân ở khu dân cư

Đắk Lắk: Phát huy sức mạnh đại đoàn kết, chăm lo đời sống người dân ở khu dân cư

(Thanh tra) - Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc tại các buôn ở Đắk Lắk không chỉ là dịp ôn lại truyền thống 96 năm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, mà còn là dịp nhìn lại kết quả phát triển kinh tế, giảm nghèo, xây dựng đời sống văn hóa và tăng cường gắn kết cộng đồng.

20:48 14/11/2026

Tin mới nhất

Xem thêm