(Thanh tra) - Trong một buổi tiếp công dân, điều người dân cần nhiều khi không phải là một tập văn bản pháp luật dày, mà là một lời giải thích rõ ràng: Hồ sơ của mình thuộc thẩm quyền cơ quan nào, thời hạn giải quyết ra sao, quyền và nghĩa vụ của mình đến đâu. Chính từ những tình huống cụ thể như vậy, pháp luật trở nên gần gũi và dễ đi vào đời sống hơn.
Đó cũng là tinh thần Thanh tra tỉnh Lào Cai hướng tới trong Tháng cao điểm hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026.
Từ tiếp công dân, xử lý đơn thư, giải quyết khiếu nại, tố cáo đến hoạt động thanh tra và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, mỗi công việc đều có thể trở thành một “điểm chạm” để cán bộ và người dân hiểu pháp luật rõ hơn.
Tinh thần ấy được cụ thể hóa trong Kế hoạch số 83 ngày 9/9/2026 của Thanh tra tỉnh Lào Cai, với tháng cao điểm diễn ra từ ngày 9/10 đến 9/11. Điều đáng chú ý không nằm ở việc tổ chức thêm những hoạt động mang tính hình thức, mà ở cách đưa việc phổ biến, giáo dục pháp luật vào chính công việc hàng ngày của cơ quan thanh tra.
Những quy định gắn trực tiếp với đời sống sẽ khó phát huy hiệu quả nếu chỉ dừng ở việc phổ biến văn bản. Điều quan trọng hơn là giúp người dân hiểu nội dung cốt lõi, nhận biết những điểm mới và biết mình cần làm gì khi gặp một vấn đề cụ thể.
Trong tháng cao điểm, các nội dung gần với hoạt động của ngành được ưu tiên, từ tiếp công dân, khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng đến xử lý vi phạm hành chính và phổ biến, giáo dục pháp luật.
Cùng với việc truyền tải các quy định mới, Thanh tra tỉnh Lào Cai chú trọng hơn đến truyền thông chính sách, nhất là những nội dung tác động trực tiếp đến người dân. Việc cung cấp thông tin kịp thời chỉ là một phần; quan trọng hơn là lắng nghe, tiếp nhận và phản hồi những ý kiến phát sinh từ thực tiễn.
Theo ông Hoàng Văn Khoa, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Lào Cai, việc hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam cần gắn chặt với nhiệm vụ chuyên môn và những vấn đề thực tế từ cơ sở. Khi cán bộ hiểu đúng quy định, người dân được giải thích rõ quyền và nghĩa vụ của mình, việc thực thi pháp luật sẽ thực chất hơn và hạn chế những vướng mắc không đáng có.
Cách tiếp cận này thể hiện rõ nhất trong những công việc quen thuộc của cơ quan thanh tra.
Một cán bộ tiếp công dân có thể phải giải thích vì sao một đơn thư chưa thuộc thẩm quyền giải quyết. Một thanh tra viên có thể phải hướng dẫn người dân thực hiện đúng trình tự, thủ tục hoặc làm rõ căn cứ pháp lý liên quan đến vụ việc.
Trong nhiều trường hợp, một lời giải thích đúng trọng tâm, dễ hiểu có thể giúp người dân nắm rõ hơn cách xử lý vụ việc, hạn chế đi lại nhiều lần hoặc gửi đơn đến nhiều cơ quan.
Thanh tra viên Phí Đức Khánh chia sẻ: “Qua thực tế tiếp công dân và xử lý đơn thư, tôi thấy người dân thường cần nhất là được giải thích rõ, dễ hiểu về thẩm quyền, trình tự và căn cứ giải quyết vụ việc. Khi cán bộ hướng dẫn cụ thể, đúng quy định và gần gũi, người dân sẽ dễ đồng thuận hơn và hạn chế việc gửi đơn nhiều nơi”.
Từ thực tiễn ấy, có thể thấy khoảng cách giữa pháp luật và đời sống không chỉ nằm ở độ phức tạp của văn bản, mà còn ở cách truyền tải. Một quy định dù đầy đủ nhưng nếu khó tiếp cận, khó hiểu thì hiệu quả khi đi vào thực tế cũng sẽ bị hạn chế.
Vì vậy, cùng với các hình thức tuyên truyền trực tiếp, Thanh tra tỉnh Lào Cai chú trọng cung cấp thông tin chính thống, chính xác và kịp thời trên cổng thông tin điện tử và các nền tảng số phù hợp.
Khi người dân ngày càng tiếp cận thông tin qua điện thoại thông minh và mạng xã hội, môi trường số mở thêm một con đường để pháp luật đến gần hơn với đời sống. Những nội dung về chính sách mới, quyền và nghĩa vụ của công dân hay những vấn đề đang được quan tâm có thể được truyền tải ngắn gọn, dễ tìm, dễ tiếp nhận hơn.
Các cuộc thi tìm hiểu pháp luật trực tuyến cũng được khuyến khích như một cách tạo thêm tương tác, để việc tìm hiểu pháp luật bớt khô cứng.
Tháng cao điểm chỉ diễn ra trong khoảng một tháng, nhưng điều Thanh tra tỉnh Lào Cai hướng tới không dừng ở một đợt tuyên truyền ngắn hạn.
Điều quan trọng hơn là để pháp luật hiện diện tự nhiên trong từng hoạt động công vụ: qua một cuộc tiếp dân, một lần hướng dẫn thủ tục, một cuộc đối thoại hay một thông tin chính sách được giải thích rõ ràng.
Khi người dân hiểu mình có quyền gì, cần làm gì và có thể tìm câu trả lời ở đâu, pháp luật khi đó không còn là những điều khoản xa với đời sống. Và đôi khi, cảm nhận về một nền hành chính gần gũi cũng bắt đầu từ những điều rất giản dị: được hướng dẫn đúng, được giải thích rõ và được lắng nghe.
