Rà soát 55 văn bản thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của Thanh tra Chính phủ

Theo báo cáo về tình hình triển khai thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Thanh tra Chính phủ, tính đến ngày 30/6/2026, Thanh tra Chính phủ đã tổng hợp, rà soát 55 văn bản quy phạm pháp luật còn hiệu lực và chưa có hiệu lực thuộc phạm vi trách nhiệm rà soát.

Trong số này có 5 luật của Quốc hội, 1 nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, 16 nghị định của Chính phủ, 1 quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 32 thông tư của Tổng Thanh tra Chính phủ.

Kết quả rà soát sơ bộ cho thấy, đối với các văn bản được ban hành không theo chế độ mật, Thanh tra Chính phủ đề xuất sửa đổi, bổ sung, thay thế; tạm ngừng hiệu lực, bãi bỏ một phần 13 văn bản quy phạm pháp luật. Trong đó, đề xuất thay thế toàn bộ 12 văn bản; sửa đổi, bổ sung 1 văn bản.

Đồng thời, có 18 văn bản quy phạm pháp luật được đề xuất bãi bỏ toàn bộ, gồm 2 nghị định của Chính phủ và 16 thông tư của Tổng Thanh tra Chính phủ; 6 văn bản quy phạm pháp luật đề xuất ban hành mới (gồm 2 nghị định của Chính phủ, 1 quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 3 thông tư của Tổng Thanh tra Chính phủ).

Báo cáo cũng cho biết không có văn bản được đề xuất tạm ngừng hiệu lực toàn bộ hoặc một phần.

Đề xuất thay thế, sửa đổi, bãi bỏ nhiều văn bản

Qua tổng rà soát, Thanh tra Chính phủ đánh giá hệ thống pháp luật trong các lĩnh vực thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực về cơ bản đáp ứng yêu cầu thực tiễn, phù hợp với đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước trong từng giai đoạn.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy có 4 vấn đề mới theo đường lối, chủ trương của Đảng cần thể chế hoá thành quy định pháp luật.

Một là cụ thể hoá một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Hai là chủ trương về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Ba là chủ trương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới.

Bốn là chủ trương về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Vụ Pháp chế đóng vai trò quan trọng trong công tác tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của Thanh tra Chính phủ. Ảnh: PLBĐ

Đáng chú ý, khái niệm “thanh tra” hiện chưa bao quát hết hoạt động thanh tra, cần bổ sung, hoàn thiện theo hướng "thanh tra là hoạt động kiểm tra, xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ để đánh giá, kết luận và xử lý hoặc kiến nghị xử lý" để bảo đảm đầy đủ các quyền trong hoạt động thanh tra.

Một số quy định về tổ chức, chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của cơ quan thanh tra cũng còn những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, nhất là trong bối cảnh đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương, cơ sở.

Báo cáo cũng chỉ ra rằng pháp luật hiện hành chưa quy định đầy đủ thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, khám xét hành chính nhằm kịp thời thu thập tài liệu, ngăn chặn hành vi che giấu, tẩu tán hoặc tiêu hủy tài liệu.

Ngoài ra, nguyên tắc xử lý chồng chéo, trùng lặp giữa hoạt động thanh tra và hoạt động kiểm toán nhà nước chưa được quy định thật rõ ràng. Thời hạn gia hạn, kéo dài một số thủ tục thanh tra còn chưa thực sự phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Đề xuất xây dựng nghị định quy định về cơ sở dữ liệu chuyên ngành thanh tra

Một trong những nhóm vấn đề được Thanh tra Chính phủ quan tâm là việc thu thập, tiếp cận và chia sẻ thông tin, dữ liệu phục vụ xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện thanh tra.

Theo báo cáo, pháp luật chưa có quy định đầy đủ về quyền thu thập thông tin, dữ liệu của cơ quan thanh tra. Cơ sở dữ liệu chuyên ngành thanh tra cũng chưa được bảo đảm đồng bộ, thống nhất, kết nối liên thông với các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác.

Trên cơ sở kết quả rà soát, Thanh tra Chính phủ đề xuất nghiên cứu sửa đổi toàn diện Luật Thanh tra trong năm 2027. Việc sửa đổi nhằm xử lý những vấn đề liên quan đến khái niệm, chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, tổ chức và hoạt động thanh tra; cơ chế phối hợp với Kiểm toán Nhà nước; thu thập, quản lý, chia sẻ dữ liệu; cũng như theo dõi, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra.

Đối với Luật Phòng, chống tham nhũng, Thanh tra Chính phủ đề xuất nghiên cứu sửa đổi toàn diện trong giai đoạn 2027–2028. Trong đó, tập trung nghiên cứu cơ chế giao cơ quan chủ trì kiểm soát tài sản, thu nhập; quản lý, vận hành cơ sở dữ liệu quốc gia về kiểm soát tài sản, thu nhập; đồng thời tăng cường phòng ngừa, phát hiện tham nhũng từ sớm, từ xa thông qua dữ liệu điện tử.

Báo cáo cũng đề xuất xây dựng nghị định quy định về cơ sở dữ liệu chuyên ngành thanh tra, kiểm tra và cơ sở dữ liệu quốc gia về phòng, chống tham nhũng.

Theo lộ trình dự kiến, trong năm 2026 sẽ tập trung bãi bỏ những văn bản quy phạm pháp luật không còn phù hợp hoặc không còn được sử dụng, đồng thời ban hành các văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành cần thiết.

Giai đoạn 2027–2030 tiếp tục tham mưu sửa đổi, bổ sung, thay thế các văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Thanh tra Chính phủ, nhằm bảo đảm phù hợp với quá trình sắp xếp, tổ chức lại hệ thống cơ quan thanh tra.

Thanh tra Chính phủ đánh giá, việc thực hiện tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật là một trong những nhiệm vụ quan trọng, cấp bách. Do đó, không chỉ Đảng uỷ, lãnh đạo Thanh tra Chính phủ quan tâm, chỉ đạo sát sao mà lãnh đạo và công chức các vụ, cục, đơn vị thuộc Thanh tra Chính phủ cũng nhiệt tình hưởng ứng.

Việc tổ chức tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đã giúp cho công chức của Thanh tra Chính phủ nhận thức rõ tầm quan trọng của công tác kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật. Qua đó, giúp nâng cao chất lượng rà soát, góp phần hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của Thanh tra Chính phủ, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.