Trụ sở của Sở Y tế Long An. Ảnh: Nam Hà

Đã thực hiện theo Thông tư liên tịch số 10/2007/TTLT-BYT-BTC

Cuối tháng 2/2013, Đoàn Kiểm toán Nhà nước Khu vực IV đã xác định việc phê duyệt kết quả trúng thầu thuốc, vật tư y tế vượt giá được duyệt và chênh lệch giá mua sắm thiết bị không hợp lý tại các bệnh viện ở TP Hồ Chí Minh (giai đoạn 2009 - 2011) gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước hơn 143 tỷ đồng. Trong đó, phê duyệt kết quả trúng thầu thuốc, vật tư y tế vượt giá kế hoạch được duyệt tới gần 49 tỷ đồng.

Đoàn kiến nghị UBND TP Hồ Chí Minh chỉ đạo các sở, ngành chức năng kiểm điểm trách nhiệm của các tập thể và cá nhân. Đồng thời, quy trách nhiệm và có biện pháp thu hồi tối đa khoản tiền thiệt hại của các sai phạm liên quan đến việc thẩm định, phê duyệt giá dự toán, giá gói thầu các dự án mua sắm trang thiết bị y tế.

Trước những kiến nghị trên, qua nghiên cứu, ngày 5/9/2013, UBND TP Hồ Chí Minh đã có Văn bản số 4669/UBND-VX báo cáo giải trình việc thực hiện kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước Khu vực IV.

Về nội dung phê duyệt kết quả trúng thầu thuốc vượt giá kế hoạch được duyệt, UBND TP cho rằng, từ năm 2009 - 2011, các đơn vị trực thuộc Sở Y tế thực hiện theo Thông tư liên tịch số 10/2007/TTLT-BYT-BTC (về hướng dẫn đấu thầu mua thuốc trong các cơ sở y tế công lập - TTLT 10) của Bộ Y tế và Bộ Tài chính.

Theo quy định tại tiết đ, Khoản 4, mục II, TTLT 10 quy định về giá trúng thầu “giá thuốc trúng thầu không được cao hơn giá gói thầu trong kế hoạch đấu thầu và không vượt quá giá tối đa hiện hành của từng mặt hàng thuốc đó được công bố tại thời điểm gần nhất của Bộ Y tế”.

Theo nhận định của Sở Y tế và các bệnh viện về hướng dẫn này là giá thuốc trúng thầu không phụ thuộc vào giá kế hoạch của từng mặt hàng mà chỉ phụ thuộc vào giá kế hoạch của gói thầu. “Do vậy, trong suốt quá trình tổ chức đấu thầu mua thuốc các bệnh viện đã thực hiện theo hướng dẫn của Thông tư và các đơn vị cũng không nhận được ý kiến chỉ đạo chấn chỉnh từ phía Bộ Y tế và Bộ Tài chính về cách nhận định này”, giải trình của TP Hồ Chí Minh tại Văn bản số 4669 nêu rõ.

UBND TP cũng giải trình thêm: Quy định “xem giá trúng thầu của từng mặt hàng thuốc không được cao hơn giá của mặt hàng thuốc đó trong kế hoạch đấu thầu” chỉ mới được hướng dẫn tại Thông tư liên tịch số 01/2012 (thay thế TTLT 10) của Bộ Y tế và Bộ Tài chính.

Ngoài ra, UBND TP còn viện dẫn thêm: Liên quan đến việc xét giá trúng thầu của thuốc, vật tư tiêu hao, Sở Y tế đã có công văn gửi các Bộ để xin hướng dẫn về giá xét duyệt trúng thầu đối với gói thầu có nhiều mặt hàng hoặc nhiều lô. Cục Quản lý Đấu thầu (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) đã có Công văn số 564/QLĐT-CS ngày 20/11/2012 về việc xét duyệt trúng thầu với gói thầu chia lô, theo đó, giá của từng mặt hàng trúng thầu có thể cao hơn giá của từng mặt hàng đó trong kế hoạch hoặc dự toán đã được duyệt…

Thực hiện chưa đúng Thông tư liên tịch số 10/2007/TTLT-BYT-BTC

Tại Kết luận Thanh tra số 2433/KL-UBND do Chủ tịch UBND tỉnh  Long An ký lại khẳng định công tác đấu thầu thuốc năm 2010 và 2011 do Sở Y tế tổ chức thực hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật do đã công nhận kết quả trúng thầu hàng trăm mặt hàng thuốc có giá trúng thầu cao hơn giá kế hoạch được duyệt…

Cụ thể: Trong 2 năm có 664 mặt hàng thuốc giá trúng thầu cao hơn giá kế hoạch được duyệt. Như vậy, Sở Y tế đã thực hiện chưa đúng quy định tại TTLT 10 về hướng dẫn đấu thầu mua thuốc trong các cơ sở y tế công lập...

Kết luận cũng khẳng định: Sở Y tế nhận thức được là các mặt hàng trúng thầu có giá cao hơn giá do Bộ Y tế công bố là không đúng quy định; thiếu kiểm tra trong từng khâu của quá trình tổ chức thực hiện, dẫn đến sai sót trong xây dựng giá kế hoạch; công nhận giá trúng thầu cao hơn giá kế hoạch khi nhận thức có phần chưa rõ nhưng không trưng cầu về chuyên môn đối với các đơn vị chuyên ngành về đấu thầu. Từ đó, đã công nhận kết quả trúng thầu của 664 mặt hàng thuốc (trong 2 năm) có giá trúng thầu cao hơn giá kế hoạch được duyệt, với tổng giá trị chênh lệch cao hơn là 23.669.429.399 đồng, gây thiệt hại ngân sách Nhà nước cấp theo giường bệnh và nguồn thu viện phí của bệnh viện (thiệt hại cho người bệnh)…

Lý giải cho những vấn đề này, Tổ tư vấn và Tổ thẩm định Sở Y tế cho rằng, giá gói thầu là giá của nhiều mặt hàng thuốc cộng lại không cao hơn giá gói thầu trong kế hoạch đấu thầu được duyệt và giá của từng mặt hàng thuốc không cao hơn giá được công bố tại thời điểm gần nhất của Bộ Y tế.

Ngoài ra, Sở Y tế cũng giải thích, do đây là lần đầu tiên tổ chức đấu thầu thuốc tập trung có quy mô lớn, thành viên Tổ tư vấn thuộc nhiều đơn vị, vì vậy, thiếu kinh nghiệm, chuyên môn trong xây dựng kế hoạch đấu thầu thuốc; do đáp ứng nhu cầu của Bệnh viện Đa khoa Long An điều trị bệnh ở khoa cấp cứu, hồi sức, gây mê phẫu thuật… nên bệnh viện đề nghị lựa chọn một số mặt hàng thuốc nhập khẩu, chất lượng cao để đảm bảo hiệu quả trong điều trị…

Như vậy, liên quan đến việc công nhận trúng thầu thuốc tại TP Hồ Chí Minh và Long An đã cho hai cách áp dụng, xử lý khác nhau khi thực hiện theo TTLT 10.

Vì thế, cách đánh giá, nhìn nhận sai phạm thông qua kết quả kiểm tra, thanh tra cần được thống nhất giữa các địa phương để tránh tình trạng dư luận hiểu sai mục đích và ý nghĩa của công tác thanh tra, kiểm tra.

Nam Hà