Chánh Thanh tra tỉnh Thanh Hóa Vũ Văn Đạt trong buổi làm việc với Thanh tra Chính phủ về thanh tra chuyên đề nhà đất dôi dư và tháo gỡ khó khăn cho các dự án trên địa bàn. Ảnh: Văn Thanh

Thanh Hóa giảm chồng chéo, nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra

Trao đổi với phóng viên Báo Thanh tra, ông Vũ Văn Đạt, Chánh Thanh tra tỉnh Thanh Hóa cho biết: Sau một năm triển khai mô hình thanh tra tập trung, một trong những kết quả rõ nét nhất được ghi nhận là tình trạng chồng chéo, trùng lặp trong hoạt động thanh tra từng bước được khắc phục.

Theo ông Đạt, trước đây cùng một cơ quan, đơn vị hoặc địa phương có thể phải tiếp nhiều đoàn thanh tra khác nhau từ nhiều cấp, nhiều ngành. Điều này không chỉ tạo áp lực cho đối tượng thanh tra mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước. Việc tập trung toàn bộ hoạt động thanh tra về một đầu mối đã tạo điều kiện để xây dựng kế hoạch thanh tra thống nhất trên phạm vi toàn tỉnh.

Ngay từ đầu năm, các phòng nghiệp vụ của Thanh tra tỉnh Thanh Hóa tiến hành rà soát kỹ lưỡng đối tượng, nội dung và thời kỳ thanh tra; đồng thời đối chiếu với kế hoạch kiểm toán, kiểm tra của các cơ quan chức năng để chủ động xử lý nguy cơ chồng chéo.

Thanh tra tỉnh Thanh Hóa công bố quyết định thanh tra các đơn vị trên địa bàn. Ảnh: Văn Thanh

Kết quả cho thấy, nhiều cuộc thanh tra đã được điều chỉnh hoặc không triển khai khi có sự trùng lặp với kế hoạch của Kiểm toán Nhà nước và các cơ quan liên quan.

"Điều quan trọng nhất không phải là số lượng các cuộc thanh tra mà là chất lượng và hiệu quả của hoạt động thanh tra. Mô hình mới cho phép chúng tôi tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ vi phạm, thất thoát, lãng phí hoặc được dư luận xã hội quan tâm", ông Vũ Văn Đạt chia sẻ.

Từ ngày 1/7/2025 đến ngày 31/5/2026, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa đã triển khai 122 cuộc thanh tra, trong đó có 70 cuộc thanh tra theo kế hoạch và 52 cuộc thanh tra đột xuất; ban hành 112 kết luận thanh tra, kiến nghị thu hồi cho ngân sách Nhà nước hơn 54 tỷ đồng. Những con số này cho thấy bộ máy mới không chỉ vận hành ổn định mà còn từng bước phát huy hiệu quả trong thực tiễn.

Đặc biệt, việc tập trung đầu mối đã giúp lãnh đạo Thanh tra tỉnh Thanh Hóa điều hành thống nhất, linh hoạt điều động lực lượng giữa các phòng nghiệp vụ, từ đó nâng cao chất lượng các cuộc thanh tra và rút ngắn thời gian xử lý nhiều vụ việc phức tạp.

Kiểm soát quyền lực từ cơ sở

Nếu như hoạt động thanh tra là công cụ phát hiện, xử lý vi phạm thì công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo chính là "thước đo" phản ánh hiệu quả quản lý nhà nước ở cơ sở.

Theo Chánh Thanh tra tỉnh Thanh Hóa, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phần lớn các vụ việc vẫn được giải quyết tại cấp xã, phường theo đúng thẩm quyền. Tuy nhiên, vai trò của Thanh tra tỉnh đã có nhiều thay đổi. Từ chỗ trực tiếp giải quyết một số vụ việc cụ thể, Thanh tra tỉnh Thanh Hóa ngày càng đóng vai trò hướng dẫn, kiểm tra, giám sát và hỗ trợ cơ sở trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Đây được xem là một bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý.

Thống kê cho thấy, từ ngày 1/7/2025 đến ngày 31/5/2026, toàn tỉnh Thanh Hóa tiếp nhận hơn 11.500 đơn thư các loại. Trong đó, cấp xã, phường tiếp nhận trên 10.000 đơn; cấp tỉnh tiếp nhận hơn 1.200 đơn. Đáng chú ý, phần lớn các vụ việc thuộc thẩm quyền cấp tỉnh đều là những vụ việc phức tạp, kéo dài hoặc khiếu nại nhiều lần.

Điều đó cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của cơ quan thanh tra cấp tỉnh trong việc tham mưu giúp UBND tỉnh giải quyết những vụ việc khó, bảo đảm tính khách quan, đúng quy định của pháp luật và hạn chế phát sinh điểm nóng.

Theo ông Vũ Văn Đạt, để mô hình mới vận hành hiệu quả hơn trong thời gian tới, việc nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cấp xã có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. "Cấp xã chính là tuyến đầu trong công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Khi cơ sở làm tốt, nhiều vụ việc sẽ được giải quyết ngay từ đầu, không phát sinh khiếu kiện vượt cấp, kéo dài", ông Đạt nhấn mạnh.

Chuyển đổi số là chìa khóa của mô hình thanh tra mới

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của ngành Thanh tra Thanh Hóa sau sắp xếp là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý, điều hành.

Trong điều kiện địa bàn quản lý rộng hơn, đầu mối quản lý tập trung hơn và khối lượng công việc ngày càng lớn, công nghệ số trở thành công cụ không thể thiếu để nâng cao hiệu quả hoạt động.

Thanh tra tỉnh Thanh Hóa đã triển khai hệ thống cơ sở dữ liệu báo cáo ngành Thanh tra đến các sở, ngành và UBND các xã, phường; duy trì chế độ báo cáo định kỳ trên môi trường điện tử; thực hiện trao đổi văn bản hoàn toàn bằng hình thức điện tử và ký số. Song song với đó, tỉnh Thanh Hóa tiếp tục đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, hệ thống hội nghị trực tuyến và các điều kiện kỹ thuật phục vụ công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Cán bộ thanh tra tỉnh Thanh Hóa trong giờ làm việc tại phòng. Ảnh: Văn Thanh

Theo lãnh đạo Thanh tra tỉnh, chuyển đổi số không chỉ giúp nâng cao năng suất lao động mà còn góp phần tăng cường tính công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình trong hoạt động công vụ. Đây cũng là một trong những giải pháp quan trọng nhằm kiểm soát quyền lực, phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực ngay từ quá trình thực thi nhiệm vụ.

Nhìn lại chặng đường một năm qua, có thể thấy việc tổ chức lại hệ thống thanh tra theo mô hình tập trung là một cuộc cải cách lớn với nhiều thách thức chưa từng có tiền lệ. Từ việc giảm mạnh đầu mối tổ chức, tinh giản biên chế, sắp xếp lại nhân sự đến xây dựng phương thức quản lý mới, tất cả đều đòi hỏi quyết tâm chính trị cao và sự đồng thuận của đội ngũ cán bộ, công chức trong toàn ngành.

Những kết quả bước đầu đạt được chưa phải là đích đến cuối cùng. Phía trước vẫn còn nhiều khó khăn về nguồn nhân lực, hạ tầng số, cơ sở vật chất và yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật. Tuy nhiên, thực tiễn một năm vận hành đã cho thấy hướng đi đúng của cuộc cải cách.

Từ tinh gọn bộ máy đến nâng cao hiệu quả quản trị, mô hình thanh tra tập trung tại Thanh Hóa đang từng bước khẳng định giá trị trong việc nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, tăng cường kiểm soát quyền lực và phục vụ người dân, doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.