Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc, Tổng Thanh Chính phủ Huỳnh Phong Tranh và lãnh đạo UBND TP Hồ Chí Minh trao đổi tại Hội nghị tổng kết 10 năm thực hiện Luật Phòng, chống tham nhũng. Ảnh: NG

Đòi hỏi phải đổi mới

+ Có ý kiến cho rằng Chiến lược mở ra một giai đoạn phát triển mới của ngành Thanh tra. Tổng Thanh tra có đồng ý với nhận định này?

- Tổng Thanh tra Huỳnh Phong Tranh: Tôi cho rằng đó là điều toàn Ngành đã mong đợi từ lâu và rất cần thiết. Nhìn lại bối cảnh xây dựng Chiến lược, chúng ta đều thấy, qua 70 năm xây dựng và trưởng thành, ngành Thanh tra Việt Nam đã có những đóng góp quan trọng vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Kết quả công tác thanh tra đã giúp cơ quan Nhà nước các cấp phát hiện những bất cập, hạn chế nảy sinh trong cơ chế quản lý kinh tế - xã hội, đặc biệt là trong điều kiện xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta. Trên cơ sở đó, ngành Thanh tra đã kịp thời tham mưu cho lãnh đạo Đảng, Nhà nước và kiến nghị với các ngành, các cấp nhằm chấn chỉnh hoặc sửa đổi, bổ sung chính sách, pháp luật, qua đó hoàn thiện cơ chế quản lý trên mọi mặt của đời sống xã hội. Ngành Thanh tra cũng đã phát hiện và xử lý vi phạm pháp luật xảy ra trên nhiều lĩnh vực quản lý Nhà nước, qua đó kiến nghị thu hồi tiền, tài sản về cho Nhà nước, bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của tổ chức, cá nhân và góp phần duy trì trật tự, kỷ cương xã hội.

Tuy nhiên, hiệu lực, hiệu quả công tác của ngành trên các lĩnh vực thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng vẫn còn hạn chế. Thực trạng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân như việc xác định vị trí, vai trò và chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan Thanh tra Nhà nước chưa phù hợp; tổ chức bộ máy của các cơ quan Thanh tra Nhà nước còn thiếu tính hệ thống, chưa tạo ra sự chủ động, độc lập cần thiết để đảm bảo tính khách quan, kịp thời trong quá trình hoạt động; quyền hạn của các cơ quan Thanh tra Nhà nước chưa tương xứng với nhiệm vụ được giao; chưa có cơ chế phù hợp để bảo đảm thực hiện quyền trong hoạt động thanh tra và thực hiện các kết luận, kiến nghị về thanh tra…

Để đáp ứng được đòi hỏi của Đảng, Nhà nước, việc thực thi Hiến pháp năm 2013 và đòi hỏi của quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, ngành Thanh tra cần phải đổi mới tổ chức, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động nhằm theo kịp và phù hợp với yêu cầu của sự phát triển và hội nhập quốc tế.

+ Đòi hỏi đổi mới được xác định như thế nào, thưa Tổng Thanh tra?

- Tổng Thanh tra Huỳnh Phong Tranh: Về quan điểm, Chiến lược đã quán triệt quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng, sự lãnh đạo tập trung, thống nhất của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đối với ngành Thanh tra; xây dựng cơ quan Thanh tra Nhà nước có thực quyền, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả; từng bước đổi mới phù hợp với yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa trong điều kiện hội nhập hiện nay.

Mục tiêu là xác lập địa vị pháp lý của các cơ quan thanh tra trong hệ thống các cơ quan Nhà nước phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn; tăng cường tính tập trung, thống nhất, chủ động và tự chịu trách nhiệm trong tổ chức và hoạt động của ngành Thanh tra; xây dựng ngành Thanh tra, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức thanh tra chuyên nghiệp, trách nhiệm, kỷ cương, liêm chính nhằm góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và hội nhập quốc tế.

Lộ trình đã được xây dựng cụ thể

+ Việc đổi mới cần có một lộ trình cụ thể. Trong những ngày đầu năm bản lề quan trọng 2016, đồng chí có thể cho biết lộ trình cụ thể?

- Tổng Thanh tra Huỳnh Phong Tranh: Chiến lược xác định, giai đoạn từ nay đến năm 2020 ngành Thanh tra kiện toàn tổ chức bộ máy, biên chế; chuẩn hóa, nâng cao phẩm chất đạo đức, chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; nâng cao chất lượng các mặt công tác, đặc biệt là tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng và xử lý sau thanh tra trên cơ sở các quy định của Luật Thanh tra và các văn bản pháp luật có liên quan.

Giai đoạn từ năm 2021 - 2030: Xây dựng và tăng cường tính hệ thống của ngành Thanh tra theo hướng quản lý tập trung, thống nhất về tổ chức, biên chế; nâng cao vai trò của các cơ quan thanh tra trong quản lý Nhà nước về giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng; tăng cường tính chuyên nghiệp, trách nhiệm, kỷ cương, liêm chính của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức ngành Thanh tra.

Các cơ quan thanh tra theo cấp hành chính chuyển mạnh sang xem xét, đánh giá hiệu lực, hiệu quả hoạt động của các cơ quan và người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính Nhà nước.

Các cơ quan thanh tra ngành, lĩnh vực tập trung kiểm tra việc chấp hành pháp luật và xử lý vi phạm của các tổ chức, cá nhân trên các lĩnh vực quản lý nhà nước, đặc biệt là các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống hàng ngày và lợi ích của người dân.

 + Để hoàn thành được lộ trình đó, cần những giải pháp nào, thưa Tổng Thanh tra?

- Tổng Thanh tra Huỳnh Phong Tranh: Có một khối lượng công việc rất lớn đòi hỏi bản thân ngành Thanh tra cần phối hợp với các bộ, ngành, địa phương thực hiện để hoàn tất được lộ trình mà Chiến lược đã đặt ra. Có thể nói, Chiến lược đã xác định rất cụ thể giải pháp thực hiện từng nhiệm vụ của Ngành ở từng giai đoạn. Đó là nâng cao vị trí, vai trò của ngành Thanh tra; kiện toàn tổ chức, bộ máy của các cơ quan Thanh tra; đổi mới phương thức hoạt động của các cơ quan thanh tra; đổi mới công tác cán bộ; tăng cường cơ sở vật chất, kỹ thuật…

Thanh tra Chính phủ và Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao ký quy chế phối hợp. Ảnh: Hương Giang

Cụ thể như: Về nâng cao vị trí, vai trò của ngành Thanh tra, Chiến lược xác định đến năm 2020, hoàn thiện và nâng cao vị trí, vai trò của các cơ quan thanh tra theo cấp hành chính trong quản lý Nhà nước về thanh tra, tiếp công dân, khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng; các cơ quan thanh tra ngành, lĩnh vực (thanh tra bộ, thanh tra sở) tiếp tục củng cố tổ chức và hoạt động nhằm thực hiện kiểm soát có hiệu quả việc chấp hành pháp luật và xử lý vi phạm trên các lĩnh vực quản lý Nhà nước của bộ, ngành; phân định rõ phạm vi hoạt động giữa thanh tra các ngành; giữa thanh tra ngành và thanh tra theo cấp hành chính; giữa cơ quan thanh tra với các cơ quan có thẩm quyền khác trong việc thanh tra, kiểm tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng; xây dựng, hoàn thiện và thực hiện cơ chế phối hợp giữa cơ quan thanh tra với các cơ quan, tổ chức có chức năng giám sát, kiểm tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử; xác định rõ và nâng cao vị trí, vai trò của cơ quan thanh tra trong phòng ngừa, phát hiện và xử lý tham nhũng.

Từ năm 2021 - 2030, xây dựng hệ thống cơ quan thanh tra tập trung, thống nhất. Cơ quan Thanh tra Nhà nước ở Trung ương là cơ quan của Chính phủ, chịu sự lãnh đạo trực tiếp của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Cơ quan thanh tra cấp tỉnh chịu sự chỉ đạo trực tiếp về công tác, tổ chức, nghiệp vụ của thanh tra cấp trên và thực hiện quản lý tập trung, thống nhất cơ quan thanh tra quận, huyện, thành phố, thị xã thuộc tỉnh/thành phố trực thuộc Trung ương; bảo đảm vị thế chính trị của người đứng đầu các cơ quan thanh tra nhà nước tương xứng với chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn được giao.

Về kiện toàn tổ chức, bộ máy của các cơ quan Thanh tra, Chiến lược xác định từ nay đến năm 2020, tiếp tục kiện toàn về tổ chức và hoạt động của các cơ quan, đơn vị chuyên trách về tiếp công dân, xử lý sau thanh tra ở các cơ quan thanh tra bộ, ngành, địa phương theo Luật Thanh tra và pháp luật khác có liên quan nhằm thực hiện đúng, đầy đủ các nội dung quản lý nhà nước về tiếp công dân và về thanh tra; kiện toàn tổ chức, bộ máy của cơ quan, đơn vị phòng, chống tham nhũng trong các cơ quan Thanh tra Nhà nước nhằm bảo đảm thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ quản lý Nhà nước về công tác phòng, chống tham nhũng; thực hiện việc quản lý bản kê khai tài sản, thu nhập; xác minh nguồn gốc tài sản có dấu hiệu bất minh và xem xét, làm rõ các hành vi tham nhũng; kiện toàn tổ chức thanh tra bộ, ngành theo quy định của pháp luật về thanh tra và các pháp luật chuyên ngành, khắc phục những hạn chế về tổ chức cơ quan thanh tra chuyên ngành nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động, phục vụ đắc lực công tác quản lý nhà nước trên các lĩnh vựckinh tế - xã hội; nghiên cứu và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt Đề án thành lập Học viện Thanh tra; đổi mới chương trình, nội dung và nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên nhằm đáp ứng yêu cầu đào tạo, bồi dưỡng của ngành.

Từ 2021 - 2030, xây dựng các cơ quan thanh tra tập trung, thống nhất theo cấp hành chính gồm 2 cấp, cấp Trung ương và cấp tỉnh; kiện toàn cơ cấu tổ chức của Thanh tra Chính phủ cho phù hợp với việc thực hiện chức năng giám sát, đánh giá hiệu quả hoạt động của các cơ quan hành chính Nhà nước và quản lý thống nhất về tổ chức, hoạt động trong toàn ngành Thanh tra; kiện toàn cơ cấu tổ chức của thanh tra cấp tỉnh phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao, trong đó có việc chỉ đạo và quản lý tập trung, thống nhất cơ quan thanh tra quận, huyện, thành phố, thị xã thuộc tỉnh/thành phố trực thuộc Trung ương; xây dựng, hoàn thiện các cơ quan thanh tra chuyên ngành nhằm thực hiện hiệu quả chức năng kiểm tra việc chấp hành chính sách, pháp luật, quy định về chuyên môn - kỹ thuật, quy tắc quản lý và thực hiện chức năng kiểm toán nội bộ của các cơ quan, tổ chức thuộc lĩnh vực mà Bộ, ngành quản lý trong phạm vi cả nước.

+ Cụ thể thì năm 2016, ngành Thanh tra sẽ tập trung vào giải pháp nào, thưa Tổng Thanh tra?

- Tổng Thanh tra Huỳnh Phong Tranh: Như trên tôi đã nói, từ nay đến năm 2020, ngành Thanh tra tập trung thực hiện có hiệu quả các quy định pháp luật về thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng của các cơ quan thanh tra theo quy định pháp luật hiện hành và nâng cao năng lực, trình độ, trách nhiệm, đạo đức của cán bộ, công chức, viên chức trong ngành Thanh tra. Trong đó, trọng tâm của năm 2016 là tập trung tổng kết việc thực hiện Luật Phòng, chống tham nhũng, Luật Thanh tra để xây dựng dự án Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi) trình Quốc hội; năm 2016, 2017 xây dựng dự án Luật Thanh tra (sửa đổi) trình Quốc hội vào năm 2018.

Tôi mong và tin rằng, bằng việc phát huy truyền thống quý báu của ngành, cùng với việc hoàn thành tốt các nhiệm vụ chính trị, tập thể cán bộ, công chức, viên chức và người lao động ngành Thanh tra sẽ tiếp tục đoàn kết, phấn đấu thực hiện tốt các nhóm giải pháp để Chiến lược đi vào cuộc sống, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của ngành đúng như kỳ vọng của Đảng, Nhà nước và Nhân dân đã tin tưởng giao phó.

+ Xin trân trọng cảm ơn Tổng Thanh tra!

Thúy Nhài (Thực hiện)