Đồ họa: Minh Nguyệt

Giữ vững hoạt động giám sát trong điều kiện nhiều biến động

Ban Thanh tra nhân dân Bộ Tư pháp nhiệm kỳ 2024-2025 được bầu với 9 thành viên, gồm Trưởng ban, các phó trưởng ban, các thành viên là lãnh đạo cấp vụ, cấp phòng, chuyên viên. Tất cả đều có trình độ Cử nhân Luật trở lên và được phân công nhiệm vụ cụ thể.

Tuy nhiên, trong năm 2025, hoạt động của Ban chịu tác động từ việc sắp xếp tổ chức công đoàn theo các nghị quyết, kết luận của Trung ương (Công đoàn Bộ Tư pháp kết thúc hoạt động từ 15/6/2025). Trong khi đó, theo quy định, Ban Thanh tra nhân dân do Ban Chấp hành Công đoàn trực tiếp chỉ đạo, hướng dẫn, nên việc thay đổi mô hình tổ chức đã ảnh hưởng đến cơ chế vận hành của Ban.

Cùng với đó, việc sắp xếp tổ chức bộ máy theo chủ trương chung cũng làm thay đổi nhân sự của Ban: Trưởng ban chuyển công tác, một số thành viên được điều động về đơn vị mới sau sáp nhập, đổi tên hoặc điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ. Đến hết năm 2025, Ban còn 8 thành viên, gồm 2 Phó Trưởng ban và 6 thành viên, khuyết chức danh Trưởng ban.

Trong mọi điều kiện, Ban luôn xây dựng kế hoạch hoạt động theo quý, 6 tháng và năm, phân công nhiệm vụ cho từng thành viên phù hợp với chuyên môn và tình hình thực tế. Các hoạt động kiểm tra, giám sát được thực hiện theo quy định của Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở và Nghị định số 59/2023/NĐ-CP của Chính phủ.

Giám sát toàn diện

Ban đã phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ để giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật, nghị quyết hội nghị cán bộ, công chức, viên chức, cũng như việc chấp hành nội quy, quy chế của cơ quan. Kết quả cho thấy, các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ bảo đảm thực hiện dân chủ, công khai; các chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức, viên chức và người lao động được quan tâm thực hiện; kỷ luật, kỷ cương hành chính cơ bản được duy trì.

Trong nhiệm kỳ 2024-2025, Ban Thanh tra nhân dân đã cử thành viên tham gia giám sát 15 đợt tuyển dụng, tiếp nhận, nâng ngạch, thi nâng ngạch và thăng hạng; riêng năm 2025 thực hiện 7 cuộc giám sát. Nội dung giám sát bao gồm tuyển dụng công chức, thi tuyển vào cơ quan Bộ Tư pháp, kiểm tra sát hạch tiếp nhận công chức, thi nâng ngạch và kiểm tra kết quả tập sự trợ giúp pháp lý. Qua giám sát cho thấy, các kỳ thi, kiểm tra được tổ chức theo đúng quy định, không phát hiện hoặc tiếp nhận phản ánh về sai phạm.

Mặt khác, công tác đào tạo, bồi dưỡng, việc lựa chọn, cử cán bộ, công chức, viên chức tham gia các khóa học trong và ngoài nước được thực hiện đúng tiêu chuẩn, điều kiện và phù hợp với quy hoạch cán bộ. Song một số đơn vị gặp khó khăn trong việc bố trí thời gian để cán bộ tham dự đầy đủ các lớp học do khối lượng công việc lớn, nhất là thời điểm cuối năm.

Đồ họa: Minh Nguyệt

Qua theo dõi việc thực hiện chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức, viên chức và người lao động của Ban Thanh tra nhân dân cho thấy các chế độ về tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, nghỉ lễ, nghỉ tết, thai sản và các chế độ khác được thực hiện theo đúng quy định. Tuy nhiên, do yêu cầu công việc, nhiều người vẫn thường xuyên làm thêm giờ và chưa sử dụng hết số ngày phép theo tiêu chuẩn; tại một số đơn vị, công chức, viên chức trẻ với mức thu nhập còn thấp vẫn gặp những khó khăn nhất định trong sinh hoạt.

Ngoài ra, Ban thực hiện giám sát thường xuyên và đột xuất đối với bếp ăn tập thể của cơ quan Bộ Tư pháp. Kết quả giám sát việc thu, chi, quản lý, sử dụng các khoản đóng góp của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động ngoài các khoản đã được pháp luật quy định, cho thấy các khoản này được thực hiện công khai, rõ ràng thông qua báo cáo tài chính và tại các cuộc họp, hội nghị theo đúng quy định.

Định hướng nhiệm vụ năm 2026 gắn với yêu cầu hoàn thiện cơ chế hoạt động

Bên cạnh những kết quả đạt được, Ban Thanh tra nhân dân Bộ Tư pháp nhìn nhận hoạt động trong năm 2025 còn một số hạn chế như phương thức giám sát chủ yếu theo cách truyền thống, chưa có nhiều đổi mới; việc kiểm tra, giám sát chưa thật sự thường xuyên và chuyên sâu; một số quy định về tổ chức, hoạt động của Ban chưa phù hợp với thực tiễn khi mô hình tổ chức công đoàn tại cơ quan nhà nước đã thay đổi nhưng chưa có hướng dẫn thay thế kịp thời.

Trên cơ sở đó, trong năm 2026, Ban Thanh tra nhân dân Bộ Tư pháp xác định tiếp tục thực hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ theo quy định pháp luật, tập trung xây dựng kế hoạch hoạt động; giám sát việc thực hiện Nghị quyết Hội nghị cán bộ, công chức, viên chức; giám sát việc thu, chi, quản lý các khoản đóng góp của cán bộ, công chức, viên chức và người lao động; giám sát việc thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và các quy định về thực hiện dân chủ ở cơ sở tại cơ quan, đơn vị.

Đồ họa: Minh Nguyệt

Đồng thời, tiếp nhận các kiến nghị, phản ánh của cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong phạm vi giám sát; kiến nghị cơ quan, đơn vị, người có thẩm quyền xử lý khi phát hiện dấu hiệu vi phạm; theo dõi việc thực hiện các kiến nghị đã được tiếp thu; phối hợp với thủ trưởng các đơn vị và các tổ chức liên quan trong giải quyết kiến nghị của người lao động...

Để nâng cao hiệu quả hoạt động, Ban Thanh tra nhân dân kiến nghị lãnh đạo Bộ Tư pháp nghiên cứu sửa đổi, hoàn thiện Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở và Nghị định số 59/2023/NĐ-CP nhằm phù hợp với mô hình tổ chức mới.

Mặt khác, đề nghị các đơn vị thuộc Bộ tiếp tục quan tâm thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách cho người lao động; tăng cường thông tin, hướng dẫn về các chính sách liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy; quan tâm tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ cho thành viên Ban và bảo đảm nguồn lực, kinh phí cho hoạt động theo quy định.

Với định hướng và nhiệm vụ đã xác định, Ban Thanh tra nhân dân Bộ Tư pháp tiếp tục phát huy vai trò giám sát của cán bộ, công chức, viên chức và người lao động, góp phần bảo đảm thực hiện dân chủ, tăng cường kỷ cương, minh bạch trong hoạt động của cơ quan trong năm 2026.