(Thanh tra) - Trước tình trạng phát sinh các hành vi vi phạm an toàn thực phẩm với tính chất, mức độ ngày càng tinh vi, phức tạp, trong khi mức phạt hiện nay còn thấp, không đủ tính răn đe, dự thảo Nghị định mới về xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm đang xây dựng quy định mức phạt tối đa là 100 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức.
Bộ Y tế đang hoàn thiện dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 115/2018/NĐ-CP ngày 4/9/2018 của Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 124/2021/NĐ-CP ngày 28/12/2021 của Chính phủ) quy định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm (Nghị định 115).
Quá trình thi hành Nghị định 115 đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập, như: Một số hành vi tại Nghị định còn thiếu quy định hoặc chưa chặt chẽ để làm căn cứ xác định hành vi vi phạm, biện pháp khắc phục hậu quả; quy định của một số hành vi chưa phù hợp với thực tiễn; khó khăn, vướng mắc về mức xử phạt tối đa.
Đặc biệt, mức phạt hiện nay còn thấp, không đủ tính răn đe, nhất là với các hành vi vi phạm quy định về: Điều kiện bảo đảm an toàn đối với sản phẩm thực phẩm; tự công bố sản phẩm; kiểm nghiệm, quảng cáo thực phẩm; ghi nhãn sản phẩm; kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc; sử dụng phụ gia không được phép hoặc vượt mức cho phép; sản xuất, kinh doanh thực phẩm hết hạn sử dụng.
Mặt khác, hiện nay, Đảng, Nhà nước và Chính phủ chỉ đạo tăng cường công tác quản lý Nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng siết chặt hơn.
Việc ban hành Nghị định thay thế Nghị định 115 nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước về an toàn thực phẩm; nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý Nhà nước, kịp thời ngăn chặn và kiên quyết xử lý nghiêm mọi hành vi vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm.
Đồng thời, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật về an toàn thực phẩm, pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và hoàn thiện cơ sở pháp lý phục vụ cơ quan quản lý Nhà nước thực hiện hoạt động kiểm tra, xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.
Mặt khác, còn nhằm thực hiện Quy định số 178-QĐ/TW của Bộ Chính trị quy định về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật; Nghị quyết số 126/NQ-CP của Chính phủ về một số giải pháp nâng cao chất lượng công tác xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật nhằm ngăn ngừa tình trạng tham nhũng, lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ…
Dự thảo Nghị định gồm 40 điều, áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân có hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm.
Trong đó, sửa đổi, bổ sung một số hành vi vi phạm hành chính; tăng mức xử phạt các hành vi vi phạm; tăng mức xử phạt bổ sung, thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của các chức danh để phù hợp với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2025, Nghị định số 189/2025/NĐ-CP ngày 1/7/2025 quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính; thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, phân định thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.
Về nội dung liên quan đến mức phạt tiền tối đa, dự thảo Nghị định tăng mức phạt đối với các hành vi vi phạm từ khoảng 1,5 - 2 lần tùy theo tính chất, mức độ, mức phạt của các hành vi (các hành vi mức phạt thấp tăng gấp đôi, mức phạt cao thì tăng khoảng 1,5 lần, trừ các hành vi đã quy định mức phạt ở mức tối đa thì giữ nguyên). Đồng thời, tăng hình phạt bổ sung; tăng mức phạt từ Điều 4 đến Điều 26 của dự thảo Nghị định.
Cụ thể, tại dự thảo Nghị định đang xây dựng quy định mức phạt tối đa là 100 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức. Trừ trường hợp áp dụng mức phạt cao nhất theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính mà vẫn còn thấp hơn 7 lần giá trị thực phẩm vi phạm thì mức phạt được áp dụng không quá 7 lần giá trị thực phẩm vi phạm.
Đáng chú ý, dự thảo Nghị định quy định về thẩm quyền của thanh tra tại Điều 29. Theo đó, Thanh tra viên các Bộ: Quốc phòng, Công an có quyền phạt tiền đến 10 triệu đồng đối với cá nhân và phạt tiền đến 20 triệu đồng đối với tổ chức; tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính có giá trị không vượt quá 2 lần mức tiền phạt nêu trên.
Trưởng đoàn thanh tra của Công an cấp tỉnh có quyền phạt tiền đến 50 triệu đồng đối với cá nhân và phạt tiền đến 100 triệu đồng đối với tổ chức; tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính; áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại khoản 3 Điều 2 Nghị định này.
Chánh Thanh tra Công an cấp tỉnh có quyền phạt tiền đến 80 triệu đồng đối với cá nhân và phạt tiền đến 160 triệu đồng đối với tổ chức; tước quyền sử dụng Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn; tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính; áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại khoản 3 Điều 2 Nghị định này.
Chánh Thanh tra các Bộ: Quốc phòng, Công an; Trưởng đoàn thanh tra do Chánh Thanh tra các Bộ: Quốc phòng, Công an thành lập có quyền phạt tiền đến mức tối đa theo quy định tại Nghị định này; tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn; tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính; áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại khoản 3 Điều 2 Nghị định này.
