(Thanh tra) - Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quy định công khai và cập nhật báo cáo đánh giá trên Nền tảng số quản lý khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia.
Dự thảo Nghị định này đang được Bộ Khoa học và Công nghệ hoàn thiện. Trong đó, việc bổ sung các điều khoản về cơ chế kiểm tra, giám sát, minh bạch hóa quy trình xét duyệt và phòng chống lãng phí, tham nhũng, tiêu cực trong quản lý nhiệm vụ và nguồn lực tài chính là một trong những nội dung trọng tâm nhận được nhiều ý kiến góp ý từ các bộ, ngành.
Theo dự thảo Nghị định, công tác kiểm tra, đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ đổi mới sáng tạo được bổ sung quy định cụ thể tại Điều 16 (bổ sung khoản 1a sau khoản 1, Điều 16). Quy định này xác định rõ các trường hợp tiến hành kiểm tra, đánh giá, bao gồm theo yêu cầu của cơ quan quản lý hoặc khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm quy định về chuyên môn, nội dung, tài chính, thông tin, dữ liệu, không đạt mục tiêu chỉ tiêu nhiệm vụ, hoặc khi có kiến nghị, khiếu nại, tố cáo và yêu cầu từ cơ quan thanh tra, kiểm toán, tài chính.
Đồng thời, tại các điều khoản quy định về xét duyệt nhiệm vụ và hoạt động của Hội đồng tư vấn, dự thảo tăng cường cơ chế bảo đảm liêm chính khoa học, bắt buộc các thành viên phải bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, không có xung đột lợi ích, đồng thời không thuộc trường hợp đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đã bị kết án mà chưa được xóa án tích, chưa chấp hành xong quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.
Liên quan đến Điều 11 dự thảo Nghị định (sửa đổi, bổ sung khoản 1, Điều 16 Nghị định số 265/2025/NĐ-CP) về mô hình tổ chức Quỹ phát triển khoa học và công nghệ, Bộ Công an đã đưa ra ý kiến phân tích về yêu cầu bảo đảm tính độc lập, khách quan giữa cơ quan quản lý Nhà nước và cơ quan điều hành quỹ.
Ý kiến của Bộ Công an nhấn mạnh mục tiêu bảo đảm tính minh bạch, liêm chính trong quản lý khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, giảm thiểu nguy cơ xảy ra tham nhũng, lãng phí thông qua cơ chế kiểm soát, giám sát song song.
Quy định này được đánh giá là phù hợp với chỉ đạo của lãnh đạo Đảng và Nhà nước về việc kiên quyết phòng, chống lãng phí cả về tài chính lẫn thời gian, kiểm soát hiệu quả đầu tư ngay từ khâu chủ trương, danh mục nhiệm vụ và phân bổ nguồn lực.
Ý kiến của Thanh tra Chính phủ về sự cần thiết và tính đồng bộ pháp luật
Tham gia góp ý đối với hồ sơ dự thảo Nghị định, Thanh tra Chính phủ đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ và thuyết minh cụ thể sự cần thiết phải ban hành văn bản tại thời điểm hiện nay.
Theo phân tích của Thanh tra Chính phủ, Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15, mới có hiệu lực thi hành từ ngày 1/10/2025, cùng với 5 nghị định quy định chi tiết (gồm Nghị định số 262/2025/NĐ-CP, 263/2025/NĐ-CP, 265/2025/NĐ-CP, 267/2025/NĐ-CP và 268/2025/NĐ-CP) vừa mới có hiệu lực từ ngày 14/10/2025, đến nay thời gian thực hiện chưa đủ một năm. Do đó, Thanh tra Chính phủ đề nghị đánh giá đầy đủ thực tiễn thi hành nhằm xác định rõ vướng mắc thực sự phát sinh có tính phổ biến, nghiêm trọng và cấp thiết, tránh điều chỉnh khung pháp lý khi mới dừng ở khó khăn bước đầu.
Việc xem xét ban hành Nghị định cũng cần đặt trong tổng thể quá trình hoàn thiện thể chế, khi Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 253/NQ-CP về việc bổ sung dự án Luật sửa đổi Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào chương trình lập pháp.
Bên cạnh tính cấp thiết tổng thể, Thanh tra Chính phủ góp ý đối với quy định tại khoản 1, Điều 29 dự thảo Nghị định (sửa đổi, bổ sung khoản 1, Điều 14 Nghị định số 268/2025/NĐ-CP) về thẩm quyền phê duyệt nhiệm vụ.
Nội dung dự thảo quy định trường hợp thủ trưởng cơ quan quản lý nhiệm vụ đổi mới sáng tạo không phải là thủ trưởng của tổ chức khoa học và công nghệ công lập thì không phê duyệt nhiệm vụ đổi mới sáng tạo cơ sở; do đó, Thanh tra Chính phủ đề nghị làm rõ quy định để xác định chính xác thẩm quyền, bảo đảm thuận lợi trong tổ chức thực hiện. Trên cơ sở các ý kiến này, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tiếp thu, hoàn thiện bổ sung phần thuyết minh sự cần thiết ban hành trong dự thảo tờ trình Chính phủ và rà soát hồ sơ dự thảo.
