Theo quy định tại Điều 8, thẩm quyền, thủ tục bổ nhiệm, miễn nhiệm thanh tra viên các cấp; thủ tục đề nghị cấp mới, đổi, cấp lại thẻ thanh tra viên được thực hiện theo quy định chung của Chính phủ và hướng dẫn của Tổng Thanh tra. Chánh Thanh tra Bộ xem xét, tổng hợp danh sách và có văn bản đề nghị Tổng Thanh tra Chính phủ cấp mới, đổi và cấp lại thẻ thanh tra cho Thanh tra Bộ GTVT, Thanh tra Cục Hàng không Việt Nam và Thanh tra Cục Hàng hải Việt Nam.

Về xây dựng hệ thống CTV thanh tra, Điều 20 quy định thì CTV thanh tra là người có chuyên môn, nghiệp vụ phù hợp với nhiệm vụ của thanh tra GTVT, được cơ quan thực hiện chức năng thanh tra ngành GTVT trưng tập để thực hiện thanh tra.

Bộ trưởng Bộ GTVT, Tổng Cục trưởng Tổng cục Đường bộ Việt Nam, Cục trưởng Cục Đường sắt Việt Nam, Cục trưởng Cục Đường thủy nội địa Việt Nam, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, Cục trưởng Cục Hàng hải Việt Nam, Giám đốc Sở có trách nhiệm xây dựng hệ thống CTV thanh tra để phục vụ công tác thanh tra.

Thủ trưởng cơ quan thực hiện chức năng thanh tra ngành GTVT căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ, chương trình kế hoạch thanh tra đã được phê duyệt hàng năm chủ động xác định đội ngũ CTV thanh tra cần trưng tập. Thanh tra Bộ chủ trì tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra đối với các CTV thanh tra được trưng tập thường xuyên, lâu dài.

CTV thanh tra có nhiệm vụ, quyền hạn theo Điều 24 Nghị định số 97 của Chính phủ. Ngoài ra, CTV phải có trình độ cao đẳng chuyên ngành trở lên phù hợp với nội dung thanh tra; am hiểu, có kinh nghiệm về chuyên ngành GTVT. Đối với CTV thanh tra được trưng tập để tham gia đoàn thanh tra có nội dung liên quan đến chuyên môn sâu, công nghệ cao, ngoài các tiêu chuẩn quy định tại khoản 1 Điều này phải hoạt động trong lĩnh vực GTVT (trong nước hoặc nước ngoài) tối thiểu 3 năm. Được cơ quan thanh tra sử dụng CTV thanh tra xem xét về yêu cầu chuyên môn trước khi quyết định trưng tập.

Thủ trưởng cơ quan thanh tra Nhà nước, thủ trưởng cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành GTVT có quyền trưng tập CTV thanh tra. Căn cứ hệ thống CTV thanh tra đã được thiết lập và kết quả khảo sát, thủ trưởng cơ quan thanh tra Nhà nước, thủ trưởng cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành có văn bản đề nghị cơ quan quản lý trực tiếp người được trưng tập. Nội dung văn bản trưng tập phải được nêu cụ thể về căn cứ trưng tập, đối tượng trưng tập, yêu cầu về chuyên môn, kinh nghiệm; thời gian trưng tập, chế độ và các nội dung khác liên quan.

Cơ quan trưng tập có thể không đưa người được trưng tập tham gia đoàn thanh tra, kiểm tra nếu người được trưng tập không đáp ứng yêu cầu của cơ quan trưng tập về đối tượng, chuyên môn, kinh nghiệm hoặc lý do khác nhằm bảo đảm khách quan trong quá trình thanh tra.

Thanh tra viên, công chức thanh tra, viên chức làm công tác thanh tra và CTV thanh tra có thành tích xuất sắc trong hoạt động thanh tra chuyên ngành được khen thưởng theo quy định. Thanh tra viên, công chức thanh tra, viên chức làm công tác thanh tra, kiểm tra lập thành tích xuất sắc trong hoạt động thanh tra chuyên ngành được xem xét nâng ngạch, nâng bậc lương trước thời hạn theo quy định của pháp luật.

Hàng năm, Chánh Thanh tra Bộ có trách nhiệm phát động thi đua trong công tác thanh tra ngành GTVT. Tổng hợp, rà soát, lập danh sách đề nghị Bộ trưởng Bộ GTVT xem xét, tặng bằng khen đối với tập thể và cá nhân thuộc các cơ quan thanh tra, các cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành GTVT; đề nghị Tổng Thanh tra xem xét tặng bằng khen đối với tập thể và cá nhân thuộc Thanh tra Bộ, Thanh tra Cục Hàng không Việt Nam, Thanh tra Cục Hàng hải Việt Nam và các cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành GTVT. Thanh tra Sở đề nghị khen thưởng của Tổng Thanh tra Chính phủ theo quy định phân cấp tại địa phương.

Thanh tra viên, công chức thanh tra làm công tác thanh tra và CTV thanh tra ngành GTVT vi phạm quy trình thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính hoặc có hành vi vi phạm pháp luật thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm bị xử lý kỷ luật theo quy định của pháp luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự và phải bồi thường, bồi hoàn theo quy định nếu gây thiệt hại về vật chất.

Lê Nguyên