Đầu năm 2014, có một đơn vị xây dựng đến san ủi mặt bằng sát ngay vị trí tiếp giáp khu đất gia đình đã khai hoang, sử dụng và xây dựng một trụ sở cao tầng. Các cơ quan chức năng TP Vũng Tàu đến lập biên bản, yêu cầu gia đình phải giao lại diện tích đất khai hoang phục hóa kể trên với lý do “Đất lấn chiếm” và không xem xét, bồi thường về đất và tài sản, cây trồng trên đất cho gia đình theo luật định.

Ý kiến của chúng tôi:

Tại mục K khoản 2 Điều 3, Nghị định số 84/2007/NĐ-CP quy định: “Bản kê khai đăng ký nhà, đất có xác nhận của UBND cấp xã tại thời điểm kê khai đăng ký” là một trong các loại giấy tờ làm căn cứ pháp lý xác định thời điểm bắt đầu SDĐ ổn định.

Đơn của bà Toàn đề ngày 12/3/1992 “xin được khai hoang, phục hóa đất nông nghiệp” có xác nhận của UBND phường đã khẳng định thời điểm bà Toàn bắt đầu sử dụng ổn định 775m² đất khai hoang phục hóa là từ trước ngày 15/10/1993. Tuy nhiên, việc SDĐ của bà Toàn thuộc trường hợp không có các loại giấy tờ quy định tại Khoản 1 Điều 50 Luật Đất đai năm 2003.

Đối với trường hợp “không có các loại giấy tờ quy định tại Khoản 1 Điều 50 Luật Đất đai năm 2003”, người sử dụng được xem xét cấp giấy chứng nhận quyền SDĐ theo quy định tại Khoản 4 Điều 50 Luật Đất đai năm 2003 và được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất theo quy định tại mục c, Khoản 1 Điều 44 Nghị định số 84/2007/NĐ-CP. Đối với diện tích đất đang được sử dụng theo quy định tại Khoản 4 Điều 50 Luật Đất đai bị thu hồi, Nhà nước ta không phân biệt đấy là "đất lấn chiếm", “đất công” hay “đất đã có quyết định quản lý trong quá trình thực hiện chính sách đất đai...”. Vì vậy, các lý do mà các cơ quan có thẩm quyền TP Vũng Tàu đưa ra để “thu hồi trắng” không bồi thường cho bà Toàn là không có cơ sở, trái pháp luật.

Bà Toàn sử dụng diện tích khoảng 775m² đất trồng rau màu, cây ăn trái, có nghĩa là  SDĐ vào mục đích nông nghiệp từ trước ngày 15/10/1993. Nếu Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích công cộng, người sử dụng được hưởng các chế độ bồi thường, hỗ trợ quy định tại mục c, Khoản 1 Điều 44 Nghị định số 84/2007/NĐ-CP: “Được bồi thường, hỗ trợ đối với diện tích đất thực tế đang sử dụng nhưng diện tích được bồi thường, hỗ trợ không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp quy định tại Điều 70 của Luật Đất đai và Khoản 1 Điều 69 Nghị định số 181/2004/NĐ-CP”.

Nếu việc thu hồi diện tích đất này xảy ra từ ngày 1/7/2014 trở về sau, việc bồi thường được thực hiện theo quy định tại Khoản 2 Điều 77 Luật Đất đai 2013: “Đối với đất nông nghiệp đã sử dụng trước ngày 1/7/2004 mà người SDĐ là hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhưng không có giấy chứng nhận hoặc không đủ điều kiện để được cấp giấy chứng nhận quyền SDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này thì được bồi thường đối với diện tích đất thực tế đang sử dụng, diện tích được bồi thường không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp quy định tại Điều 129 của luật này”.

Nhà báo, luật gia Nguyễn Chấn