Cô giáo Triệu Thị Phương Yến trong một tiết học tại Trường PTDTBT TH&THCS Xuân Thượng. Sự gần gũi, tận tâm của cô giúp học sinh thêm tự tin và chủ động trong học tập. Ảnh: Bùi Bình

Giữ học trò ở lại với trường

Sau bữa cơm trưa, lớp 1B, Trường Phổ thông dân tộc bán trú (PTDTBT) TH&THCS Xuân Thượng dần yên tiếng. Bàn ghế được kê gọn, chỗ nghỉ sắp xếp ngay trong lớp. Cô Yến đi một vòng, nhắc các em nằm ngay ngắn rồi ở lại cùng học sinh suốt giờ nghỉ.

Trường PTDTBT TH&THCS Xuân Thượng trước đây thuộc xã Xuân Thượng, nay thuộc xã Bảo Yên, tỉnh Lào Cai. Đây là khu vực đồi núi, đời sống còn khó khăn, người dân chủ yếu làm nông nghiệp; đồng bào dân tộc thiểu số chiếm phần lớn, trong đó có đông người Mông, Dao. Trong hơn 800 học sinh của trường, chưa đến 10 em là người Kinh. Trường cách trung tâm xã gần 5 km nhưng đường xuống cấp, việc đi lại còn vất vả.

Giờ nghỉ trưa của học sinh tại Trường PTDTBT TH&THCS Xuân Thượng. Với cô Yến, chăm sóc học sinh bán trú cũng là một phần của công việc mỗi ngày. Ảnh: Bùi Bình

Giờ nghỉ trưa với cô Yến không chỉ là thời gian trông học sinh ngủ. Cô còn trò chuyện, hướng dẫn tiếng Việt, nhắc các em giữ vệ sinh, xếp đồ dùng.

“Tôi là người dân tộc thiểu số, sinh ra và lớn lên ở khu vực miền núi đặc biệt khó khăn. Những năm học tiểu học, THCS, tôi từng phải đi bộ 5–6 km đến trường nên hiểu những thiếu thốn mà học sinh vùng cao phải trải qua”, cô kể.

Năm học 2023–2024, lớp cô có Giàng Tuấn Hiếu, học sinh dân tộc Mông, gia đình hộ nghèo. Bố mẹ ly hôn, bố thường đi làm xa, Hiếu chủ yếu sống với bà nội ngoài 60 tuổi. Sức khỏe của bà yếu nên em thường xuyên nghỉ học.

Cô Yến kiên trì hướng dẫn học sinh luyện từng nét chữ trong quá trình rèn luyện “Nét chữ – Nết người”. Ảnh: Bùi Bình

Cô Yến xin Ban Giám hiệu hỗ trợ bữa ăn tại trường cho Hiếu. Bà nội ban đầu chưa muốn cháu ở lại buổi trưa, cô lại nhờ trưởng thôn và người có uy tín cùng dân tộc vận động. “Tôi chỉ mong em có điều kiện thuận lợi hơn để đến lớp. Phần ăn nghỉ ở trường, tôi nhận trách nhiệm chăm sóc”, cô nói.

Từ khi được ở lại trường, Hiếu đi học đều hơn. Ông Giàng A Hồ, phụ huynh của em, cho biết: “Từ khi được cô Yến quan tâm, cháu chuyên cần hơn, có ý thức học tập tốt hơn và mạnh dạn giao tiếp bằng tiếng Việt”.

Cô Yến dành thời gian hỗ trợ thêm cho học sinh còn hạn chế về tiếng Việt và kiến thức, giúp các em theo kịp bài học. Ảnh: Bùi Bình

Từ đôi dép, chiếc áo đến những nét chữ ngay ngắn

Thấy học sinh thiếu quần áo, dép hay đồ dùng học tập, cô Yến thỉnh thoảng trích tiền lương mua cho các em. “Tôi nghĩ đơn giản là mình có thể giúp được gì thì giúp các em một chút”, cô nói.

Đợt bão Yagi năm 2024, có học sinh bị nước lũ cuốn trôi quần áo và đồ dùng. Cô tiếp tục mua quần áo, giày dép hỗ trợ những em khó khăn. Ông Giàng A Hồ nhớ: “Cô Yến đã hỏi thăm, mua quần áo và giày dép cho con. Gia đình tôi rất xúc động”.

Theo ông Hồ, học sinh yêu quý cô không chỉ vì những món quà. “Cháu thường kể cô hay chỉnh cổ áo, hướng dẫn các con quét lớp, xếp đồ dùng học tập và giữ vệ sinh. Cô quan tâm đến các con từ những việc nhỏ nhất”.

Cô Yến trao quà đầu năm học cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, tiếp thêm động lực để các em đến trường. Ảnh: Bùi Bình

Sự kiên nhẫn ấy còn dành cho học sinh gặp rào cản ngôn ngữ. Em Lý Thị Phương từng nhút nhát, vốn tiếng Việt hạn chế. Cô Yến trò chuyện, giao nhiệm vụ vừa sức và khuyến khích em trả lời. Sau một thời gian, Phương mạnh dạn, hòa đồng hơn.

Bên cạnh công tác chủ nhiệm, cô Yến dành nhiều tâm huyết cho phong trào “Nét chữ - Nết người”. Có học sinh chữ đẹp nhưng thiếu kiên trì, dễ chán khi phải luyện nhiều lần. Cô không tạo áp lực mà giúp các em nhìn thấy sự tiến bộ qua từng bài viết.

“Muốn có một bài viết đẹp, các em phải luyện thường xuyên và sửa từng lỗi nhỏ. Tôi cố gắng tạo hứng thú để các em không thấy luyện chữ là áp lực”, cô chia sẻ.

Một học sinh do cô bồi dưỡng từng đạt giải Nhất hội thi “Nét chữ - Nết người” cấp tỉnh. Cô vẫn nhớ em nhỏ trong trang phục dân tộc Dao đứng trên sân khấu nhận giải. Cô còn hỗ trợ học sinh các lớp khác; theo Ban Giám hiệu, cả 5 lớp tham gia đều có học sinh đạt giải cấp tỉnh.

Những trang viết ngay ngắn của học sinh sau quá trình được cô Yến hướng dẫn và rèn luyện thường xuyên. Ảnh: Bùi Bình

Khi việc làm theo Bác trở thành công việc mỗi ngày

Hiệu trưởng Phạm Văn Dũng đánh giá: “Điều đáng quý nhất ở cô Yến chính là tấm lòng nhân ái, sự tận tụy hết lòng vì học sinh vùng cao, cùng tinh thần tự học, đổi mới không ngừng”.

Cô Yến vẫn nhớ những năm đầu mới vào nghề, khi điểm trường cách nhà hơn 100 km. Nhiều cuối tuần, 2 cô giáo ở lại làm bánh ngọt chia cho học sinh.

“Những năm tháng ấy giúp tôi hiểu rằng, với học sinh, sự quan tâm không cần phải là điều gì lớn lao. Chỉ cần mình thật lòng dành cho các em thời gian và tình yêu thương”, cô kể.

Học sinh do cô Yến bồi dưỡng nhận giải tại hội thi “Nét chữ – Nết người”. Ảnh: Bùi Bình

Nhiều năm sau, cách nghĩ ấy vẫn theo cô. Sự quan tâm có khi là giữ một giấc trưa yên ổn, mua đôi dép khi học sinh còn thiếu, sửa một cách phát âm chưa rõ hoặc kiên trì sửa từng nét chữ chưa ngay ngắn.

Khi được hỏi việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đối với giáo viên nên bắt đầu từ đâu, cô Yến nói: “Trước hết phải được thể hiện bằng những việc làm cụ thể trong công việc hàng ngày. Đó là tận tâm với học sinh, có trách nhiệm với công việc, yêu thương và đối xử công bằng với các em, đặc biệt là quan tâm đến những học sinh còn nhiều khó khăn”.

Thầy Phạm Văn Dũng, Hiệu trưởng Trường PTDTBT TH&THCS Xuân Thượng, đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, sự tận tụy và nỗ lực đổi mới của cô Triệu Thị Phương Yến. Ảnh: Bùi Bình

Theo cô, giáo viên cần tự học, đổi mới phương pháp, giữ gìn phẩm chất. “Khi những điều đó trở thành việc làm thường xuyên thì việc học tập và làm theo Bác mới thực sự có ý nghĩa”.

Sau 11 năm đứng lớp, điều cô mong muốn nhất không phải tất cả học sinh đều đạt thành tích cao. “Tôi chỉ mong các em chăm ngoan, biết yêu thương, biết cố gắng và sau này có thể tự mình xây dựng một cuộc sống tốt đẹp”.

Một số học sinh cô từng dạy nay đã học cao đẳng, đại học; đó là niềm vui của cô.

Cô Triệu Thị Phương Yến được ghi nhận trong hoạt động chuyên môn và phong trào giáo viên dạy giỏi. Ảnh: Bùi Bình

Buổi trưa ở lớp 1 rồi cũng kết thúc. Học sinh thức dậy, bàn ghế được kê lại, sách vở mở ra. Ngày hôm sau, cô Yến lại trở về lớp với những công việc quen thuộc. Không phải việc nào cũng có tên trong một bản thành tích, nhưng từ những điều bình dị được làm đều đặn ấy, một học sinh có thể không bỏ học, một em nhỏ có thể vượt qua rào cản tiếng Việt, một bàn tay có thể viết những nét chữ ngay ngắn hơn.

Trên vùng đất Xuân Thượng còn nhiều khó khăn, cô Triệu Thị Phương Yến hôm nay đang góp phần làm cho “con đường” đến lớp của học trò bớt nhọc nhằn hơn bằng chính những việc bình dị mỗi ngày.