Ca khúc: Tự hào người làm báo Thanh tra

Theo dõi Báo Thanh tra trên

Giữ sự tôn nghiêm nơi bục giảng

Bài 2: Không để người thầy đơn độc!

Hải Hà

Thứ hai, 16/11/2026 - 09:00

(Thanh tra) - Những tổn thương của thầy cô nơi bục giảng không chỉ bộc lộ sự xuống cấp về đạo đức của một bộ phận học sinh, mà còn nhắc nhớ chúng ta về những "khoảng trống" trong cơ chế kỷ luật và sự gắn kết giữa gia đình, nhà trường trong việc giáo dục nhân cách, kỹ năng sống cho học sinh.

Các nhà trường cần chú trọng giáo dục kỹ năng sống và những phẩm chất cần thiết cho học sinh. Ảnh minh hoạ. Nguồn ảnh: Hải Hà

Đã đến lúc, gia đình, nhà trường và xã hội cần “siết chặt tay nhau”, tạo nên một “lá chắn” vững chắc nhằm bảo vệ danh dự thầy, cô giáo và uốn nắn kịp thời những thế hệ học trò.

Sau vụ việc nam sinh lớp 12 lao vào tấn công cô giáo chủ nhiệm tại Trường THPT Mạc Đĩnh Chi (Hà Nội), điều khiến xã hội lo lắng không chỉ là tính chất của các vụ việc, mà còn là làm thế nào để ngăn ngừa tái phạm, bảo vệ thầy cô và giúp học sinh nhận thức đầy đủ về hành vi của mình.

Bên cạnh sự phẫn nộ trước hành vi bạo lực, dư luận xã hội đã dấy lên cuộc tranh luận về tính răn đe của các quy định kỷ luật nhà trường hiện hành. Không ít ý kiến đặt vấn đề liệu có phải do hình thức xử phạt trong trường học ngày càng nhẹ nên học sinh nảy sinh tâm lý “nhờn”?

Hiện nay, việc kỷ luật học sinh được quy định tại Thông tư số 19 năm 2025, thay thế Thông tư 08 năm 1988 của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Cụ thể, nếu Thông tư số 08 duy trì 5 hình thức kỷ luật gồm khiển trách trước lớp, khiển trách trước hội đồng kỷ luật nhà trường, cảnh cáo trước toàn trường, đuổi học một tuần lễ và đuổi học một năm, thì tại Điều 13 Thông tư 19, các biện pháp đuổi học có thời hạn đã bị bãi bỏ.

Theo Thông tư 19, với học sinh tiểu học, nhà trường chỉ áp dụng hai biện pháp là nhắc nhở và yêu cầu xin lỗi; đối với học sinh các cấp học khác thuộc phạm vi điều chỉnh của Thông tư 19, khung kỷ luật chỉ gồm 3 mức là nhắc nhở, phê bình và yêu cầu viết bản tự kiểm điểm.

Chia sẻ về hình thức kỷ luật của Thông tư 19, TS Nguyễn Tùng Lâm, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng giáo dục Trường THPT Đinh Tiên Hoàng, Hà Nội bày tỏ: Kỷ luật học sinh phải hướng đến mục tiêu giáo dục, giúp các em nhận ra sai phạm, hiểu hậu quả, sửa chữa và tiến bộ.

Tuy nhiên, giáo dục theo hướng nhân văn không có nghĩa là xem nhẹ vi phạm hoặc cho rằng trong mọi trường hợp, chỉ cần nhắc nhở, phê bình hay yêu cầu kiểm điểm là đủ.

TS Nguyễn Tùng Lâm, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng giáo dục Trường THPT Đinh Tiên Hoàng, Hà Nội. Ảnh: Nguyên Phương

Với hành vi nghiêm trọng như hành hung giáo viên, cần phân định rõ trách nhiệm của nhà trường trong xử lý kỷ luật và trách nhiệm pháp lý nếu hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Đây là hai vấn đề khác nhau, không thể đánh đồng hoặc lấy việc giáo dục học sinh để thay thế cho việc xem xét trách nhiệm pháp lý.

“Theo tôi, phải xử lý đúng quy định, bảo đảm tính nghiêm minh, đồng thời tạo điều kiện để học sinh nhận thức được sai lầm và có cơ hội sửa chữa. Nếu chỉ chú trọng trừng phạt mà không tìm cách giúp học sinh tiến bộ thì chưa đạt mục tiêu giáo dục. Nhưng ngược lại, nếu quá nhấn mạnh việc cảm hóa, bỏ qua tính chất, mức độ vi phạm thì cũng không bảo đảm kỷ cương”, TS Nguyễn Tùng Lâm nêu quan điểm.

Theo ông, Thông tư số 19 cần được thực hiện đúng tinh thần và phạm vi điều chỉnh. Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh khó khăn, vướng mắc, cơ quan quản lý cần đánh giá để có hướng dẫn phù hợp. Điều cần hướng tới là vừa giáo dục được học sinh, vừa bảo đảm sự nghiêm túc của môi trường học đường và quyền lợi chính đáng của giáo viên.

“Kỷ luật học sinh phải hướng đến mục tiêu giáo dục, giúp các em nhận ra sai phạm, sửa chữa và tiến bộ. Nhưng giáo dục không có nghĩa là xem nhẹ vi phạm hoặc cho rằng trong mọi trường hợp, chỉ cần nhắc nhở, phê bình hay kiểm điểm là đủ”, TS Nguyễn Tùng Lâm nói.

Pháp luật là lằn ranh cuối cùng. Nhưng để học trò không bao giờ bước tới lằn ranh ấy, câu chuyện phải bắt đầu từ sớm hơn, từ mái ấm gia đình và từng giờ học trên lớp.

Trong bối cảnh xã hội thay đổi, làm thế nào để giữ gìn sự tôn trọng trong quan hệ thầy trò, đồng thời giúp học sinh trưởng thành về nhân cách, biết kiểm soát cảm xúc và chịu trách nhiệm với hành động của mình?

Đây không chỉ là câu chuyện của một cá nhân, mà còn là vấn đề đặt ra đối với gia đình và nhà trường trong công tác giáo dục hiện nay.

Để giải bài toán này, TS Nguyễn Tùng Lâm cho rằng, gia đình và nhà trường phải có sự phối hợp thực chất. Giáo dục không thể chỉ trông chờ vào giáo viên, cũng không thể cho rằng trách nhiệm giáo dục hoàn toàn thuộc về gia đình.

Khi học sinh có biểu hiện bất thường hoặc vi phạm, nhà trường cần trao đổi với phụ huynh, cùng tìm hiểu nguyên nhân và thống nhất biện pháp giáo dục. Phụ huynh cũng cần phối hợp, giúp con nhận thức đúng sai, chịu trách nhiệm về hành vi của mình và thay đổi cách ứng xử.

Điều cần tránh là chỉ thực hiện việc phối hợp trên giấy tờ, có biên bản nhưng không theo dõi kết quả. Phải đánh giá xem sau khi trao đổi, học sinh có chuyển biến hay không, những vấn đề nào còn tồn tại và cần tiếp tục hỗ trợ ra sao.

Tại Trường THPT Đinh Tiên Hoàng, theo TS Nguyễn Tùng Lâm, nhà trường chú trọng giáo dục giá trị sống, văn hóa phát triển bản thân và những phẩm chất cần thiết để học sinh tự điều chỉnh hành vi.

Học sinh cần có động lực tiến bộ, tận tâm với việc học và cuộc sống, không ngừng trau dồi kiến thức, đồng thời biết kiểm soát những cảm xúc tiêu cực như nóng giận, hiếu thắng.

Mục tiêu cuối cùng của giáo dục là phát triển con người, chứ không chỉ truyền đạt kiến thức.

Để nâng cao hiệu quả phòng ngừa bạo lực học đường và bảo đảm kỷ cương trong nhà trường, theo TS Nguyễn Tùng Lâm, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, phải nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức, giá trị sống, kỹ năng sống và ý thức pháp luật.

Không thể chỉ tổ chức một số buổi tuyên truyền rồi coi như đã hoàn thành nhiệm vụ. Những nội dung này phải trở thành một phần thực chất của quá trình giáo dục, giúp học sinh biết tự chủ, kiểm soát cảm xúc, tôn trọng người khác và chịu trách nhiệm về hành vi của mình.

Bên cạnh đó, phải rà soát công tác quản lý học sinh, tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình và các bộ phận hỗ trợ tâm lý. Những biểu hiện bất ổn cần được phát hiện, can thiệp từ sớm, thay vì chờ đến khi xảy ra sự việc mới tìm cách xử lý.

Cùng với đó, cần bồi dưỡng kỹ năng xử lý tình huống sư phạm cho giáo viên, đồng thời xây dựng quy trình ứng phó khi có hành vi bạo lực. Giáo viên phải được hỗ trợ, bảo vệ khi gặp nguy hiểm; những hành vi vi phạm phải được xem xét, xử lý đúng quy định.

Thầy giáo Đặng Phú Vinh, giáo viên Trường THPT Nguyễn Trung Trực 2, xã Tri Tôn, tỉnh An Giang. Ảnh: Hải Hà

Từ những trăn trở với nghề, thầy giáo Đặng Phú Vinh, giáo viên Trường THPT Nguyễn Trung Trực 2, xã Tri Tôn, tỉnh An Giang cho rằng, để tự bảo vệ hình ảnh của chính mình và giáo dục học sinh tốt hơn, điều cốt lõi đầu tiên là mỗi người thầy phải luôn giữ trọn tấm lòng yêu nghề, mến trẻ và giữ vững đạo đức nghề nghiệp.

Bên cạnh đó, mỗi thầy cô giáo cần thường xuyên nhìn nhận lại, học tập và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của ngành Giáo dục để có những chuẩn mực ứng xử thật sự phù hợp.

Đặc biệt, thầy giáo Đặng Phú Vinh nhấn mạnh, người đứng trên bục giảng hiện nay còn phải là một "nhà tâm lý" thực thụ, biết lắng nghe và nắm bắt tâm tư của học trò. Bởi lẽ, mỗi em học sinh là một cá thể độc lập với hoàn cảnh sống và đặc điểm tâm sinh lý hoàn toàn khác nhau. Chỉ khi người thầy thực sự thấu hiểu và ứng xử khéo léo thì công tác giáo dục mới đạt được hiệu quả trọn vẹn.

Dù còn đó những thử thách, song thầy Vinh vẫn luôn đặt trọn niềm tin vào tấm lòng nhiệt huyết của đội ngũ nhà giáo. Thầy tâm niệm rằng, khi người thầy thực sự là một tấm gương mẫu mực thì chắc chắn sẽ nhận lại được sự kính mến, tin yêu từ học sinh và phụ huynh.

Chính sự tin yêu ấy sẽ là sợi dây gắn kết bền chặt, giúp cách ứng xử giữa các bên trở nên chuẩn mực, hài hòa hơn và đẩy lùi những sự việc đáng tiếc trong môi trường học đường.

“Tôi luôn quan niệm sứ mệnh của người giáo viên không chỉ là “dạy chữ” mà còn là “dạy người”. Vì vậy, bên cạnh kiến thức, tôi cố gắng lắng nghe học sinh, quan tâm đến những em còn chậm tiến, những em thiếu tự tin hoặc đang gặp khó khăn trong cuộc sống”, thầy Vinh tâm sự.

Theo thầy Vinh, có khi một lời động viên đúng lúc, một lần kiên nhẫn lắng nghe hay một sự giúp đỡ nhỏ lại có ý nghĩa với một học sinh hơn cả một bài giảng hay.

“Tôi tin rằng sự yêu thương, bao dung và trách nhiệm của người thầy có thể trở thành một điểm tựa, giúp các em tin vào bản thân, biết điều hay lẽ phải và từng bước trở thành những công dân tốt”.

Để tiếp thêm điểm tựa cho đội ngũ nhà giáo giữ gìn hình ảnh cao đẹp trên bục giảng, thầy giáo Đặng Phú Vinh bày tỏ mong muốn các cấp quản lý ngành Giáo dục, bên cạnh các chương trình dành cho học sinh, cần tổ chức thêm nhiều đợt bồi dưỡng, tập huấn chuyên sâu cho giáo viên.

Những chương trình này cần khai thác sâu vào các khía cạnh mới của đời sống xã hội cũng như sự biến chuyển trong tâm sinh lý học sinh hiện nay. Qua đó, giúp mỗi người thầy, người cô kịp thời tiếp cận với nhịp đập phát triển của xã hội và trau dồi thêm những kỹ năng sư phạm vững vàng trên hành trình “gieo chữ”.

Liên quan đến việc bảo vệ nhà giáo, tại họp báo Chính phủ thường kỳ ngày 4/11, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Đoàn Trung Kiên khẳng định, Bộ nhất quán quan điểm bảo vệ danh dự, nhân phẩm và sự an toàn của cả nhà giáo lẫn học sinh.

Vụ việc có dấu hiệu tội phạm phải được chuyển cơ quan chức năng; nhà trường không được bao che hay chỉ giải quyết nội bộ.

Thứ trưởng cũng chia sẻ, Bộ đã giao Vụ Học sinh, sinh viên tiếp tục đánh giá việc thực hiện Thông tư 19, lắng nghe ý kiến nhà giáo, phụ huynh, chuyên gia để sửa đổi, bổ sung khi cần thiết; đồng thời rà soát, đề xuất sửa Nghị định 80 năm 2017 của Chính phủ về môi trường giáo dục an toàn.

Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 đang đến gần. Sự tri ân thiết thực nhất dành cho thầy giáo, cô giáo không chỉ nằm ở những bó hoa tươi thắm, mà phải được bảo vệ bằng một hành lang pháp lý nghiêm minh, một cơ chế quản trị trường học an toàn và sự đồng lòng của cả xã hội trong việc giữ gìn sự tôn nghiêm của đạo học.

Ý kiến bình luận:

Ý kiến của bạn sẽ được xét duyệt khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu.

Hiện chưa có bình luận nào, hãy trở thành người đầu tiên bình luận cho bài biết này!

Tin cùng chuyên mục

Bài 2: Không để người thầy đơn độc!

Bài 2: Không để người thầy đơn độc!

(Thanh tra) - Những tổn thương của thầy cô nơi bục giảng không chỉ bộc lộ sự xuống cấp về đạo đức của một bộ phận học sinh, mà còn nhắc nhớ chúng ta về những "khoảng trống" trong cơ chế kỷ luật và sự gắn kết giữa gia đình, nhà trường trong việc giáo dục nhân cách, kỹ năng sống cho học sinh.

Hải Hà

09:00 16/11/2026
AIROC 2026 khơi dậy niềm đam mê công nghệ, sáng tạo trong học sinh

AIROC 2026 khơi dậy niềm đam mê công nghệ, sáng tạo trong học sinh

(Thanh tra) - Với sự tham gia của 700 học sinh đến từ gần 50 trường học, Vòng Chung kết khu vực phía Bắc Cuộc thi Robotics Quốc tế AIROC 2026 là sân chơi để học sinh thể hiện tư duy, khả năng sáng tạo, làm chủ công nghệ và vận dụng kiến thức giải quyết các bài toán thực tiễn.

Thanh Lương

20:33 15/11/2026

Tin mới nhất

Xem thêm