(Thanh tra) - "Tháng hành động vì an toàn thực phẩm" năm 2026 đang ở giai đoạn cao điểm, đến nay Hà Nội đã triển khai nhiều biện pháp quyết liệt để kiểm soát chặt an toàn thực phẩm từ khâu sản xuất đến tiêu dùng, đặc biệt chú trọng xử lý các "điểm nghẽn" từ gốc.
“Lỗ hổng” an toàn thực phẩm ngay từ “điểm đầu”
Từ đầu năm 2026 đến nay, công tác kiểm tra liên ngành về an toàn thực phẩm tại Hà Nội được đẩy mạnh với tần suất dày đặc.
Các đoàn kiểm tra đã tiến hành rà soát hàng nghìn cơ sở sản xuất, kinh doanh và chế biến thực phẩm.
Qua kiểm tra, lực lượng chức năng đã phát hiện và xử phạt hành chính 927 cơ sở vi phạm về an toàn thực phẩm với tổng số tiền phạt lên tới hơn 5,9 tỷ đồng.
Đáng chú ý, Hà Nội đã quyết liệt giải tỏa 173/231 điểm kinh doanh lấn chiếm lòng đường, vỉa hè - nơi vốn được coi là "điểm mờ" về vệ sinh an toàn thực phẩm.
Trong lĩnh vực chăn nuôi, 101 cơ sở giết mổ nhỏ lẻ không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm cũng đã bị đình chỉ hoặc yêu cầu di dời.
Theo ông Cấn Xuân Bình, Chủ tịch Hội Thú y Hà Nội, những rủi ro lớn nhất trong chuỗi cung ứng thực phẩm hiện nay bắt nguồn ngay từ "điểm đầu" bao gồm chăn nuôi, vận chuyển và kiểm soát dịch bệnh.
Thực tế cho thấy, việc quản lý sức khỏe vật nuôi trong quá trình lưu thông vẫn còn nhiều bất cập do lỗ hổng pháp lý khi chưa bắt buộc cấp giấy kiểm dịch cho mọi trường hợp vận chuyển.
Điều này tạo điều kiện cho mầm bệnh dễ dàng xâm nhập vào chuỗi thực phẩm, nhất là khi một bộ phận cơ sở chăn nuôi chưa nghiêm túc trong việc tiêm phòng hoặc cố tình "bán chạy" gia súc, gia cầm mắc bệnh.
Thêm vào đó, hệ thống giết mổ nhỏ lẻ không bảo đảm vệ sinh thú y vẫn còn tồn tại phổ biến, gây khó khăn lớn cho công tác kiểm soát và tiềm ẩn nguy cơ phát tán dịch bệnh ra môi trường.
Trong khi đó, lực lượng thú y cơ sở vừa mỏng, vừa thiếu ổn định. Mỗi xã, phường thường chỉ có 2-3 nhân viên hợp đồng do UBND cấp xã quản lý, chế độ chưa bảo đảm, ảnh hưởng đến trách nhiệm và hiệu quả công việc.
Theo ông Cấn Xuân Bình, để gỡ “điểm nghẽn”, Hà Nội cần đẩy mạnh kiểm soát dịch bệnh từ gốc, đồng thời kiên quyết chuyển đổi từ giết mổ nhỏ lẻ sang giết mổ tập trung có kiểm soát, quản lý chặt chẽ toàn bộ chuỗi sản phẩm.
"Chỉ khi xử lý được khâu “đầu vào”, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm mới đạt hiệu quả bền vững", ông Bình khẳng định.
Chuyển trọng tâm sang hậu kiểm
Dưới góc nhìn quản lý Nhà nước, ông Vũ Cao Cương, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội chia sẻ, công tác an toàn thực phẩm tại Hà Nội đang chịu áp lực rất lớn từ quy mô dân số và nhu cầu tiêu dùng khổng lồ.
Với khoảng 10 triệu dân, nhưng khả năng tự cung ứng của Hà Nội chỉ đáp ứng được khoảng 60% nhu cầu, phần còn lại phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn hàng nhập từ các tỉnh, thành khác hoặc nhập khẩu, khiến chuỗi cung ứng trở nên dài và khó kiểm soát.
Không chỉ vậy, theo ông Cương, khó khăn còn đến từ sự tồn tại của số lượng lớn các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ và sự xuất hiện của các hình thức kinh doanh hiện đại như sàn thương mại điện tử hay dịch vụ giao thức ăn sẵn.
“Những loại hình mới này đòi hỏi thành phố phải nhanh chóng xây dựng các cơ chế quản lý phù hợp để ngăn chặn tình trạng một số cơ sở chạy theo lợi nhuận mà vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”, ông Cương nhấn mạnh.
Để bảo đảm an toàn thực phẩm một cách bền vững, ông Cương cho biết, Hà Nội đang triển khai các giải pháp mang tính hệ thống, từ việc phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng cấp ngành đến việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc.
Thành phố xác định sẽ siết chặt kiểm soát xuyên suốt lĩnh vực nông nghiệp, từ nuôi trồng, giết mổ đến chế biến và lưu thông.
Đồng thời, công tác kiểm tra sẽ chuyển mạnh sang hậu kiểm có trọng tâm, kết hợp xử phạt nghiêm các hành vi vi phạm để tăng tính răn đe.
Hiện, thành phố cũng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc thực phẩm, nhằm bảo đảm thông tin về nguồn gốc sản phẩm đến tay người tiêu dùng được công khai, minh bạch.
Đặc biệt, ông Cương cho biết, trong “Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026” (từ ngày 15/4-15/5), thành phố đang thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó đặc biệt chú trọng nâng cao năng lực quản lý từ cơ sở.
Cụ thể, Hà Nội tăng cường kiểm soát nguồn gốc, xuất xứ thực phẩm tại các bếp ăn tập thể, nhất là tại khu công nghiệp và trường học; siết chặt quản lý dịch vụ thức ăn đường phố; đẩy mạnh công tác kiểm tra, hậu kiểm theo hướng có trọng tâm, trọng điểm.
Đồng thời, thành phố cũng chú trọng quản lý các chợ dân sinh, chợ đầu mối nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm ngay từ khâu phân phối.
Công tác truyền thông được xác định là nhiệm vụ then chốt, hướng tới nâng cao nhận thức của người dân trong việc lựa chọn và sử dụng thực phẩm an toàn.
Từ nay đến hết "Tháng hành động vì an toàn thực phẩm" năm 2026, các đoàn kiểm tra liên ngành của thành phố sẽ tiếp tục ra quân kiểm tra đột xuất, không báo trước.
Sau một tháng triển khai, thành phố sẽ tổ chức kiểm tra, đánh giá toàn diện, làm cơ sở điều chỉnh cơ chế, chính sách và nhân rộng các mô hình hiệu quả, hướng tới kiểm soát an toàn thực phẩm một cách bền vững trên địa bàn.
Với sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền cùng vai trò giám sát người dân và sự hỗ trợ từ công nghệ, hi vọng những giải pháp này sẽ tạo ra những chuyển biến tích cực và thực chất cho công tác an toàn thực phẩm trên địa bàn Thủ đô.
