Theo dõi Báo Thanh tra trên
Thanh Lương - Thanh Hoa
Thứ bảy, 21/11/2026 - 15:55
(Thanh tra) - Gần hai năm triển khai Nghị quyết 57, thể chế và nguồn lực dành cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo từng bước được củng cố. Năng lực nghiên cứu, vị thế đổi mới sáng tạo và khả năng phát triển sản phẩm công nghệ trong nước cũng ghi nhận những chuyển biến đáng chú ý.

Chip bảo mật chuyên dụng do Ban Cơ yếu Chính phủ phối hợp với Viettel nghiên cứu, chế tạo thành công, góp phần nâng cao năng lực làm chủ công nghệ bảo mật trong nước. Ảnh: Viettel
Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 22/12/2024 xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, tạo nền tảng và động lực phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Ngay sau khi Nghị quyết được ban hành, công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện được triển khai từ Trung ương đến các bộ, ngành, địa phương.
Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trực tiếp chỉ đạo thông qua các phiên họp thường kỳ, chuyên đề.
Bộ Chính trị ban hành nhiều kết luận quan trọng về sở hữu trí tuệ, khai thác, quản trị và bảo vệ không gian tầm thấp; đồng thời thông qua Đề án Phát triển ngành công nghiệp năng lượng nguyên tử.
Quốc hội ban hành Nghị quyết số 193/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; thông qua 11 luật do Bộ Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì soạn thảo.
Chính phủ ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 57 và tiếp tục sửa đổi, bổ sung để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 29/CT-TTg ngày 16/7/2026 về đẩy nhanh tiến độ triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026; đồng thời ban hành Danh mục công nghệ chiến lược, Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược và phê duyệt Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Với vai trò cơ quan quản lý nhà nước, Bộ Khoa học và Công nghệ đã chủ trì xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền 195 văn bản quy phạm pháp luật; tham mưu, tổ chức triển khai đợt cao điểm 100 ngày tháo gỡ các điểm nghẽn về chuyển đổi số.
Cùng với hoàn thiện thể chế, nguồn lực đầu tư cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được tăng cường.
Nếu trước khi ban hành Nghị quyết số 57, ngân sách Nhà nước bố trí cho khoa học và công nghệ khoảng 12.000 tỷ đồng mỗi năm thì sau khi Nghị quyết được ban hành, kinh phí dành cho lĩnh vực này tăng lên 75.000 tỷ đồng năm 2025 và 95.000 tỷ đồng năm 2026. Năm 2027, mức kinh phí dự kiến là 120.000 tỷ đồng.
Việc bố trí nguồn lực ở mức cao hơn cho thấy sự thay đổi đáng kể về quy mô đầu tư của Nhà nước đối với lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây cũng là nguồn lực để triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu, phát triển công nghệ và những chương trình đã được xác định trong các chiến lược, kế hoạch quốc gia.
Những chuyển biến trong phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được phản ánh qua các bảng xếp hạng quốc tế.
Theo Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), năm 2026, Việt Nam xếp thứ 43/139 nền kinh tế về Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII), tăng một bậc so với năm 2025, đứng thứ 3 ASEAN và thứ 2 trong nhóm các nền kinh tế thu nhập trung bình thấp.
Nổi bật, đầu ra đổi mới sáng tạo của Việt Nam xếp thứ 35 thế giới, cải thiện hai bậc so với năm trước. Việt Nam dẫn đầu thế giới về tỷ trọng xuất khẩu công nghệ cao và sản xuất sản phẩm sáng tạo; hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo xếp thứ 50 toàn cầu, tăng năm bậc so với năm 2025.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng dự và phát biểu tại Lễ công bố kết quả của Việt Nam trong Bảng xếp hạng WDAIR năm 2026 ngày 11/11. Ảnh: Thùy Linh
Tại lễ công bố kết quả Chỉ số Năng lực cạnh tranh số và AI thế giới (WDAIR) năm 2026 ngày 11/11, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, năng lực cạnh tranh số và trí tuệ nhân tạo không đơn thuần là thứ hạng trên bảng đánh giá, mà còn là thông tin tham chiếu về khả năng nắm bắt cơ hội, thích ứng và tạo dựng lợi thế phát triển. Thành quả chỉ thực sự có ý nghĩa khi chuyển hóa thành năng suất cao hơn, doanh nghiệp mạnh hơn.
Trong hoạt động nghiên cứu khoa học, theo SCImago, năm 2025, Việt Nam xếp thứ 42 thế giới về số lượng công bố khoa học, tăng ba bậc so với năm 2024; đứng thứ 12 châu Á và thứ 5 Đông Nam Á. Trong 10 tháng đầu năm 2026, Việt Nam có 26.107 công bố khoa học trên hệ thống Scopus, vượt tổng số công bố của cả năm 2025.
Các cơ sở giáo dục đại học chiếm 9/10 tổ chức Việt Nam có nhiều công bố quốc tế nhất. Đến tháng 6/2026, có 61 cơ sở giáo dục đại học Việt Nam được SCImago (hệ thống xếp hạng các cơ sở nghiên cứu và giáo dục đại học quốc tế) xếp hạng, tăng 15 cơ sở so với năm 2024.

PGS.TS Nguyễn Văn Vũ, Phó Trưởng khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, tại phiên thảo luận bàn tròn cấp cao về định danh thông minh và trí tuệ nhân tạo, trong khuôn khổ Tuần lễ Số Quốc tế Việt Nam 2026, ngày 28/10. Ảnh: Hoàng Linh
Từ góc độ đào tạo và nghiên cứu, PGS.TS Nguyễn Văn Vũ, Phó Trưởng khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường vẫn là thách thức. Ông đề xuất tăng cường kết nối giữa trường đại học và doanh nghiệp, phát triển công nghệ AI lõi và đánh giá các hệ thống AI bằng dữ liệu Việt Nam.
Cùng với đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đã phê duyệt các chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc giai đoạn 2026 - 2030 và nghiên cứu cơ bản xuất sắc trong lĩnh vực khoa học tự nhiên giai đoạn 2026 - 2035.
Hợp tác quốc tế trong nghiên cứu khoa học tiếp tục được mở rộng. Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Toán học và Trung tâm Vật lý quốc tế thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam được UNESCO tiếp tục công nhận là trung tâm dạng II giai đoạn 2026 - 2034.
Trong lĩnh vực an toàn bức xạ, dự án hợp tác do Liên minh châu Âu tài trợ đã thiết lập 41 trạm quan trắc trực tuyến, phục vụ theo dõi bức xạ và chia sẻ dữ liệu cảnh báo sớm trong khu vực.
Một số kết quả nghiên cứu, phát triển công nghệ đã được chuyển hóa thành sản phẩm cụ thể. Trong lĩnh vực công nghệ sinh học, vắc xin phòng dịch tả lợn châu Phi do Việt Nam nghiên cứu, sản xuất đã được xuất khẩu. Tháng 10/2026, đơn hàng 300.000 liều sang Philippines được hoàn tất.
Trong lĩnh vực bảo mật, Ban Cơ yếu Chính phủ phối hợp với doanh nghiệp trong nước chế tạo thành công chip bảo mật chuyên dụng. Đây là một trong những kết quả nghiên cứu, phát triển sản phẩm công nghệ trong nước được ghi nhận trong quá trình triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW.
Ở lĩnh vực ứng dụng công nghệ hạt nhân, Trung tâm Chiếu xạ Hà Nội được Cơ quan Kiểm dịch động thực vật thuộc Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ chứng nhận đáp ứng yêu cầu kỹ thuật xử lý trái cây tươi xuất khẩu.
Đây là cơ sở thứ ba của Việt Nam được chứng nhận, tạo điều kiện xử lý kiểm dịch tại miền Bắc đối với vải thiều xuất khẩu sang Hoa Kỳ.
Những kết quả về thể chế, nguồn lực, nghiên cứu và sản phẩm công nghệ cho thấy các nội dung của Nghị quyết số 57 đang được cụ thể hóa trên nhiều phương diện.
Cùng với việc nâng cao vị thế đổi mới sáng tạo và năng lực nghiên cứu, việc hình thành những sản phẩm công nghệ có khả năng ứng dụng, tiếp cận thị trường là một trong những kết quả đáng chú ý trong quá trình triển khai Nghị quyết.
Bài 2: Nghị quyết 57 thúc đẩy chuyển đổi số đi vào thực tiễn
Ý kiến bình luận:
Hiện chưa có bình luận nào, hãy trở thành người đầu tiên bình luận cho bài biết này!
(Thanh tra) - Gần hai năm triển khai Nghị quyết 57, thể chế và nguồn lực dành cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo từng bước được củng cố. Năng lực nghiên cứu, vị thế đổi mới sáng tạo và khả năng phát triển sản phẩm công nghệ trong nước cũng ghi nhận những chuyển biến đáng chú ý.
Thanh Lương - Thanh Hoa
(Thanh tra) - Thực tế, nhiều doanh nghiệp và hợp tác xã tự phát triển phần mềm truy xuất riêng, khiến người tiêu dùng phải dùng nhiều ứng dụng khác nhau để kiểm tra nguồn gốc nông sản.
Trần Kiên
Phú Đức
B.S
Chu Tuấn - Thế Bình - Trần Vương
Trần Kiên
Thanh Lương - Thanh Hoa
Trọng Tài
Đông Hà
Bùi Bình
Thanh Lương
Thu Huyền
Thái Hải
Đăng Tân