(Thanh tra) - Những năm gần đây, tình trạng vi phạm an toàn thực phẩm (ATTP) có diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng. Không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính, nhiều vụ việc đã bị đưa ra xét xử, thể hiện rõ quan điểm nghiêm khắc của tòa án trong việc xử lý các hành vi coi thường pháp luật, bất chấp sức khỏe người tiêu dùng.
Thời gian gần đây, lực lượng chức năng liên tiếp phát hiện nhiều vụ việc sản xuất, kinh doanh thực phẩm chức năng giả, thực phẩm “bẩn”, trong đó, không ít thực phẩm “bẩn” đã được tuồn vào bếp ăn trường học, khiến dư luận hoang mang, bức xúc.
Điều đó cho thấy “bức tranh” ATTP còn nhiều mảng tối, nếu không được ngăn chặn sẽ là hiểm họa đối với sức khỏe.
Mới đây, ngày 10/4/2026, TAND tỉnh Bắc Ninh tiếp tục phiên xét xử và tuyên án vụ án đưa, nhận hối lộ xảy ra tại một số cơ quan quản lý giáo dục và các trường mầm non trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh và thành phố Hà Nội.
Theo nhận định của Hội đồng xét xử, trong giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2024, lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong việc chỉ đạo chuyên môn và ký kết hợp đồng cung cấp thực phẩm cho các trường mầm non, 34 bị cáo là phó chủ tịch UBND huyện trước đây, lãnh đạo phòng giáo dục và đào tạo, hiệu trưởng các trường mầm non tại Bắc Ninh và Hà Nội đã thỏa thuận, nhiều lần nhận tiền của Nguyễn Văn Huy, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và dịch vụ Bảo An Huy, nhằm tạo điều kiện để công ty này ký kết hợp đồng cung cấp thực phẩm với giá cao hơn thị trường. Tổng số tiền các bị cáo nhận của Nguyễn Văn Huy được xác định hơn 13,2 tỷ đồng.
Bị cáo Nguyễn Văn Huy khai nhận để được "tạo điều kiện” ký hợp đồng cung cấp thực phẩm cho các trường mầm non, đồng thời chi tiền theo tỷ lệ từ 1% đến 3% doanh thu hằng tháng. Huy tiếp tục thỏa thuận với các hiệu trưởng mức “hoa hồng” từ 5% đến 15% giá trị thực phẩm nhằm duy trì hợp đồng qua nhiều năm học.
Để có nguồn chi hối lộ, Huy đã nâng giá nhiều mặt hàng thực phẩm cao hơn giá thị trường từ 1 đến 1,5 lần.
Hội đồng xét xử đánh giá, hành vi của các bị cáo đã xâm phạm hoạt động đúng đắn của cơ quan, tổ chức, gây ảnh hưởng xấu đến uy tín ngành giáo dục và niềm tin của phụ huynh học sinh. Các bị cáo đều biết việc nhận tiền là trái quy định nhưng vẫn thực hiện nhằm hưởng lợi cá nhân hoặc duy trì nguồn cung cấp thực phẩm. Hành vi phạm tội thuộc trường hợp nghiêm trọng, rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng, cần xử lý nghiêm để răn đe và phòng ngừa chung.
Tòa án tuyên bị cáo Nguyễn Văn Huy phạm tội “Đưa hối lộ” theo Điều 364 Bộ luật Hình sự mức án 8 năm tù; 34 bị cáo khác phạm tội “Nhận hối lộ” theo Điều 354 Bộ luật Hình sự nhận mức án đích đáng.
Gần đây nhất, ngày 17/4/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Thái Nguyên đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam 3 đối tượng về hành vi “Đưa hối lộ” và “Nhận hối lộ”. Các bị can là Nguyễn Văn Thành (sinh năm 1976), chủ hộ kinh doanh thực phẩm Nguyễn Văn Thành, trú tại xã Vô Tranh; Nguyễn Thị Tâm (sinh năm 1981), trú tại xã Nam Hòa, nguyên Hiệu trưởng Trường Mầm non Nam Hòa và Trần Thị Hằng (sinh năm 1982), trú tại phường Linh Sơn, kế toán Trường Mầm non Nam Hòa.
Theo kết quả điều tra ban đầu, tại Trường Mầm non Nam Hòa, để được lựa chọn cung cấp thực phẩm và suất ăn trong năm học 2024–2025, Nguyễn Văn Thành đã thỏa thuận chi cho Nguyễn Thị Tâm và Trần Thị Hằng khoản tiền tương đương 6% tổng giá trị hàng hóa nhà trường mua mỗi tháng. Việc chi trả diễn ra từ tháng 10/2024 đến tháng 3/2026.
Qua hai vụ việc trên có thể thấy, cơ quan chức năng đã kết luận rõ ràng, để thực phẩm bẩn "đi vào" bữa ăn học đường đều phải chi "hoa hồng" lót đường. Điều đó, gây nên không ít hệ luỵ cho sức khoẻ của học sinh - những mầm non tương lai của đất nước.
Phát biểu chỉ đạo tại lễ phát động về ATTP tại TP Hồ Chí Minh mới đây, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh: ATTP là vấn đề cấp thiết, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, chất lượng giống nòi và sự phát triển kinh tế - xã hội.
Dẫn số liệu quý I/2026, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, cả nước ghi nhận 30 vụ ngộ độc thực phẩm, tăng so với cùng kỳ; trong đó các vụ có trên 30 người mắc chiếm tỷ lệ đáng kể. Các sự cố chủ yếu liên quan đến bếp ăn tập thể, dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố.
"Chúng ta đã có nhiều giải pháp, nhưng tình hình vẫn phức tạp, đòi hỏi cách làm quyết liệt và đổi mới hơn nữa", Bộ trưởng nhấn mạnh thêm.
Bộ trưởng Đào Hồng Lan cũng dẫn chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Nếu không kiểm soát tốt ATTP thì dù xây thêm bệnh viện, đào tạo thêm bác sĩ cũng không đáp ứng được nhu cầu chăm sóc sức khỏe Nhân dân.
Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, năm 2026 ngành Y tế tập trung hoàn thiện thể chế, dự kiến trình Quốc hội sửa đổi Luật ATTP; đồng thời đổi mới mô hình quản lý theo hướng hiện đại, rõ trách nhiệm.
Đáng chú ý, tư duy quản lý sẽ chuyển từ kiểm soát theo từng khâu, từng ngành sang quản lý theo chuỗi giá trị – từ sản xuất đến bàn ăn. Việc truy xuất nguồn gốc, ứng dụng công nghệ và liên thông dữ liệu giữa các ngành sẽ được đẩy mạnh.
Bộ trưởng cũng yêu cầu các địa phương tăng cường thanh tra, xử lý nghiêm vi phạm, không chậm trễ; doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, coi ATTP là uy tín và "sự sống còn"; người dân nâng cao kỹ năng lựa chọn, tiêu dùng thực phẩm an toàn.
Đặc biệt, Bộ Y tế đã phối hợp xây dựng chuyên mục truyền hình về ATTP nhằm cảnh báo, răn đe và cung cấp kiến thức cho cộng đồng.
Ngày 21/4, phát biểu tại buổi thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội tại Quốc hội, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng đã làm rõ thêm nhiều vấn đề được đại biểu quan tâm, trong đó có công tác bảo đảm ATTP. Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết thời gian qua, Đảng, Nhà nước và cả hệ thống chính trị cùng toàn xã hội đã đấu tranh không khoan nhượng với các hành vi vi phạm.
“Kỳ này, Quốc hội họp đúng vào tháng hành động vì ATTP, Chính phủ cũng đang chỉ đạo các cấp, các ngành tập trung thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các vi phạm về ATTP. Chúng tôi xác định việc này phải làm thường xuyên, liên tục, không ngừng nghỉ”, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh.
Theo Phó Thủ tướng, mỗi năm các cơ quan chức năng kiểm tra hơn 300.000 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm và đã xử lý nhiều vụ vi phạm. Bộ Công an đã có nhiều chuyên án từ cấp trung ương đến cấp địa phương để phát hiện và xử lý nghiêm đối với các tội phạm liên quan đến ATTP.
Chính phủ cũng đang chỉ đạo Bộ Y tế hoàn thiện dự án Luật ATTP (sửa đổi), dự kiến trình Quốc hội vào tháng 10 tới. Đồng thời, xây dựng đề án về cơ quan quản lý thống nhất về ATTP nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo, bỏ trống trong quản lý hiện nay.
Cùng với việc tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm sai phạm, Chính phủ cũng chú trọng bảo vệ các doanh nghiệp làm ăn chân chính, tránh bị ảnh hưởng bởi tình trạng thực phẩm giả, kém chất lượng.
Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khẳng định việc đấu tranh được xác định không có vùng cấm, không có ngoại lệ, nhằm bảo vệ sức khỏe Nhân dân.
