Ông Dương Hữu Đức, Hiệu trưởng Trường THCS Quang Trung, trao đổi về việc công khai và quản lý các khoản thu đầu năm học. Ảnh: Phú Đức

Các khoản thu đầu năm học phải rõ trước khi phụ huynh đồng ý

Quyết định số 70/2026/QĐ-UBND ngày 15/9/2026 của UBND TPHCM quy định các khoản thu, mức thu và cơ chế quản lý thu chi đối với dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục tại cơ sở giáo dục công lập từ năm học 2026 - 2027. Nhưng một khoản thu nằm trong danh mục và không vượt mức trần vẫn cần được giải thích rõ; học sinh nhận dịch vụ gì, chi phí được tính thế nào và gia đình có quyền từ chối hay không.

Theo thầy Trần Minh Triết, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn An Ninh, trường đã rà soát toàn bộ khoản thu dự kiến theo quyết định mới. Theo kết quả rà soát của nhà trường, các mức thu không vượt trần; trường giữ mức của năm học 2025 - 2026, không tăng thêm.

Việc đăng ký chương trình giáo dục theo nhu cầu được trường triển khai trước khi quyết định ban hành: Phụ huynh học sinh lớp 7, 8, 9 đăng ký từ cuối năm học trước; phụ huynh học sinh lớp 6 được thông tin trong thời gian tuyển sinh đầu cấp. Cách làm này giúp trường chuẩn bị việc xếp lớp, song cũng đặt ra yêu cầu phải đối chiếu lại từng nội dung đăng ký với quy định mới trước khi thu tiền.

Ông Triết cho biết trường dự kiến công khai danh mục, mức thu, dự toán thu chi và lấy ý kiến phụ huynh tại cuộc họp ngày 27/9. Điều cần phải đặt câu hỏi là phụ huynh đã được nhận thông tin cụ thể đến đâu và sự đồng thuận được ghi nhận theo từng khoản như thế nào?

Theo ông Triết, phụ huynh có quyền tham gia hoặc không tham gia dịch vụ theo nhu cầu; giáo viên không được giao chỉ tiêu vận động. Việc không đăng ký không ảnh hưởng đến học tập, đánh giá, xếp loại và quyền lợi của học sinh trong chương trình chính khóa. Đây là cam kết cần được thể hiện trong cách tổ chức thực tế, nhất là khi trường đã sắp xếp lớp theo đăng ký đầu năm.

Công khai cả số thu lẫn cách sử dụng tiền

Tại Trường THCS Quang Trung, thầy Dương Hữu Đức, Hiệu trưởng nhà trường, mô tả quy trình lập kế hoạch thu chi bắt đầu từ căn cứ pháp lý, mức thu chi năm trước và dự báo cho năm học mới. Dự thảo sau đó được góp ý trong cấp ủy, ban giám hiệu, chi bộ và hội đồng sư phạm trước khi trình bày tại các cuộc họp với ban đại diện cha mẹ học sinh, phụ huynh đầu năm.

Theo thầy Đức, trường lập biên bản, ghi nhận biểu quyết tại cuộc họp; đồng thời công khai các khoản thu chi, quyết toán hằng tháng, việc sửa chữa và mua sắm trên bảng tin, website và trong các cuộc họp. Những bước này tạo hồ sơ để đối chiếu. Giá trị của việc công khai nằm ở chỗ phụ huynh có thể nhìn thấy dự toán trước khi quyết định đóng tiền và kiểm tra khoản chi sau khi trường thực hiện.

Trường THCS Nguyễn An Ninh rà soát các khoản thu đầu năm học 2026 - 2027 theo quy định mới của TPHCM. Ảnh: Phú Đức

Với những khoản phát sinh ở lớp, thầy Đức cho biết trường không tổ chức quỹ ban đại diện cha mẹ học sinh cấp trường hoặc cấp lớp trong nhiều năm. Ông cũng nêu quan điểm không huy động phụ huynh cả lớp để trang bị tài sản cho trường. Trường hợp cá nhân muốn tài trợ thiết bị, nhà trường yêu cầu lập hồ sơ, chuyển bộ phận kế toán tiếp nhận và ghi nhận tài sản để quản lý.

Cách xử lý này làm rõ một ranh giới dễ bị xóa nhòa vào đầu năm học; nhu cầu của một số gia đình không thể mặc nhiên trở thành khoản đóng góp của cả lớp. Một thiết bị được đề xuất cho học sinh sử dụng cũng cần có người tiếp nhận, hồ sơ quản lý và mục đích sử dụng rõ ràng. Nếu chỉ thông báo một mức tiền chung, phụ huynh khó biết mình đang trả phí dịch vụ, tự nguyện tài trợ hay đóng vào một khoản do lớp tự đặt ra.

Hai hiệu trưởng đã nêu cách trường dự kiến quản lý các khoản thu đầu năm học. Tuy nhiên, những giải trình này mới cho thấy quy trình và cam kết của nhà trường. Phụ huynh còn cần được biết dự toán từng nguồn thu; dự kiến thu bao nhiêu, tính trên cơ sở nào, chi cho những nội dung gì và công khai ở đâu để có thể kiểm tra. Báo Thanh tra sẽ tiếp tục làm rõ việc công khai dự toán các nguồn thu tại các trường trong bài viết tiếp theo.