Khách du lịch trả tiền công “diễn xuất” cho trẻ em dân tộc thiểu số (thị trấn Sa Pa), để chụp bức ảnh vừa ý. Do không quản lý tốt, du lịch đã gây nhiều mặt trái cho đồng bào lẫn khách. Ảnh: Tiến Thành

Lòng tốt bất chấp hậu quả

Lần đầu khảo sát tuyến Đồng Văn - Mèo Vạc tháng 4/2011, chúng tôi khá thú vị chứng kiến nhiều tốp trẻ con (có em lớn tới 12 - 13 tuổi) đứng bên phía vực sâu trên đường Hạnh Phúc đồng loạt vẫy chào ôtô chở khách du lịch. Nhưng anh lái xe chuyên chạy tuyến này bảo: “Trẻ làm vậy để khách dừng lại chụp ảnh, hỏi chuyện, cho quà đấy”!

Tết Ất Mão 2013, đi du lịch Hà Giang, tôi vẫn thấy lác đác cảnh trên. Thậm chí, ở Phố Cáo (huyện Đồng Văn), 2 cậu nhóc đánh nhau để giành giật kẹo, khiến bà khách cho quà lắc đầu ngao ngán.

Cuối tháng trước, đoàn lữ hành và sở văn hóa -thể thao và du lịch (VH-TT&DL) một số địa phương khảo sát Hà Giang không còn thấy cảnh “vẫy khách”. Phó Trưởng Phòng Hành chính - Tổng hợp thuộc Trung tâm Thông tin xúc tiến du lịch (Sở VH-TT&DL Hà Giang) Vừ Thị Mai Hương cho biết, đó là nhờ chính quyền huyện Đồng Văn và huyện Mèo Vạc nỗ lực chỉ đạo UBND xã, hội phụ nữ, nhà trường tuyên truyền nâng cao nhận thức cho đồng bào, học sinh...

Tuy nhiên, lại xuất hiện nhiều nhóm trẻ (gồm cả bà già bế cháu) đứng cạnh điểm tham quan nổi tiếng, vị trí chụp ảnh đẹp, đoạn đường xe du lịch hay chạy qua rồi nhìn khách đăm đăm!

Ngay đầu đường dẫn vào ngôi nhà Mông là bối cảnh quay bộ phim «Chuyện của Pao» (điểm tham quan hấp dẫn ở xã Sủng Là, huyện Đồng Văn), một số khách tới tấp chia kẹo cho đám trẻ con đang chơi. Cạnh cổng vào “nhà của Pao”, năm bà cháu (địu theo hai bé nữa) lặng lẽ đứng nhìn khách! Một số người đến bên chụp ảnh cùng rồi cho bánh kẹo, như “trả công”!

Lúc đoàn khảo sát quay ra xe thấy 5 - 6 em tụ tập cạnh đó. Trước những ánh mắt ngây thơ, tình thương lại dâng trào mặc cho lãnh đạo Trung tâm Thông tin xúc tiến du lịch (Sở VH-TT&DL Hà Giang) ra rả khuyến cáo hậu quả: “Cứ thế này, người đến sau không cho thì trẻ sa sầm mặt, chỉ trỏ vào khách”!

Hôm sau, chúng tôi vừa qua đỉnh đèo Mã Pì Lèng bỗng thấy xe trước vượt qua 5 trẻ 4 - 6 tuổi chơi bên mép vực sâu (xung quanh không có nhà dân) rồi đột ngột dừng lại. “Hiểu ý”, 4 trẻ quần áo phong phanh chạy xô tới, nhìn chăm chú lên xe. Em bé bị dị tật ở chân vội bò lổm ngổm 5 - 6m dưới mặt đường Hạnh Phúc bám theo, trông tội nghiệp và nguy hiểm vô cùng. Một cô gái từ ôtô nhảy xuống, gấp gáp chia nắm kẹo cho cả nhóm. Chứng kiến toàn bộ cảnh này, bà Vừ Thị Mai Hương cảnh báo: Cho quà giữa đường (phía trên, bên trái ảnh) kích thích trẻ bỏ bê học hành ra “đứng đường”, dễ gặp tai nạn…