Quy định 212 của Bộ Chính trị về kỷ luật tổ chức đảng, đảng viên vi phạm vừa được ban hành, quy định cụ thể các hành vi vi phạm và hình thức kỷ luật đối với tổ chức đảng, đảng viên trong nhiều lĩnh vực, trong đó có các lĩnh vực thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Toàn cảnh hội nghị Trung ương 3 khóa XIV. Ảnh: TTXVN

Theo quy định của Bộ Chính trị, tất cả tổ chức đảng và đảng viên bình đẳng trước kỷ luật của Đảng. Tổ chức đảng và đảng viên vi phạm chủ trương, quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước đều phải xem xét thi hành kỷ luật công minh, chính xác, kịp thời.

Hình thức kỷ luật đối với tổ chức đảng gồm khiển trách, cảnh cáo, giải tán. Đối với đảng viên chính thức gồm khiển trách, cảnh cáo, cách chức (nếu có chức vụ), khai trừ. Đảng viên dự bị bị kỷ luật bằng hình thức khiển trách hoặc cảnh cáo.

Đảng viên vu khống người làm nhiệm vụ thanh tra có thể bị khai trừ

Theo Quy định 212, đảng viên vi phạm quy định về kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán gây hậu quả rất nghiêm trọng hoặc thuộc một số trường hợp sẽ bị khai trừ.

Mức kỷ luật cao nhất này áp dụng đối với đảng viên có hành vi kết luận hoặc tham mưu kết luận sai sự thật; quyết định, xử lý trái quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước; báo cáo sai sự thật, bao che cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm trong hoạt động kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán.

Đảng viên cũng có thể bị khai trừ nếu chống đối, cản trở, mua chuộc, trả thù, trù dập, khống chế, vu khống người làm nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán, người cung cấp thông tin, tài liệu, chứng cứ cho hoạt động này.

Một trường hợp khác là không ra quyết định kiểm tra, thanh tra khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm chủ trương, quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước.

Với vi phạm gây hậu quả ít nghiêm trọng, đảng viên có thể bị khiển trách.

Các hành vi như làm trái quy định về kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán; không chấp hành kết luận, quyết định của cơ quan có thẩm quyền; kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán vượt thẩm quyền, phạm vi, đối tượng, nội dung được cấp có thẩm quyền quyết định; tiết lộ hoặc làm lộ, lọt thông tin, tài liệu về tình hình và kết quả kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán khi chưa được công bố... thuộc nhóm vi phạm này.

Trường hợp tái phạm sau khi đã bị kỷ luật khiển trách, vi phạm lần đầu gây hậu quả nghiêm trọng hoặc có các hành vi như lợi dụng, lạm dụng chức vụ, quyền hạn trong kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán để làm trái pháp luật; làm sai lệch hồ sơ, tài liệu liên quan; che giấu, sửa chữa tài liệu, chứng từ, sổ sách hoặc thay đổi, tiêu hủy chứng cứ nhằm đối phó với hoạt động kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán, thì bị kỷ luật bằng hình thức cảnh cáo hoặc cách chức nếu có chức vụ.

Đảng viên cũng có thể bị kỷ luật cảnh cáo hoặc cách chức nếu lợi dụng, lạm dụng chức vụ, quyền hạn để mở rộng đối tượng, phạm vi, thời gian kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán trái quy định; phát hiện sai phạm nhưng không báo cáo mà đồng thuận theo chỉ đạo của người có thẩm quyền để báo cáo kết quả kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán không đúng sự thật, không đầy đủ vi phạm.

Trốn tránh giải quyết khiếu nại, tố cáo có thể bị kỷ luật cảnh cáo

Ở lĩnh vực khiếu nại, tố cáo, Quy định 212 xác định cụ thể các hành vi vi phạm tương ứng với từng mức kỷ luật.

Trong đó, Đảng viên vi phạm gây hậu quả ít nghiêm trọng thì bị kỷ luật khiển trách nếu có hành vi như viết đơn tố cáo giấu tên, mạo tên, bịa đặt; tham gia cùng người khác viết, soạn thảo, ký tên trong cùng một đơn tố cáo; gửi, phát tán đơn tố cáo đến những nơi không có thẩm quyền giải quyết.

Không chỉ đạo hoặc không xem xét, giải quyết đơn tố cáo, khiếu nại, phản ánh, kiến nghị theo quy định; để quá thời hạn chuyển đơn khiếu nại, tố cáo không thuộc thẩm quyền giải quyết mà không có lý do chính đáng… cũng bị xem xét kỷ luật khiển trách nếu gây hậu quả ít nghiêm trọng.

Trường hợp đã bị kỷ luật khiển trách mà tái phạm, hoặc vi phạm lần đầu gây hậu quả nghiêm trọng, hoặc có hành vi như trì hoãn hoặc trốn tránh trách nhiệm giải quyết khiếu nại, tố cáo; không yêu cầu hoặc không thực hiện trách nhiệm bảo vệ người tố cáo theo quy định thì bị kỷ luật cảnh cáo hoặc cách chức nếu có chức vụ.

Vu cáo hoặc cản trở người đang thực hiện nhiệm vụ giải quyết khiếu nại, tố cáo; tung tin sai sự thật về tố cáo và giải quyết tố cáo cũng bị kỷ luật.

Trường hợp vi phạm gây hậu quả rất nghiêm trọng hoặc có hành vi tổ chức, cưỡng ép, kích động, xúi giục, giúp sức, dụ dỗ, mua chuộc, lôi kéo người khác khiếu nại, tố cáo sai sự thật; gây áp lực, đòi yêu sách hoặc tập trung đông người khiếu nại, tố cáo gây mất an ninh, trật tự thì bị kỷ luật bằng hình thức khai trừ.

Đảng viên cũng có thể bị khai trừ nếu lợi dụng khiếu nại, tố cáo để gây mất trật tự, an ninh, gây thiệt hại cho cơ quan, tổ chức, cá nhân nhằm chống Đảng, Nhà nước; xuyên tạc sự thật, đe dọa, xúc phạm nghiêm trọng uy tín, danh dự của cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm giải quyết hoặc xâm phạm tính mạng người có trách nhiệm giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Đảng viên đưa, nhận “hoa hồng” có thể bị kỷ luật khai trừ

Đảng viên vi phạm quy định về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực gây hậu quả rất nghiêm trọng hoặc thuộc một số trường hợp đặc biệt sẽ bị kỷ luật bằng hình thức khai trừ.

Theo Điều 40, mức kỷ luật cao nhất này áp dụng đối với đảng viên có các hành vi như mở tài khoản chuyển tiền, tài sản ra nước ngoài, mua bán tài sản ở nước ngoài trái quy định; tổ chức, tham gia hoạt động rửa tiền dưới mọi hình thức.

Đảng viên cũng có thể bị khai trừ nếu chủ trì, tham mưu, đề xuất, tham gia ban hành chế độ, chính sách, quy trình, thủ tục trái quy định nhằm tạo lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ để trục lợi; tẩu tán tài sản để trốn tránh kê khai hoặc đối phó, cản trở việc kiểm tra, xác minh tài sản, thu nhập.

Các hành vi như cản trở việc thu hồi tài sản tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; sử dụng dự thảo kết luận kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán để đe dọa đối tượng kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán nhằm trục lợi; dung túng, tiếp tay cho tham nhũng, lãng phí, tiêu cực cũng thuộc diện bị khai trừ.

Đáng chú ý, đảng viên đưa, nhận, môi giới hối lộ; đưa, nhận “hoa hồng” hoặc môi giới đưa, nhận “hoa hồng” trái quy định; nhũng nhiễu, vòi vĩnh khi thực thi công vụ cũng có thể bị khai trừ.

Mức kỷ luật này còn áp dụng với hành vi tham ô tiền, tài sản; lợi dụng chính sách an sinh xã hội, quỹ cứu trợ, cứu nạn để tham nhũng, tiêu cực; lợi dụng chức vụ, quyền hạn, vị trí công tác để chiếm dụng tài sản công.

Đảng viên cản trở, can thiệp trái pháp luật việc kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án, xét đặc xá, giảm án nhằm trục lợi  cũng bị khai trừ.

Với vi phạm quy định phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực gây hậu quả ít nghiêm trọng, đảng viên bị khiển trách. Trường hợp tái phạm, vi phạm lần đầu gây hậu quả nghiêm trọng hoặc có các hành vi vi phạm được quy định cụ thể thì bị cảnh cáo hoặc cách chức nếu có chức vụ.

Quy định 212 thay thế Quy định số 69 ngày 6/7/2022 của Bộ Chính trị khóa XIII về kỷ luật tổ chức đảng, đảng viên vi phạm và Quy định số 264 ngày 14/2/2025 của Bộ Chính trị sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định số 69.