Mùa Xuân, trong tư duy người Việt, không chỉ là thời điểm khởi đầu của một năm, mà còn là thời khắc nạp đầy quyết tâm để đi xa hơn. Trong truyền thuyết Thánh Gióng, từ một đứa trẻ, sau một đêm Gióng lớn nhanh như thổi, đứng dậy đánh đuổi giặc ngoại xâm, bảo vệ đất nước. Hình ảnh ấy gợi một ý nghĩa sâu xa: khi thời điểm đến, nội lực dân tộc có thể được đánh thức rất nhanh để gánh vác những việc lớn.

Mùa Xuân 2026, Việt Nam cũng đang đứng trước một thời điểm như vậy. Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc không bắt đầu từ những điều xa xôi, mà từ khả năng khơi dậy nội lực, tổ chức lại nguồn lực trong nước và chuyển khát vọng phát triển thành năng lực thực thi cụ thể.

Khát vọng quốc gia trong năm cạnh tranh mới

Việt Nam bước vào năm 2026 trong bối cảnh cạnh tranh quyết liệt ở cả khu vực và toàn cầu. Khát vọng hùng cường không chỉ là lời tuyên bố, mà là năng lực đặt mục tiêu phát triển cao hơn, nhanh hơn và bền hơn.

Những năm gần đây, nền kinh tế đã mở rộng quy mô, doanh nghiệp mở rộng không gian kinh doanh, khu vực công khởi động chuyển đổi số. Nhưng bước sang 2026, phép đo quan trọng nhất không còn nằm ở quy mô, mà ở hiệu năng: thời gian xử lý thủ tục, chi phí tuân thủ, độ dự báo rủi ro chính sách và tốc độ phản ứng của chính quyền cơ sở.

Hình ảnh Thánh Gióng hướng lên một bầu trời rộng mở phù hợp cho năm 2026, một năm mà Việt Nam không chỉ đặt mục tiêu phát triển cao hơn. Ảnh: T.Giang

Tại Hội nghị tổng kết năm 2025 và triển khai công tác năm 2026 của Chính phủ và chính quyền địa phương hồi đầu tháng 1/2026, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu đổi mới căn bản tư duy phát triển, phương thức quản trị và phân bổ nguồn lực để tạo nền tảng mới cho tăng trưởng.

Tổng Bí thư khẳng định “nguồn lực của Việt Nam rất lớn, nhưng nếu không tháo gỡ điểm nghẽn thể chế thì không thể phát triển được”, đồng thời yêu cầu phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn, cải cách quyết liệt hơn để khơi thông mọi nguồn lực.

Tinh thần điều hành của năm mới vì vậy rất rõ: cơ hội phát triển phải được xử lý nhanh, đúng bản chất và không để chậm lại. Khát vọng quốc gia muốn trở thành lợi thế cạnh tranh phải được bảo đảm bằng năng lực vận hành của hệ thống trong nước.

Cải cách hiệu năng và nội lực kinh tế, công nghệ trong nước

Cải cách thể chế cần được hiểu theo đúng mục tiêu: rút ngắn lực cản, không rút ngắn tham vọng. Một thủ tục hành chính kéo dài sẽ trở thành chi phí lớn với doanh nghiệp và dòng vốn đầu tư. Một rủi ro thị trường được phát hiện muộn sẽ làm nhiễu tín hiệu cạnh tranh và tạo ra bất lợi dài hạn. Một trách nhiệm không được gắn rõ với thẩm quyền sẽ khiến quy trình vận hành thiếu độ nghiêm cần thiết.

Trong một phân tích về chiến lược phát triển quốc gia, GS.TS Nguyễn Đăng Thành (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) từng nhấn mạnh: “Khát vọng độc lập, tự chủ, tự cường, giàu mạnh của Việt Nam là nhất quán và xuyên suốt. Tự chủ trong bối cảnh mới chính là tự cường, trước hết về kinh tế, ở mức cao hơn là giàu có và thịnh vượng, đồng thời là đối tác tin cậy, thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế”.

Theo GS.TS Nguyễn Đăng Thành, tự chủ - tự cường chỉ bền vững khi dựa trên sức mạnh kinh tế trong nước, năng lực khoa học - công nghệ và sự đồng thuận xã hội.

Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình đến dự Hội nghị tổng kết năm 2025 và triển khai công tác năm 2026 của Chính phủ và chính quyền địa phương hồi đầu tháng 1/2026. Ảnh: Đoàn Bắc

Những luận điểm đó cũng là lời giải cho bài toán của năm 2026. Muốn phát triển nhanh hơn, Việt Nam phải tăng năng suất lao động quốc gia bằng công nghệ được làm chủ và vận hành trong nước. Công nghệ không chỉ nằm trong báo cáo, mà phải hiện diện trong quy trình sản xuất, phân phối và điều hành thị trường. Một nền kinh tế hiện đại cần doanh nghiệp sản xuất thật. Một nền hành chính hiện đại cần thủ tục gọn và trách nhiệm rõ. Một hệ thống giám sát hiện đại cần dữ liệu và công nghệ hỗ trợ để phát hiện rủi ro sớm hơn.

Tăng năng suất trong nước vì vậy là điều kiện quan trọng để khát vọng hùng cường có lực đẩy và sức bền. Cải cách thể chế năm 2026 cần gắn với cải cách thị trường và cải cách hiệu năng của thủ tục hành chính. Khi chi phí tuân thủ giảm, doanh nghiệp tăng sức cạnh tranh. Khi thủ tục được rút ngắn, dòng vốn tăng vòng quay đầu tư. Khi trách nhiệm giải trình rõ, quy trình phối hợp không bị phân tán ở các khâu quan trọng. Đó là logic phát triển bền vững trong năm mới.

Trách nhiệm cơ sở và phản xạ điều hành quốc gia

Trong cấu trúc điều hành ở Việt Nam, chính quyền cơ sở là tầng quyết định độ nhạy của cả thị trường và hành chính. Một sai phạm địa bàn phát hiện chậm sẽ không còn là sai phạm địa bàn, mà trở thành sai phạm chuỗi và suy giảm niềm tin thị trường. Một thủ tục chậm ở cơ sở sẽ không chỉ chậm trễ hành chính, mà là chi phí thời gian của cả nền kinh tế. Một trách nhiệm không rõ đầu mối ở cơ sở sẽ trở thành điểm nghẽn của phản xạ điều hành quốc gia.

Tổng Bí thư Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu kiên quyết chống tư tưởng đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm; tăng cường kiểm tra, giám sát để xử lý công việc hiệu quả, kịp thời hơn, coi đó là điều kiện nâng cao phản xạ điều hành của hệ thống trong giai đoạn phát triển mới, đặc biệt ở cấp cơ sở.

Đặt trong năm 2026, yêu cầu ấy không chỉ là kỷ cương hành chính, mà là kỷ cương phát triển. Phát triển nhanh cần phản xạ điều hành nhanh. Phối hợp liên ngành cần thủ tục không vòng vèo. Xử lý sai phạm cần trách nhiệm không mờ đầu mối. Một thiết chế chỉ làm đúng luật nhưng thiếu tốc độ, thiếu dự báo rủi ro và thiếu trách nhiệm giải trình rõ ràng, thì luật đúng cũng khó tạo ra lực đẩy phát triển.

Vì vậy, năm 2026 cần một chuẩn mực thực thi: đúng hạn quan trọng không kém đúng luật; đúng bản chất quan trọng không kém đúng quy trình; đúng trách nhiệm quan trọng không kém đúng thẩm quyền; và đúng tốc độ quan trọng không kém đúng biểu mẫu.

Khi các chỉ số đó song hành trong điều hành quốc gia, nguồn lực tăng trưởng trong nước mới được giải phóng đúng nhịp.

Núi Sóc - điểm nhìn của Xuân mới

Sóc Sơn, nơi đặt tượng đài Thánh Gióng, là biểu tượng sinh động của tinh thần Phù Đổng trong đời sống hôm nay. Trên đỉnh Núi Sóc, Thánh Gióng hướng lên một bầu trời rộng mở. Đó là hình ảnh phù hợp cho năm 2026, một năm mà Việt Nam không chỉ đặt mục tiêu phát triển cao hơn, mà phải bảo đảm mục tiêu ấy không bị hao hụt bởi chi phí thủ tục và vùng mờ trách nhiệm.

Tượng đài Thánh Gióng trên đỉnh núi Sóc thuộc xã Sóc Sơn, TP Hà Nội. Ảnh: T.Giang

Bước vào 2026, lợi thế cạnh tranh của Việt Nam phải được bảo đảm bằng nội lực trong nước: nội lực kinh tế sản xuất thật, nội lực công nghệ làm chủ và vận hành trong nước, nội lực hành chính rút ngắn thủ tục và nội lực trách nhiệm giải trình rõ ràng ở từng cấp thực thi.

Một quốc gia muốn đi xa hơn không thể chậm lại ở khâu cơ sở. Một nền kinh tế muốn mạnh hơn không thể cạnh tranh bằng giấy tờ thay cho sản phẩm. Một nền hành chính muốn nghiêm hơn không thể để trách nhiệm trôi sau thẩm quyền. Và một nền công nghệ muốn bền hơn không thể chỉ nằm trong kế hoạch, mà phải nằm trong quy trình vận hành trong nước.

Xuân 2026 là thời điểm để Việt Nam khởi động một chu kỳ phát triển mới bằng năng lực trong nước. Khát vọng hùng cường không cần những lời khẳng định dài dòng, mà cần những điều được hoàn tất đúng hạn, vận hành đúng bản chất và truy rõ trách nhiệm.

Khi mục tiêu đủ lớn để quy tụ nguồn lực, khi thủ tục đủ gọn để giảm chi phí thời gian, khi công nghệ đủ mạnh để vận hành trong nước, và khi trách nhiệm đủ rõ để không mờ đầu mối giải trình, thì khát vọng phát triển mới có lực bền và đà tăng trưởng mới có lợi thế cạnh tranh.