+ Với tư cách là Tổng Thanh tra, ông dự đoán gì về tình hình KN,TC trong thời gian tới và nguyên nhân của tình hình đó?

- Từ tình hình thực tế cuối năm 2011 và những tháng đầu năm 2012, có thể nhìn nhận: Tình hình KN,TC đang và sẽ tiếp tục diễn biến rất phức tạp. Theo dự đoán, thời gian sắp tới tình trạng KN,TC đông người, vượt cấp, phức tạp và kéo dài có xu hướng diễn ra ngày càng nhiều hơn.

Nguyên nhân chủ yếu của tình hình trên là do:

Thứ nhất, để phát triển kinh tế - xã hội thì nhiều dự án đã và đang được triển khai, và tất nhiên buộc phải bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB), bố trí tái định cư. Trong bồi thường GPMB, phải khẳng định có địa phương thực hiện các quy trình, thủ tục chưa đúng, thiếu công khai, minh bạch, rõ ràng, dẫn đến khiếu kiện.

Thứ hai, về giá cả bồi thường. Vấn đề này đã được Nhà nước quy định rõ ràng trong luật, tuy nhiên, vẫn có những dự án tính toán giá trị bồi thường chưa đúng, chưa công bằng giữa các đối tượng thuộc diện giải tỏa, dẫn tới người dân bức xúc, so bì, khiếu kiện. Mặt khác, trong GPMB, việc thực hiện các chính sách hỗ trợ cho người dân như tái định cư, tái định canh, giải quyết việc làm, giúp người dân có cuộc sống ổn định lâu dài chưa được quan tâm đúng mức.

Thứ ba, trách nhiệm trong giải quyết KN,TC ở một số địa phương, một số bộ, ngành có lúc chưa thể hiện tốt, chưa thực hiện đầy đủ, đúng pháp luật về KN,TC. Có trường hợp còn né tránh, đùn đẩy, thiếu trách nhiệm trong giải quyết KN,TC.

Thứ tư, nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của người dân chưa tốt, nhiều trường hợp có yêu cầu, đòi hỏi quá đáng, không đúng quy định, từ đó thành ra quá khích, gây rối, thậm chí vi phạm pháp luật. Có trường hợp bị kẻ xấu lợi dụng, kích động vì mục đích chính trị…

+ Các giải pháp sắp tới đã được Thanh tra Chính phủ tính đến. Đâu sẽ là những việc cần làm ngay, thưa Tổng Thanh tra?

- Thứ nhất, tiếp tục quán triệt và triển khai thực hiện tốt Luật KN, Luật TC, Quyết định số 858 của Thủ tướng Chính phủ về Đề án Đổi mới công tác tiếp dân. Chú trọng việc tuyên truyền pháp luật, nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của người dân, đặc biệt là trong thực hiện Luật KN, Luật TC và các chủ trương, chính sách, quy định của Nhà nước trong giải quyết KN,TC.

Thứ hai, phải xem xét, điều chỉnh những điểm chưa phù hợp về cơ chế, chính sách, nhất là các vấn đề liên quan đến đất đai, bồi thường GPMB, tái định cư; quan tâm hỗ trợ người dân khu vực bị giải tỏa sớm ổn định cuộc sống một cách căn cơ, lâu dài.

Thứ ba, tăng cường trách nhiệm của hệ thống chính trị trong công tác giải quyết KN,TC. Quan điểm là giải quyết dứt điểm vụ việc ngay tại địa phương chứ không phải là giải quyết hết thẩm quyền. Bởi vì, giải quyết hết thẩm quyền nhưng dân vẫn còn KN thì trách nhiệm của các địa phương vẫn phải tiếp tục đối thoại, vận động, giải thích hoặc có hướng giải quyết phù hợp, đúng quy định của pháp luật.

+ Đối với ngành Thanh tra, bên cạnh những công việc thường xuyên và theo kế hoạch đã xác định, cần tập trung những vấn đề gì trong thời gian tới, thưa Tổng Thanh tra?

- Trước hết, ngành sẽ tiếp tục tập trung quán triệt các quy định của pháp luật về tiếp dân, giải quyết KN,TC, đặc biệt là triển khai tốt Luật KN, Luật TC, tham mưu giúp Chính phủ ban hành và triển khai thực hiện các văn bản hướng dẫn thi hành Luật KN, Luật TC.

Thứ hai, tiếp tục triển khai thực hiện tốt Quyết định 858 của Thủ tướng Chính phủ về Đề án Đổi mới công tác tiếp công dân. Đổi mới công tác tiếp dân theo hướng tăng cường hơn nữa tinh thần trách nhiệm của mỗi cán bộ thanh tra; đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ, năng lực, đạo đức tác phong của đội ngũ cán bộ làm công tác tiếp dân, giải quyết KN, TC; tạo điều kiện cho người dân khi đến những nơi tiếp công dân được hướng dẫn một cách đầy đủ, rõ ràng, hiểu rõ được KN nào là đúng, KN nào là sai, để không còn tình trạng tiếp khiếu trong những trường hợp đã giải quyết đúng pháp luật.

Thứ ba, tăng cường sự phối hợp với các cấp, ngành liên quan trong công tác tiếp dân, giải quyết KN, TC. Thanh tra Chính phủ đã chỉ đạo và triển khai lực lượng phối hợp với các tỉnh, thành phố có khiếu kiện phức tạp, kéo dài để cùng đối thoại, xem xét, giải quyết ngay tại địa phương.

Cẩm Giang (Ghi)