Chiều 5/8, Quốc hội thảo luận ở hội trường Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư. Câu chuyện liên quan đến kinh doanh kim cương, mô hình kinh doanh kỳ nghỉ được các đại biểu đặt ra.

Kinh doanh kim cương, mô hình kỳ nghỉ diễn biến phức tạp

Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Trịnh Xuân An nhận định kinh doanh vàng, kim cương là vấn đề lớn, nhưng đang diễn biến phức tạp.

Đại biểu Quốc hội Trịnh Xuân An. Ảnh: quochoi.vn

Qua các vụ việc của PNJ hay kim cương vừa rồi, đại biểu Trịnh Xuân An đề xuất đưa kinh doanh kim cương vào ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, thậm chí hoạt động kinh doanh này phải áp dụng điều kiện chặt chẽ hơn.

Hiện trong dự thảo đã quy định kinh doanh vàng (trừ vàng trang sức, mỹ nghệ) là ngành, nghề kinh doanh có điều kiện.

Tinh thần chung khi góp ý vào việc sửa luật này được ông An nhấn mạnh là tạo môi trường kinh doanh cởi mở, thúc đẩy phát triển nhưng cắt giảm phải đi vào thực chất, đóng góp trực tiếp vào sự phát triển của doanh nghiệp, của môi trường đầu tư kinh doanh.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (tỉnh Hưng Yên) cho biết, thực tiễn đang đặt ra yêu cầu cần bổ sung điều kiện đầu tư kinh doanh với một số mô hình mới, phát sinh nhiều rủi ro nhưng chưa được điều chỉnh đầy đủ.

Ông phân tích, vừa qua thị trường bất động sản nghỉ dưỡng đã phát sinh nhiều vụ việc khiếu nại, khiếu kiện kéo dài liên quan đến mô hình sở hữu kỳ nghỉ. Rất nhiều khách hàng tập trung khiếu kiện tại trụ sở doanh nghiệp; nhiều vụ việc có dấu hiệu lừa đảo dưới danh nghĩa bán gói nghỉ dưỡng đã bị cơ quan tiến hành tố tụng khởi tố điều tra.

“Thực tiễn này cho thấy đây không còn là những tranh chấp dân sự riêng lẻ mà đã trở thành vấn đề ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội và quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng”, ông Huy nói.

Điểm đáng lo ngại nhất của mô hình này, theo đại biểu tỉnh Hưng Yên, không nằm ở việc cung cấp dịch vụ du lịch mà ở cơ chế huy động lượng tiền rất lớn của người dân thông qua việc bán trước quyền sử dụng dịch vụ.

“Trong thời hạn từ 10 đến 30 năm, doanh nghiệp có thể thu từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng cho mỗi hợp đồng, trong khi việc quản lý, sử dụng nguồn tiền này hiện chưa chịu bất kỳ cơ chế kiểm soát chuyên biệt nào. Khi doanh nghiệp mất khả năng thực hiện cam kết hoặc chấm dứt hợp đồng, rủi ro hầu như được chuyển toàn bộ sang phía người tiêu dùng”, đại biểu Huy phân tích.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (tỉnh Hưng Yên). Ảnh: quochoi.vn

Ông góp ý cần xác định tên ngành nghề theo bản chất của hoạt động cung cấp quyền lưu trú dài hạn trên cơ sở thanh toán trước thay vì chỉ dựa trên tên thương mại của sản phẩm.

Cách tiếp cận này, theo đại biểu tỉnh Hưng Yên, sẽ bảo đảm tính pháp lý, hạn chế tình trạng doanh nghiệp thay đổi tên gọi hoặc hình thức giao dịch để né tránh sự điều chỉnh của pháp luật.

“Khi hoạt động này được xác định là ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, Chính phủ sẽ có cơ sở pháp lý để quy định các điều kiện quản lý phù hợp như cơ chế bảo đảm nghĩa vụ tài chính đối với khoản tiền khách hàng đã thanh toán trước, nghĩa vụ công khai thông tin, hợp đồng mẫu, quyền hủy bỏ hợp đồng trong thời gian cân nhắc và các biện pháp bảo vệ người tiêu dùng khác”, ông Huy nêu quan điểm.

Không nên cắt giảm điều kiện kinh doanh bằng mọi giá

Nhấn mạnh không nên cắt giảm điều kiện kinh doanh bằng mọi giá, cũng không phải bổ sung điều kiện một cách cơ học, ông Huy nhấn mạnh, điều quan trọng là mỗi ngành nghề được giữ lại, bãi bỏ và bổ sung đều phải được đánh giá trên cơ sở mức độ rủi ro và yêu cầu bảo vệ lợi ích công cộng.

Dự thảo Luật đưa 58 ngành, nghề ra khỏi Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Nhiều ngành, nghề sẽ chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm hoặc quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và pháp luật chuyên ngành.

“Đây là thay đổi rất lớn về phương thức quản lý nhà nước”, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga (TP Hải Phòng) nhận định.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga (TP Hải Phòng). Ảnh: quochoi.vn

Tuy nhiên, theo đại biểu Nga, hồ sơ dự án luật chưa làm rõ đầy đủ hiệu quả, tính khả thi của cơ chế hậu kiểm; chưa thể hiện cụ thể hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, cơ sở dữ liệu, nguồn nhân lực thanh tra, kiểm tra và chế tài xử lý vi phạm thay thế.

“Nếu bỏ điều kiện cũ trong khi công cụ quản lý mới chưa sẵn sàng, có thể phát sinh khoảng trống quản lý. Ngược lại, nếu dưới danh nghĩa tiêu chuẩn, quy chuẩn mà tiếp tục đặt ra những yêu cầu bắt buộc tương tự điều kiện gia nhập thị trường thì sẽ hình thành điều kiện kinh doanh khác”, bà Nga nói.

Đại biểu TP Hải Phòng đề nghị xây dựng kế hoạch thi hành cụ thể đối với từng ngành, nghề.

Trong đó, theo bà Nga, cần rõ 5 vấn đề, gồm: điều kiện nào thực sự được bãi bỏ; văn bản nào phải sửa đổi; công cụ quản lý thay thế là gì; cơ quan nào chịu trách nhiệm hậu kiểm; và thời điểm công cụ mới bắt đầu vận hành.

Việc chuẩn bị văn bản hướng dẫn đầy đủ sẽ giúp luật sớm đi vào cuộc sống khi được thông qua, bà Nga nhấn mạnh.

Đại biểu TP Hải Phòng nói thêm, với các ngành, nghề được bãi bỏ điều kiện kinh doanh, cần quy định rõ việc xử lý giấy phép có thời hạn, giấy phép không xác định thời hạn, hồ sơ đang được giải quyết, phí và lệ phí đã nộp, cũng như các cuộc thanh tra, kiểm tra và vụ việc vi phạm đang được xử lý.