Chiều 21/7, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì Hội nghị Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội và Ban Thường vụ TPHCM về dự án Luật Phát triển đô thị.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, vừa qua, Bộ Chính trị đã thống nhất đổi tên dự án Luật Đô thị đặc biệt thành dự án Luật Phát triển đô thị; đồng thời, cơ bản đồng ý về nội dung phân quyền cho đô thị đặc biệt trong xây dựng thể chế, bảo đảm phù hợp với quy định của Hiến pháp, pháp luật và tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Chuyển từ tư duy sang quản trị đô thị hiện đại và kiến tạo phát triển

Bộ Chính trị giao Đảng ủy Chính phủ phối hợp với Đảng ủy Quốc hội, các cơ quan có liên quan hoàn thiện hồ sơ tài liệu có liên quan về mô hình tổ chức, cơ chế chính sách đối với khu kinh tế đặc biệt, đảm bảo sự chủ động, linh hoạt trong chỉ đạo, điều hành của Chính phủ nhưng phải phù hợp với Hiến pháp.

Bí thư Đảng ủy Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì Hội nghị Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội và Ban Thường vụ TPHCM về dự án Luật Phát triển đô thị. Ảnh: quochoi.vn

Theo Chủ tịch Quốc hội, việc xây dựng Luật Phát triển đô thị thay cho cách thức mỗi TP đề xuất một nghị quyết đặc thù riêng là bước chuyển quan trọng trong tư duy xây dựng thể chế.

Dự án Luật không chỉ nhằm tạo động lực phát triển cho TPHCM mà còn phải hình thành khuôn khổ pháp lý chung để các đô thị khác trong cả nước được áp dụng khi đáp ứng đầy đủ điều kiện.

“Đây là dấu mốc chuyển từ tư duy quản lý nhà nước về đô thị sang quản trị đô thị hiện đại và kiến tạo phát triển”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Trên tinh thần đó, Chủ tịch Quốc hội gợi mở một số vấn đề cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo luật.

Đề cập yêu cầu hoàn thiện bộ máy quản trị đô thị và cơ chế kiểm soát quyền lực, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, nếu chỉ quy định ở mức độ tương tự các cơ chế đã có thì chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Tuy nhiên, theo Chủ tịch Quốc hội, trao quyền phải gắn với các tiêu chí cụ thể về năng lực tổ chức thực hiện, nguồn lực và đội ngũ cán bộ chuyên môn, tránh tình trạng trao quyền nhưng địa phương không đủ điều kiện thực thi.

Ông đặc biệt lưu ý cơ chế kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình. “Trao cơ chế vượt trội phải đi đôi với cơ chế hậu kiểm độc lập. Cần thiết lập chỉ số đánh giá hiệu quả quản trị đô thị định kỳ, công khai cho người dân, cho doanh nghiệp, cho Quốc hội và HĐND giám sát”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, đây là vấn đề này hết sức quan trọng".

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn. Ảnh: quochoi.vn

Cùng với đó, cần làm rõ giới hạn pháp lý trong việc chủ động thí điểm các cơ chế mới và có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

“Cán bộ phải quyết đoán, quyết liệt, quyết tâm, nhưng quan trọng nhất là phải quyết làm. Có quyết tâm mà không tổ chức thực hiện thì sẽ không tạo ra sản phẩm”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Có cơ chế thu hồi phần giá trị đất tăng thêm do đầu tư hạ tầng mang lại

Một nội dung được Chủ tịch Quốc hội đặc biệt quan tâm là việc thể chế hóa mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng - TOD, gắn với phương thức quy hoạch không gian động.

Theo Chủ tịch Quốc hội, dự thảo luật cần định nghĩa rõ phạm vi, bán kính khu vực phụ cận các nhà ga để áp dụng cơ chế tái thiết đô thị và khai thác quỹ đất hiệu quả.

Việc phát triển hệ thống giao thông công cộng, công viên, không gian công cộng và các khu vực đô thị phải được tính toán đồng bộ, có cơ sở pháp lý rõ ràng để địa phương triển khai.

Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý cần nghiên cứu cho phép địa phương đấu giá quyền phát triển không gian ngầm, không gian trên cao tại các nhà ga, nút giao thông thuộc khu vực TOD. Đồng thời, cần có cơ chế thu hồi phần giá trị đất đai tăng thêm do đầu tư hạ tầng mang lại để bổ sung ngân sách và tái đầu tư phát triển hạ tầng đô thị.

Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang và Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu. Ảnh: quochoi.vn

Cho rằng điểm nghẽn lớn hiện nay là các đô thị chưa có cơ chế tự tạo nguồn vốn đầu tư phát triển, còn phụ thuộc nhiều vào ngân sách truyền thống và tín dụng ngân hàng, Chủ tịch Quốc hội đề nghị dự thảo luật phải mở rộng các công cụ huy động nguồn lực.

Dự thảo Luật cũng cần cắt giảm các tầng nấc trung gian, rút ngắn thủ tục đầu tư, cho phép thực hiện song song việc thẩm định quy hoạch, đất đai và môi trường đối với các dự án đô thị chiến lược.

Theo Chủ tịch Quốc hội, hiệu quả triển khai dự án hiện nay phụ thuộc rất lớn vào việc tháo gỡ thủ tục, bồi thường, tái định cư và thu hồi đất.

Cùng với các cơ chế về quản trị, tài chính và đầu tư, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu hoàn thiện các tiêu chí về đô thị thông minh, đô thị xanh và bảo đảm an sinh xã hội.

Các tiêu chí phải cụ thể, có thể đo lường, đánh giá và tổ chức thực hiện, bảo đảm các đô thị phát triển nhanh nhưng bền vững, hiện đại, xanh, đáng sống và không để ai bị bỏ lại phía sau.

Nhấn mạnh khi luật được ban hành, không chỉ TPHCM mà nhiều đô thị khác cũng có thể áp dụng các cơ chế phù hợp nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện, tiêu chí, Chủ tịch Quốc hội cơ bản nhất trí với đề xuất phấn đấu trình Quốc hội xem xét, thông qua dự án luật tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án luật với tinh thần đổi mới tư duy từ quản lý hành chính sang quản trị và phát triển mạnh mẽ, vượt trội.