Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ. Ảnh: Vũ Thành Chung

+ Phó Thủ tướng đánh giá như thế nào với những thành tựu nổi bật về kinh tế - xã hội Việt Nam trong năm 2019?

- Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ: Chúng ta vui mừng nhận thấy, trong năm 2019, mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, đất nước ta vẫn tiếp tục phát triển nhanh và khá toàn diện trên hầu hết các lĩnh vực; là năm thứ hai liên tiếp nước ta đạt và vượt toàn bộ 12 chỉ tiêu chủ yếu, trong đó 5 chỉ tiêu vượt kế hoạch. Chúng ta cùng điểm lại 8 thành tựu nổi bật về kinh tế - xã hội trong năm 2019:

(1) Kinh tế vĩ mô ổn định vững chắc hơn, năng suất lao động và chất lượng tăng trưởng tiếp tục được cải thiện. Tốc độ tăng GDP cả năm ước đạt trên 7%, thuộc nhóm các nước tăng trưởng cao hàng đầu khu vực, thế giới. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) dưới 3%, thấp hơn mục tiêu đề ra. Thị trường tài chính, tiền tệ tiếp tục phát triển ổn định; lãi suất, tỷ giá được điều hành linh hoạt theo tín hiệu thị trường; dự trữ ngoại hối đạt gần 80 tỷ USD.

(2) Năng suất lao động tăng 5,9%; đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) đạt 42,7%. Cơ cấu lại nền kinh tế thực chất hơn; các ngành, lĩnh vực chủ yếu phát triển ổn định, tích cực. Môi trường kinh doanh tiếp tục được cải thiện. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lần đầu tiên vượt 500 tỷ USD, trong đó xuất khẩu tăng khoảng 7,9%; xuất khẩu của khu vực kinh tế trong nước tăng mạnh; xuất siêu năm thứ tư liên tiếp với số tuyệt đối gần 10 tỷ USD. Bội chi ngân sách Nhà nước khoảng 3,4% GDP; nợ công giảm còn 56,1% GDP.

(3) Các đột phá chiến lược tiếp tục được quan tâm thực hiện. Thể chế không ngừng được hoàn thiện; nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật gắn với cắt giảm thủ tục hành chính, tiết giảm chi phí, tạo mọi thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và khơi thông các nguồn lực đầu tư xã hội, thúc đẩy tăng trưởng, số lượng doanh nghiệp thành lập mới tăng kỷ lục 134.000 doanh nghiệp.

(4) Chất lượng nguồn nhân lực được nâng lên. Có thêm một số trường đại học lọt vào danh sách các trường đại học hàng đầu của quốc tế, khu vực. Nhiều đoàn học sinh, sinh viên Việt Nam đạt nhiều giải quốc tế và xếp thứ hạng cao. Khoa học công nghệ được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực; hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia phát triển mạnh. Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) của Việt Nam tăng 3 bậc, xếp thứ 42/129 quốc gia, vùng lãnh thổ; đứng thứ nhất trong nhóm 26 quốc gia thu nhập trung bình thấp và thứ 3 trong ASEAN. Nước ta được xếp thứ 8 trong số các nền kinh tế tốt nhất thế giới để đầu tư năm 2019, tăng 15 bậc. Diễn đàn Kinh tế Thế giới đánh giá năng lực cạnh tranh của Việt Nam cải thiện vượt bậc trên cả 3 trụ cột là: Thể chế, cơ sở hạ tầng và kỹ năng, xếp thứ 67/141 quốc gia, vùng lãnh thổ, tăng 10 bậc so với năm 2018.

(5) Phát triển kết cấu hạ tầng, đô thị và liên kết vùng được chú trọng triển khai. Nhiều công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội được khởi công mới, hoàn thành, đưa vào sử dụng, phát huy hiệu quả. Xây dựng nông thôn mới đạt kết quả vượt bậc, đến cuối năm có khoảng 54% số xã và 110 huyện đạt chuẩn, hoàn thành trước thời hạn gần 2 năm.

(6) Các lĩnh vực xã hội được chú trọng, cơ bản gắn kết hài hòa với phát triển kinh tế, chất lượng cuộc sống của nhân dân tiếp tục được cải thiện rõ rệt. Tỷ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm tiếp tục giảm. An sinh xã hội được bảo đảm, phúc lợi xã hội được nâng lên; chăm lo và thực hiện tốt các chính sách ưu đãi người có công với cách mạng; giảm nghèo bền vững được tập trung chỉ đạo thực hiện và đạt nhiều kết quả. Thành tích giảm nghèo của Việt Nam tiếp tục là một điểm sáng, được cộng đồng quốc tế đánh giá cao.

(7) Công tác văn hóa, thông tin, tuyên truyền tiếp tục được đổi mới, củng cố, nâng cao chất lượng, góp phần xây dựng lòng tin, tạo đồng thuận cao trong xã hội và tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của cộng đồng quốc tế. Thể thao Việt Nam giành được nhiều thành tích cao trong năm 2019, đạt 98 huy chương vàng Sea Games 30, đặc biệt lần đầu tiên chúng ta đã đạt 2 huy chương vàng môn bóng đá nam và nữ.

(8) Quốc phòng, an ninh được tăng cường, nền quốc phòng toàn dân tiếp tục được củng cố. Bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội; ngăn chặn kịp thời các hoạt động, âm mưu chống phá của các thế lực thù địch, phản động. Các hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế được đẩy mạnh. Chúng ta đã rất thành công trong việc ứng cử Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc với số phiếu gần như tuyệt đối (192/193). Vị thế và uy tín của Việt Nam tiếp tục được khẳng định và giành được sự ủng hộ, đánh giá cao của cộng đồng quốc tế.

+  Việt Nam hiện nay đang nằm ở mức cận giữa của các nước phát triển ở trình độ thu nhập trung bình thấp. Quan điểm của Phó Thủ tướng về vấn đề này?

- Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ: Năm 2019, GDP bình quân đạt gần 2.800 USD/người, gấp 1,32 lần năm 2015, dự kiến đến năm 2020 sẽ vượt 3.000 USD, đạt mục tiêu Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm (2011-2020) đề ra. Quan điểm của Đảng, Nhà nước về phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là cần phải hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển con người gắn với bảo vệ môi trường. Tăng trưởng kinh tế và phát triển con người là hai mặt của quá trình phát triển nền kinh tế. Trong đó, tăng trưởng kinh tế được thể hiện qua tiêu chí tốc độ tăng trưởng thu nhập bình quân đầu người, là điều kiện cần để thực hiện phát triển con người, bao gồm cơ hội phát triển và năng lực phát triển của con người. Phát triển con người được phản ánh qua Chỉ số phát triển con người (HDI) là một trong những mục tiêu cuối cùng của phát triển. Con người càng phát triển, sẽ có tác động ngược trở lại thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh hơn.

Theo Báo cáo Phát triển con người của UNDP năm 2018 cho thấy, tác động của tăng trưởng kinh tế Việt Nam đến phát triển con người tốt hơn nhiều so với các nước trong khu vực và trên thế giới. Chúng ta có thể nhận định rằng, trong thời gian qua, tăng trưởng kinh tế ở nước ta nhìn một cách tổng thể vẫn có tác động tích cực đến phát triển con người.

Thời gian tới, chúng ta vẫn tiếp tục kiên định với mục tiêu tăng trưởng kinh tế nhanh, bền vững nhằm sớm thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, nhưng cũng vẫn rất cần triển khai nhiều nhiệm vụ, giải pháp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển con người gắn với bảo vệ môi trường. Như Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã từng nói "Chúng ta sẽ không thu hút đầu tư FDI bằng mọi giá". Một số giải pháp có thể kể đến như thúc đẩy mạnh hơn các động lực mới cho tăng trưởng kinh tế; thực hiện các chính sách tăng trưởng kinh tế hài hòa; cải thiện an sinh xã hội bằng các chính sách phân phối thu nhập; tăng cường tiếp cận y tế, giáo dục cho mọi người.

+  Có ý kiến cho rằng, chúng ta nên đặt mức tăng GDP năm 2020 lên 7% để phấn đấu. Phó Thủ tướng đánh giá thế nào về đề xuất này?

- Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ: Năm 2019, hầu hết các nền kinh tế, cả ở nhóm các nước phát triển và nhóm các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển đều suy giảm đáng kể tốc độ tăng trưởng; theo Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), tăng trưởng chậm lại diễn ra ở 90% số nước trên thế giới. Nhóm các nước phát triển tăng trưởng 1,7%, trong đó: Mỹ tăng trưởng 2,4%, Eurozone tăng 1,2%, Nhật Bản tăng 0,9%... Tăng trưởng của nhóm các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển giảm tốc khá mạnh với tăng trưởng chỉ đạt 3,9%, trong đó tăng trưởng của Trung Quốc và Ấn Độ giảm mạnh xuống mức 6% (tăng trưởng thấp nhất trong 30 năm trở lại đây), Nga tăng 1,1%, Brazil tăng 0,9%, các nước ASEAN-5 tăng 4,8%.

Vì vậy, việc Việt Nam đạt mức tăng trưởng trên 7% trong năm 2019 là một kết quả rất lớn. Trước tình hình kinh tế thế giới được dự báo là khó khăn như vậy, thì việc cân nhắc đặt mục tiêu tăng trưởng khoảng 6,8% cho năm 2020 là hợp lý; đồng thời phải lường trước việc tăng trưởng kinh tế thế giới có thể sẽ không tăng trưởng theo dự báo mà có thể xấu đi, thương mại toàn cầu có thể ảnh hưởng theo khi chiến tranh thương mại Mỹ - Trung vẫn chưa thể kết thúc trong ngắn hạn. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã đề xuất với Trung ương Đảng, Quốc hội kế hoạch tăng trưởng GDP năm 2020 là 6,8% là phù hợp với tình hình thực tế. Mặt khác, mục tiêu chúng ta hướng tới không chỉ tăng trưởng nhanh mà còn phải phát triển bền vững, nâng cao chất lượng tăng trưởng.

+ Trong bối cảnh ngân sách Nhà nước còn nhiều khó khăn, Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương, trong đó Bộ Tài chính lên phương án đảm bảo nguồn tăng lương cho cán bộ, công chức, viên chức. Thưa  Phó Thủ tướng, Chính phủ đã chỉ đạo về phương án đảm bảo nguồn thực hiện cải cách tiền lương từ năm 2021 như thế nào?

- Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ: Trong bối cảnh ngân sách Nhà nước vẫn còn nhiều khó khăn, nhưng tới nay, Chính phủ luôn bảo đảm nguồn tăng lương cơ bản mỗi năm khoảng 7%/năm theo yêu cầu Nghị quyết của Quốc hội về kế hoạch tài chính, ngân sách giai đoạn 2016-2020. Đây là nhiệm vụ chi quan trọng nhằm bảo đảm đời sống của người hưởng lương trong điều kiện ngân sách Nhà nước còn khó khăn, phải ưu tiên cho các nhiệm vụ chi quan trọng khác. Để đảm bảo nguồn cho cải cách tiền lương từ năm 2021 theo Nghị quyết số 27-NQ/TW của Trung ương, phải dành 40% tăng thu ngân sách Trung ương và 70% tăng thu của ngân sách địa phương so với dự toán để tạo nguồn cải cách tiền lương. Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tài chính trình Quốc hội thể chế hoá chủ trương quan trọng này bằng Nghị quyết của Quốc hội tại Kỳ họp thứ 8.

Ngoài ra, việc tiết kiệm chi ngân sách, dành một phần thu từ các đơn vị sự nghiệp công lập như trước đây vẫn tiếp tục thực hiện để có thêm nguồn cải cách tiền lương.

+ Hiện nay cán bộ, công chức, viên chức cả nước đang rất mong chờ vào kết quả cải cách tiền lương để “lương phải thực sự là nguồn thu nhập chính bảo đảm đời sống người lao động và gia đình người hưởng lương”. Tuy nhiên, có ý kiến: Việc cải cách tiền lương sẽ đưa một số nguồn, một số phụ cấp vào lương để minh bạch tiền lương, cho nên sẽ có một số người, có thể sau cải cách tiền lương thì tổng thu nhập vẫn không tăng. Phó Thủ tướng có thể phân tích rõ việc này để một số cán bộ, công chức, viên chức không bị sốc và cho rằng “cải cách tiền lương nhưng vẫn vậy”?

- Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ: Thực hiện cải cách tiền lương theo tinh thần của Nghị quyết số 27-NQ/TW theo hướng thiết kế cơ cấu tiền lương mới gồm: Lương cơ bản chiếm khoảng 70% tổng quỹ lương và các khoản phụ cấp chiếm khoảng 30% tổng quỹ lương. Bổ sung quỹ tiền thưởng bằng khoảng 10% tổng quỹ tiền lương của năm, không bao gồm phụ cấp. Theo đó, mức lương cơ bản của tất cả cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang sẽ tăng so với hiện hành; đồng thời, khi cải cách tiền lương sẽ bãi bỏ các khoản chi ngoài lương của cán bộ, công chức, viên chức có nguồn gốc từ ngân sách Nhà nước như: Tiền bồi dưỡng họp; tiền bồi dưỡng xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, đề án, hội thảo; bãi bỏ cơ chế tài chính đặc thù hiện đang áp dụng đối với một số ngành để thiết lập một mặt bằng tương quan tiền lương mới hợp lý hơn giữa các ngành nghề. Trong quá trình nghiên cứu thiết kế thang, bảng lương mới và chuyển xếp lương cũ sang lương mới, chúng ta cũng cần quan tâm sao cho mức lương mới ở các đơn vị được áp dụng cơ chế đặc thù không thấp hơn mức lương đang được hưởng.

+ Xin trân trọng cảm ơn Phó Thủ tướng!

Chu Thủy (Thực hiện)